Leonid Berenstein

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leonid Berenstein
Леонид Ефимович Беренштейн
Wołodia
Ilustracja
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1921
Szpikow, Ukraińska SRR
Data i miejsce śmierci 30 marca 2019
Kirjat Atta, Izrael
Przebieg służby
Lata służby 1941–1945
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska zwiadowca, dowódca oddziału partyzanckiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru Order Wojny Ojczyźnianej II klasy Medal „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej” II klasy (ZSRR)
Order Za Odwagę I klasy (Ukraina)

Leonid Jefimowicz Berenstein, także Berensztejn, ps. „Wołodia”, ros. Леонид Ефимович Беренштейн (ur. 15 lipca 1921 w Szpikowie , zm. 30 marca 2019 w Kirjat Atta) – radziecki oficer i partyzant pochodzenia żydowskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 15 lipca 1921 w Szpikowie na guberni podolskiej w rodzinie żydowskiej jako syn Chaima i Riwy[1]. W 1938 ukończył szkołę średnią nr 58 w Kijowie. Został mistrzem Ukrainy w boksie w wadze lekkiej.

W 1939 wstąpił do Kijowskiej Szkoły Piechoty Armii Czerwonej. Podczas II wojny światowej w maju 1941 awansowany na stopień porucznika został asystentem szefa sztabu obwodu przemyskiego. Przez dwa lata działał w ramach partyzantki radzieckiej w trakcie działań na froncie wschodnim na obszarze Ukrainy. Od jesieni 1943 był dowódcą w oddziale partyzanckim im. Pożarskiego na obszarze ukraińskim. Działając w składzie 1 Frontu Ukraińskiego 10 maja 1944 został zrzucony na spadochronach w 10-osobowej grupie, która miała podjąć zadania rozpoznania obrony niemieckiej. Wskutek ostrzału niemieckiej wylądował wraz z grupą w okolicach Dydni, ok. 70 km na południowy zachód od zamierzonego miejsca zrzutu. Od tego dowodząc oddziałem podjął ze działalność wywiadowczą w okolicach Sanoka, Dębicy, Dynowa, Przemyśla i w Bieszczadach, ta także działalność dywersyjną wobec Niemców, głównie na szlakach komunikacyjnych. Skutkiem działań grupy było wysadzenie 21 transportów kolejowych z uzbrojeniem i wojskiem, a ponadto mostów, składów paliw, cystern. Do działań używano min magnetycznych i detonowanych za pośrednictwem falami radiowych, eksplozje następowały z opóźnieniem czasowym od 2 do 24 godzin (ładunki podkładane w Sanoku wybuchały np. za Przemyślem, Łupkowem czy Użgorodem). Grupie Berensteina pomocy informacyjnej i aprowizacyjnej udzielała okoliczna ludność polska. Z czasem oddział powiększył się do ponad 200 członków, zaś do grupy – poza Rosjanami i Ukraińcami – przystępowali także Polacy (m.in. ze wsi Liszna), a później także Słowacy i Czesi. Podczas działań oddział Berensteina współpracował z polskimi partyzantami, np. z Oddziałem Partyzanckim Brygad im. Stalina Mikołaja Kunickiego, z oddziałem polskiej samoobrony Józefa Pawłusiewicza Józefa Pawłusiewicza czy grupą Armii Ludowej Tadeusza Sieradzkiego[2]. Oddział Berensteina dokonał rozbicia obozu jenieckiego w Olchowcach, przejmując osadzonych tam ok. 100 żołnierzy radzieckich. We wrześniu 1944 przeszedł przez Karpaty i wspierał słowackie powstanie narodowe.

Po wojnie ukończył studia na Wydziale Prawa w Uniwersytecie Kijowskim. Otrzymał tytuł honorowego obywatelstwa miasta Smiła, a także trzech miast w Polsce i dwóch w Czechosłowacji. Został awansowany na stopień pułkownika Armii Radzieckiej. W swoich wspomnieniach opowiadał o działalności partyzanckiej na obszarze Podkarpacia[3]. Po przeszło 40 latach od swojej działalności partyzanckiej przybył do Polski na zaproszenie Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej i jesienią 1985 przybywał na Podkarpaciu, odwiedzając miejsca, które przemierzał podczas wojny[4][5].

Zamieszkiwał w Kijowie. Był szefem przedsiębiorstw. Od 1991 do 1993 był zastępcą przewodniczącego stowarzyszenia „Ukraina-Izrael”. W 1993 wyemigrował do Izraela wraz z żoną i zamieszkał w Kirjat Atta[6]. Zmarł 30 marca 2019 w tym mieście i 1 kwietnia 2019 został pochowany na tamtejszym cmentarzu[6].

Jego żoną została Aleksandra Łuniewa, jedyna kobieta zrzucona w maju 1944 w 10-osobowej grupie koło Dydni i pełniąca wówczas funkcję radiotelegrafistki, zaś oboje podjęli decyzję o małżeństwie wkrótce potem w bieszczadzkiej Zatwarnicy. Ich dziećmi zostali Jekatierina i Anatolij.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Bez wiz i paszportów (1973, Kijów)[7]
  • Przyjaciele i wrogowie (1984)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Regina Smoter Grzeszkiewicz: Notatnik żydowski. horajec.republika.pl. s. 50, 53. [dostęp 2017-11-26].
  2. Zdzisława Trawińska: Ruch robotniczy na ziemi rzeszowskiej (1918–1939). W: Bronisław Syzdek (red. nauk.): Ruch robotniczy na ziemi rzeszowskiej 1918–1975. Warszawa: Książka i Wiedza, 1980, s. 248.
  3. Witold Szymczyk. Na drogach i ścieżkach wojny. „Widnokrąg”. Nr 32, s. 3, 14 sierpnia 1966. 
  4. Szlakiem partyzanckiej chwały. „Nowiny”. Nr 244, s. 1, 18 października 1985. 
  5. Spotkania z „Wołodią”. „Nowiny”. Nr 253, s. 1, 29 października 1985. 
  6. a b תעשו מצווה: בואו ללוות את מנהיג הפרטיזנים מקרית אתא בדרכו האחרונה (hebr.). mynetkrayot.co.il, 2019-04-01. [dostęp 2019-05-07].
  7. Autor podany jako Leonid Berensztejn. Bibliografia Rzeszowszczyzny. Za rok 1973. Rzeszów: 1982, s. 48 (nr 527).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]