Leon Piniński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leon Piniński
Ilustracja
Portret Leona Pinińskiego autorstwa Kazimierza Pochwalskiego
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1857
Lwów
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1938
Lwów
Namiestnik Galicji
Okres od 1898
do 1903
Poprzednik Eustachy Stanisław Sanguszko
Następca Andrzej Kazimierz Potocki
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki Odznaka Honorowa Austriackiego Czerwonego Krzyża

Leon Jan Piniński herbu Jastrzębiec (ur. 8 marca 1857 we Lwowie, zm. 4 kwietnia 1938 we Lwowie) – polski dyplomata, kolekcjoner i historyk sztuki, profesor prawa rzymskiego i rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, poseł do Rady Państwa i Sejmu Krajowego, namiestnik Galicji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był hrabią, właścicielem majątku Grzymałów. Naukę na poziomie gimnazjalnym odbył w domu, maturę zdał w Tarnopolu w 1874. Ukończył Wydział Prawa na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie, po czym odbył studia uzupełniające w Lipsku, Berlinie i Wiedniu. Na Uniwersytecie Lwowski w 1880 uzyskał tytuł doktora, w 1886 uzyskał habilitację jako docent prawa rzymskiego, a w 1891 został mianowany profesorem zwyczajnym prawa rzymskiego. Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Towarzystwa Naukowego we Lwowie.

Po kilku latach odsunął karierę naukową na rzecz polityki. Był członkiem ziemiańskiego ugrupowania Podolaków, konserwatywnym politykiem galicyjskim. W latach 1889–1898 był posłem do Rady Państwa w Wiedniu, w latach 1894–1898 zasiadał w Sejmie Krajowym we Lwowie.

Po objęciu w 1898 urzędu namiestnika Galicji podjął energiczną walkę z nacjonalizmem ukraińskim i ruchem socjalistycznym. W tymże 1898 wprowadził w 33 powiatach stan wyjątkowy, wymierzony w ruchy socjalistyczny i ludowy[1]. W 1903 został odwołany z funkcji namiestnika, jednak zachował dożywotnie członkostwo austriackiej Izby Panów.

Po ustąpieniu z urzędu powrócił na uniwersytet otrzymując godność profesora honorowego. Wówczas wykładał także prawo karne.

Przed 1914 był protektorem Galicyjskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt we Lwowie[2]. W 1914 jako przedstawiciel Podolaków był członkiem sekcji wschodniej Naczelnego Komitetu Narodowego[3].

Po wojnie podjął studia nad sztuką i muzyką oraz kolekcjonerstwo. Prowadząc cygański tryb życia artysty, podczas licznych podróży i w zaciszu domowym pisał najlepsze swoje prace. Swoje bogate zbiory ofiarował na rzecz Komitet Odnowy Wawelu (350 obrazów, głównie dzieł malarstwa włoskiego i holenderskiego), Ossolineum i innym.

Dopiero na starość, już po odrodzeniu polskiej państwowości w okresie II Rzeczypospolitej, powrócił do pracy naukowej. Był profesorem prawa rzymskiego na wydziale prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a także rektorem tej uczelni w roku akademickim 1928/1929[4] oraz doctorem honoris causa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W 1935 odszedł na emeryturę i otrzymał wówczas tytuł profesora honorowego.

Był autorem wielu prac naukowych z dziedziny prawa (początkowo publikował w języku niemieckim), a także z zakresu kultury i sztuki, w tym muzyki i literatury.

W 1931 została wydana publikacja pt. Leon Piniński: z okazji pięćdziesięciolecia doktoratu, a w 1936 Księga pamiątkowa ku czci Leona Pinińskiego[5]. Został powołany komitet dla uczczenia zasług profesora Pinińskiego, a na początku Rada Miasta Lwowa podjęła decyzję o oznaczeniu ulicy Głębokiej imieniem profesora[6]. 18 czerwca 1936 w auli UJK odbyła się uroczystość z okazji 50-lecia pracy naukowej i obywatelskiej Leona Pinińskiego[7].

Otrzymał honorowe obywatelstwo miast: Skałatu (1898)[8], Przeworska (2 listopada 1899)[9][10], Nowego Targu (6 czerwca 1903)[11], Lwowa (1936)[12][13], Tarnowa, Nowego Sącza, Jasła[14], Tarnopola, Grzymałowa[15], Drohobycza, Lubaczowa.

Był właścicielem dóbr Iwanówka[16].

Zmarł 4 kwietnia 1938[17]. Został pochowany 7 kwietnia 1938 na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie[18]. Nagrobek był autorstwa Henryka Karola Periera.

Jego żoną była wdowa po Tadeuszu Horochu – Maria z Mniszchów – hrabianka (ur. 5 sierpnia 1858), córka szambelana austriackiego Alfonsa Mniszcha i Janiny Dunin Borkowskiej. Małżeństwem byli przez prawie dwadzieścia lat. Maria zmarła 16 lutego 1922 we Lwowie[19]. Jego bratankami byli Władysław (1893–1945) i Mieczysław Pinińscy (1895–1945)[20]. Jego brat był dziadkiem Anny Komornickiej[21].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Willa Leona Pinińskiego we Lwowie przy ul. Matejki 4
Grobowiec rodzinny Pinińskich na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie
Prawnicze
  • Stan faktyczny nabycia posiadania (pierwsza publikacja)
  • Der Tatbestand des Sachbesitzerwerbs nach gemeinem Recht, Tom 2 (1888)
  • Der Tatbestand des Sachbesitzerwerbs nach gemeinem Recht: eine zivilistische Untersuchung. 2. Sukzession in den Besitz, Besitzerwerb animo solo, Besitzwille, Lehre von den juristischen Willenserklärungen, Tom 2 (1888)
  • Sukzession in den Besitz, Besitzerwerb animo solo, Besitzwille, Lehre von den juristischen Willenserklärungen (1888)
  • Uwagi o niektórych kwestyach spornych tyczących się zastosowania nowéj ustawy propinacyjnéj (1889)
  • Pojęcie i granice prawa własności według prawa rzymskiego (1900)
  • Begriff und Grenzen Des Engenthumsrechts Nach Romischen Recht (1902)
  • O stosunkach prawnych nie bronionych skargą (1925)
  • Prawo rzymskie prywatne. Cz. ogólna (1928, współautor)
  • Wpływ błędu „in corpore” i „in qualitate” na ważność umów: według prawa rzymskiego (1930)
  • W 1400-letnią [!] rocznicę kodyfikacji Justyniana: odczyt wygłoszony we Lwowie na zaproszenie Towarzystwa Filologicznego (1935)
  • Kilka uwag o recepcji w prawie (1936)
  • Ankieta w sprawie projektu prawa małżeńskiego uchwalonego przez K. K.
Kultura i sztuka
  • Zamek na Wawelu (1905)
  • Ewolucja i moda w pojmowaniu piękna (1908)
  • Przechadzka po muzeach madryckich: z illustracyami (1908)
  • Pod wrażeniem „Rozmyślań” Marka Aurelego (1911)
  • Piękno miast i zabytki przeszłości (1912)
  • Muzyka jako czynnik kultury (1913)
  • Parsifal Wagnera po latach trzydziestu (1914)
  • Sądy Goethego o sztuce włoskiej (1916)
  • Królowie polscy i ich rodziny: słowo wstępne wygłoszone na otwarcie wystawy starych rycin (1918)
  • Śladem błękitnym (1921, współautor)
  • Cykl oper Wagnera
  • Etyka Dantego w Boskiej Komedii (1922)
  • Tylko Dante w Boskiej Komedii (1922)
  • Dramaty z dziejów Anglii. Komedie (1924)
  • Shakespeare: Wrażenia i szkice z twórczości poety, Tom 1 (1924)
  • Shakespeare: Wrażenia i szkice z twórczości poety. Cz. 2, Dramaty z dziejów Anglii. Komedie (1924)
  • Problem autorstwa. Charakterystyka ogólna. Wielkie tragedie i dramaty ze świata starożytnego (1924)
  • Wspomnienia o Juljanie Dunajewskim (1925)
  • O pojęciu Korony w artykułach henrycjańskich (1936)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak: Historia ustroju i prawa polskiego. Warszawa: Wydawnictwa Prawnicze PWN, 1998, s. 397. ISBN 83-86702-28-1.
  2. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1912. Lwów: 1912, s. 1038.
  3. Konstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.
  4. Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, s. 24. ISBN 978-83-7188-964-6.
  5. Księga pamiątkowa ku czci Leona Pinińskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 177 z 5 sierpnia 1936. 
  6. Komitet dla uczczenia zasług prof. dr. L. hr. Pinińskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 72 z 27 marca 1936. 
  7. Hołd półwiekowej pracy naukowej i obywatelskiej. 50-letni jubileusz prof. Leona Pinińskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 138 z 19 czerwca 1936. 
  8. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 92 z 23 kwietnia 1898. 
  9. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, nr 255 z 8 listopada 1899. 
  10. Janusz Motyka, Przeworsk i okoliczne gminy. Przewodnik, Piotr Depciuch, Rzeszów: Wyd. Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2010, ISBN 978-83-61746-40-9, OCLC 750663899.
  11. Honorowi Obywatele Miasta Nowego Targu. nowytarg.pl. [dostęp 8 marca 2015].
  12. Honorowe obywatelstwo Lwowa dla prof. L. Pinińskiego. „Kurier Warszawski”. Nr 154, s. 6, 6 czerwca 1936. 
  13. Wręczenie dyplomu obywatelstwa honorowego rektorowi prof. dr. Leonowi hr. Pinińskiemu. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 235 z 15 października 1937. 
  14. Honorowi Obywatele Miasta. jaslo.pl, 2014-07-04. [dostęp 2016-07-10].
  15. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: drukarnia Władysława Łozińskiego, 1907, s. 315.
  16. Tadeusz Epsztein, Sławomir Górzyński: Spis ziemian Rzeczypospolitej Polskiej w roku 1930. Województwo stanisławowskie. Województwo tarnopolskie. ornatowski.com, 1991. [dostęp 2015-06-26].
  17. Zgon prof. Leona Pinińskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 77 z 5 kwietnia 1938. 
  18. Pogrzeb ś. p. prof. dra Pinińskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 79 z 7 kwietnia 1938. 
  19. Renata Wiaderna-Kuśnierz, Prawo rzymskie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w okresie międzywojennym (1918–1939), Toruń 2015, wyd. Adam Marszałek, s. 516.
  20. Piotr Piniński: Mieczysław Piniński. Szlak wojenny. sztetl.org.pl. [dostęp 2015-06-26].
  21. Z Grzymałowa w świat antyku
  22. Kronika. Odznaczenia Czerwonego Krzyża. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 13 z 18 stycznia 1917. 
  23. M.P. z 1925 r. Nr 102, poz. 433.
  24. M.P. z 1937 r. Nr 257, poz. 406.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]