Leszczyny (Kłodzko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leszczyny
Część miasta Kłodzka
Ilustracja
Zakład General Electric przy ul. Zajęczej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Kłodzko
Data założenia 1748
W granicach Kłodzka 1945
SIMC 0984090
Powierzchnia ok. 2,72 km²
Wysokość 320-330 m n.p.m.
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Kłodzka
Położenie na mapie
50°26′57″N 16°37′24″E/50,449167 16,623333
Portal Portal Polska
Cegielnia przy ul. Zajęczej
Biurowiec przy ul. Zajęczej
Dom przy ul. Zajęczej

Leszczyny (zwane inaczej Leszczyną; niem.: Hasengraben[1]) – historyczna dzielnica Kłodzka, położona w północno-zachodniej części miasta[2]. Powstała w 1. połowie XVIII wieku jako podmiejska osada i został włączona w skład miasta blisko dwieście lat później[3]. Zamieszkuje je blisko dwustu mieszkańców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Leszczyny położone są w północno-zachodniej części Kłodzka. Graniczą na zachodzie z wioskami gminy Kłodzko: Mikowicami i Korytowem, na północy z Gołogłowami (gmina Kłodzko) i Ustroniem (właściwie Ustroniem Dolnym), na wschodzie z osiedlem im. św. Wojciecha, a na południu z Kościelnikami[4]. Od centrum miasta oddalone są o ok. 2,4 km[2].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica położona jest na wysokości około od 320 do 330 m n.p.m. na rozległym płaskowyżu, będącym centralną częścią Kotliny Kłodzkiej. Leszczyny leżą na terenie dawnego koryta pra-Nysy Kłodzkiej, która niegdyś omijała Forteczną Górę od strony zachodniej. W związku z tym zalegają tu grube warstwy plejstoceńskich osadów rzecznych oraz gliny zwałowe na podłożu moren dennych. Ponadto występują tutaj gliny ceramiczne, w postaci drobnowarstwowych iłów i glinek[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daty wzmianek
o miejscowości i
jej oficjalne
nazwy według źródeł
[5]

1748 Hasengraben
1945 Leszczyny
Leszczyna

Powstanie Leszczyn związane jest z działalnością króla Prus Fryderyka II Wielkiego z dynastii Hohenzollernów, który po zdobyciu w 1742 roku Śląska i ziemi kłodzkiej[6], rozpoczął na szeroką skalę kolonizację tych ziem[7]. W ich czasie w 1748 roku powstały Leszczyny, które składały się z trzech przysiółków[8]. W osadzie tej mieszkał jeden zagrodnik, a każda z poszczególnych części miała własnego właściciela, którymi byli: Georg Kuschel, Caspar Kuschel i von Schenckendorf. Rozbudowa osady trwała do 2 połowy XVIII wieku i miała ona stanowić sieć osad wokół twierdzy kłodzkiej, która ulegała powiększeniu. W tym celu władze pruskie oczyszczały przedpole twierdzy, wysiedlając ludność mieszkającą w pobliżu fortyfikacji, przenosząc ją na większą odległość. Jedną z takich osad były Leszczyny, chociaż nie wyklucza się, że już wcześniej mogły tu istnieć jakieś folwarki miejskie lub mieszczańskie. Leszczyny były osadą rolniczą, która wykorzystywała bliskość Kłodzka i bardzo dobre gleby, lecz w XIX wieku odkryto tu złoża gliny i zbudowano tu dużą cegielnię, która zaopatrywała miasto w cegłę i dachówki[1].

Po przejęciu Kłodzka w 1945 roku przez władze polskie Leszczyny zostały oficjalnie włączone do miasta. Mimo to wciąż zostały peryferyjnym przedmieściem. Nie rozwinęły się i nie powstały nowe domy. Rozbudowano nieco cegielnię, przemianowując ją na Zakłady Ceramiki Budowlanej, zaś w zabudowaniach pofolwarcznych ulokowano Państwowe Gospodarstwo Rolne[1]. Pewne zmiany nastąpiły w końcu lat 80. XX wieku po przeprowadzeniu tędy obwodnicy północnej Kłodzka (obecna ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego, w której pobliżu zbudowano nowe zakłady przemysłowe[9].

Po restrukturyzacji polskiej gospodarki w latach 90. XX wieku na terenie Leszczyn pod koniec tego stulecia ulokowano główne zakłady wchodzące w skład podstrefy Kłodzko Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „INVEST-PARK”, założonej w 1997 roku. Spowodowało to częściowy rozwój dzielnicy, która stała się kłodzkim centrum przemysłowym[10].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Obszar Leszczyn od zawsze dzielił losy polityczno-administracyjne z Kłodzkiem, zostając do niego oficjalnie włączony w 1. połowie XX wieku. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł jako część Kłodzka w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego[11]. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX wieku wszedł w skład województwa wałbrzyskiego[12]. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiego[13].

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się w ratuszu na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta siedmiu radnych co 4 lata, tworząc okręg wyborczy nr 1, wraz z całą środkową i północno-zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej[14].

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica nie ma żadnej placówki kulturalno-oświatowej. Dzieci w wieku 7-13 lat pobierają naukę w mieszczącej się na pobliskim osiedlu Kruczkowskiego – Szkole Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja przy ul. Jana Pawła II 2-4. Następnie kontynuują kształcenie w Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza. Po jego ukończeniu młodzież uczy się w zdecydowanej większości w szkołach średnich położonych w centrum miasta[15].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców osiedla stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Osiedle wchodzi w skład katolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego, powstałej w 1982 roku z wyodrębnienia z parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Obejmuje ona swoim zachodnią część miasta. Jej siedziba znajduje się na terenie osiedla im. Kruczkowskiego. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Julian Rafałko. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiego[16].

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze zabudowania Leszczyn znajdują się w północno-zachodniej części Kłodzka, a od reszty miasta oddziela je obwodnica północna, powstała w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Ich zabudowania są luźno rozrzucone wzdłuż niewielkiego bezimiennego potoku, będącego prawym dopływem Ścinawki[1].

W skład osiedla wchodzą 4 ulice[2]:

  • ul. Dusznicka
  • ul. Objazdowa (część)
  • ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego (część)
  • ul. Zajęcza

Na Leszczynach ze względu na ich peryferyjne pochodzenie zachowało się wiele obiektów aspirujących do rangi zabytków. Najważniejszym z nich jest dwór przy ul. Zajęczej 9, pochodzący z 2. połowy XIX wieku, wzniesiony na planie prostokąta, z ryzalitem, nakryty dwuspadowym dachem. Jego bryła wzbogacona jest wieżyczką. Poza tym zachował on skromny szczyt. Obok niego wokół dziedzińca znajdują się zabudowania gospodarcze także z XIX wieku[1].

Poza wspomnianym dworem także inne budowle Leszczyn zasługują na uwagę. Należą do nich mury domów mieszkalnych, z których wiele nosi wyraźne cechy ludowego baroku (szczyt, opaski okienne, łamane dachy). Powstały przeważnie w XIX wieku, ale część z nich na pewno musiała już istnieć wiek wcześniej i zostać w późniejszym czasie przebudowana. Do cenniejszych budynków mieszkalnych należą[17]:

  • budynek przy ul. Zajęczej 5 – mieszkalny z początku XX wieku, wraz z bramą z końca XIX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 7 – mieszkalny z 1820 roku, przebudowany w XX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 8 – mieszkalny z 1889 roku oraz brama z początku XIX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 11 – mieszkalny z końca XIX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 13 – mieszkalny z końca XIX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 14 – mieszkalny z końca XIX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 16 – 2 domy mieszkalne z końca XIX wieku, przebudowany na początku XX wieku oraz restauracja z początku XX wieku,
  • budynek przy ul. Zajęczej 20 – mieszkalno-gospodarczy z 2. połowy XIX wieku.

Przy ul. Zajęczej stoi barokowa figura św. Jana Nepomucena z początku XVIII wieku, która jest nieco uszkodzona i stoi na ziemi. W jej pobliżu znajduje się pusty cokół prawdopodobnie po niej. Poza tym w dzielnicy znajduje się kilka krzyży i figur przydrożnych z XIX wieku[18].

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica ze względu na swój peryferyjny charakter nie posiada szczególnych miejsc rekreacji dla mieszkańców. Każdy z domów posiada z reguły swój własny przydomowy ogródek działkowy.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Zakład Poliamid Plastics

Dzielnica nie posiada własnej infrastruktury handlowo-gospodarczej. Posiada w miarę dogodne warunki do rozwoju rolnictwa. W okresie PRL-u działało tu Państwowe Gospodarstwo Rolne, a obecnie kilka prywatnych gospodarstw rolniczych. Charakterystycznym elementem pejzażu Leszczyny jest jedyna na ziemi kłodzkiej plantacja chmielu. Znajduje się tutaj także duża cegielnia (Zakład Ceramiki Budowlanej), w których pobliżu znajdują się wyrobiska, z których pobiera się glinę. Część z nich zalana jest wodą. Miejscowe zasoby gliny należą do średnich. Osiągają miąższość d0 10,0 m, a roczne wydobycie wynosi ok. 12-16 tys. m³ i jest w całości przerabiane w miejscowej cegielni[1].

Po drugiej stronie obwodnicy w kierunku centrum w latach 60. i 70. XX wieku powstały liczne zakłady przemysłowe, w tym. m.in. Fabryka Domów i Kłodzkie Przedsiębiorstwo Budowlane. Większość z tych zakładów na skutek restrukturyzacji gospodarczej w latach 90. XX wieku znalazła się w upadłości. Częściowo na ich miejscu powstały nieliczne przedsiębiorstwa prywatne, jednak przełomem okazało się założenie w 1997 roku w tym rejonie kłodzkiej podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „INVEST-PARK”, której obszar obecnie wynosi 45,93 ha, z czego do zabudowania pozostaje jeszcze teren 28,82 ha[19]. W miejscu tym działa trzech inwestorów, którymi są[20]:

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez południową granicę dzielnicy przechodzi droga krajowa nr 8 ( E67) z Kudowy-Zdroju do przejścia granicznego z Litwą w Budzisku[21]. Stanowi ona element starożytnej drogi handlowej zwanej szlakiem bursztynowym, który łączył Europę Południową z północną kontynentu[22]. Z kolei przez północno-wschodnią granicę Leszczyn przechodzi ruchliwa droga wojewódzka nr 381 z Wałbrzycha do Kłodzka[23]. Pozostałe szosy mają charakter dróg lokalnych, a najważniejszą z nich jest ul. Objazdowa, która w przyszłości ma stanowić zachodnią obwodnicę Kłodzka[24].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Kłodzku.

Komunikacje miejską na terenie Leszczyn obsługuje prywatna firma A-Vista oraz PKS Kłodzko. Na terenie osiedla znajdują się przystanków autobusowych: Korytowska, Objazdowa, Urząd Celny i Zajęcza, z czego pierwsze dwa są obsługiwane przez A-Vistę, a pozostałe przez kłodzki PKS[25].

Linie obsługiwane przez PKS w Kłodzku[26]:

  • 3: ŁUŻYCKA – pl. Jedności – Kościuszki – Dusznicka – Korytowska – Zajęcza – KORYTÓW/RUSZOWICE/KAMIENIEC

Firma A-Vista obsługuje ruch pasażerski w kierunku centrum handlowego Galeria Twierdza Kłodzko oraz do Szpitala Powiatowego na Jurandowie przez centrum miasta[27].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – Leszczyny podlegają pod rejon działania Powiatowej Straży Pożarnej, mieszczącej się przy ul. Traugutta 7 oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku, która ma tutaj swoja główną siedzibę przy pl. Chopina 2[2]. Funkcję dzielnicowego pełni asp. Andrzej Małysiak (I Rejon Służbowy)[28].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 256.
  2. a b c d Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  3. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 194.
  4. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 2011.
  5. Źródło: F. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883-1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Regesty śląskie, opr. K. Bobowski, J. Gilewska-Dubis, W. Korta, B. Turoń, M. Cetwiński, A. Skowrońska, wyd. Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1975-1990, t. 1, 2, 3.Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 256.
  6. A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001, s. 145.
  7. P. Pregiel, T. Przerwa, Dzieje Śląska, Wrocław 2006, s. 100.
  8. A. Heyer, Glatz in Jahre 1760, 1:25 000, Glatz 1760, [w:] „Kłodzko. Dzieje miasta”, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 93.
  9. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 12.
  10. Historia WSSE „Invest-Park” [on-line] [dostęp: 4.12.2012].
  11. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385.
  12. A. i A. Galasowie, op. cit., s. 285.
  13. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1 i 2, Kłodzko 2009, s. 6.
  14. Granice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2010 roku [on-line] [dostęp: 25.03.2010].
  15. Dane SP nr 3 w Kłodzku na rok szkolny 2011/2012.
  16. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2005.
  17. Słownik geografii turystycznej, op. cit., s. 256-257.
  18. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 257.
  19. Informacje o kłodzkiej podstrefie WSSE „Invest-Park” [on-line] [dostęp: 4.12.2012].
  20. Raport o stanie Miasta Kłodzka w 2011 roku, Kłodzko 2012, s. 191.
  21. Opracowana na podstawie www.mapasamochodowa.com.pl [on-line] [dostęp: 12.11.2012].
  22. K. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1970, s. 16.
  23. Samochodowa Mapa Polski, 1:750 000, wyd. Daunopol, Warszawa 2008.
  24. Projekt zachodniej obwodnicy Kłodzka na stronie posłanki M. Wielichowskiej [on-line] [dostęp: 3.12.2012].
  25. Informacja udzielona w Wydziale Transportu i Komunikacji UM w Kłodzku.
  26. Linie autobusowe, [w:] „Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000", wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  27. Informacje na stronie A-Visty [on-line] [dostęp: 4.12.2012].
  28. Informacja na stronie KPP w Kłodzku [on-line] [dostęp: 2.12.2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]