Linia kolejowa nr 117

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia kolejowa nr 117
Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko-Biała Główna
Dane podstawowe
Zarządca PKP Polskie Linie Kolejowe
Numer linii 117
Tabela SRJP 139
Długość 59,195[1] km
Rozstaw szyn 1435 mm
Sieć trakcyjna 3 kV DC
Prędkość maksymalna 60[2] km/h
Zdjęcie LK117
Historia
Lata budowy 1885-1888
Rok otwarcia 1888
Rok włączenia do PKP 1918
Rok elektryfikacji 1990
Portal Transport szynowy

Linia kolejowa nr 117 Kalwaria Zebrzydowska LanckoronaBielsko-Biała Główna – jednotorowa, zelektryfikowana, drugorzędna linia kolejowa położona w granicach dwóch województw: śląskiego i małopolskiego.

Linia została otwarta 1 czerwca 1888 roku jako część austriackiej Kolei Miast Śląskich i Galicyjskich. Po podziale Śląska Cieszyńskiego pomiędzy Polskę oraz Czechosłowację utworzono posterunek graniczny na moście kolejowym na Olzie w Cieszynie. Dawna austriacka kolej została podzielona na linie polskie i czechosłowackie; wówczas powstała linia kolejowa Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona — Bielsko-Biała.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Linia przebiega przez Pogórze Wielickie oraz Pogórze Śląskie, u podnóża Beskidu Małego. Szlak rozpoczyna się na stacji Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona na Pogórzu Wielickim, odgałęziając się od linii kolejowej nr 97 i biegnie w kierunku zachodnim, równolegle do drogi krajowej nr 52. Na przystanku osobowym Kalwaria Zebrzydowska linia łączyła się z łącznicą do linii kolejowej nr 97 w kierunku Krakowa.

Na wysokości Wadowic linia przecina rzekę Skawę, a następnie na stacji Wadowice linia krzyżuje się z linią kolejową nr 103 biegnącą ze Skawiny do Skawiec (obecnie odcinek do Skawiec jest rozebrany) oraz drogą krajową nr 28. W Andrychowie przechodzi granicę Pogórza Wielickiego, wkraczając na obszar Beskidu Małego (Beskid Andrychowski), a następnie przecina granicę Beskidu Małego oraz Pogórza Śląskiego na rzece Wieprzówka.

W Kętach linia przecina rzekę Sołę, następnie przechodzi przez granicę województw śląskiego i małopolskiego. Na wysokości rzeki Biała od linii odgałęziała się łącznica do linii kolejowej nr 190, której linia kolejowa 117 była przedłużeniem. Szlak kończy się na stacji Bielsko-Biała Główna, łącząc się z linią kolejową nr 139 i 190.

Rewitalizacja[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2018 r. PKP PLK ogłosiły przetarg na zaprojektowanie i wykonanie robót na odcinku długości 29,371 km pomiędzy Kalwarią Zebrzydowską i granicą województw małopolskiego i śląskiego[3]. Postępowanie to zostało unieważnione w maju 2019 r. z powodu przekroczenia kosztorysu i braku możliwości zwiększenia kwoty dla tego zamówienia przez zamawiającego[4]. W lipcu 2019 został ogłoszony nowy przetarg na rewitalizację odcinka Wadowice – Andrychów z budową mijanki w Barwałdzie Średnim. Postępowanie to zostało rozstrzygnięte dopiero w licytacji elektronicznej, ze względu na przekroczenie kosztorysu i konieczność zwiększenia puli środków na to zadanie. Za najkorzystniejszą ofertę uznano zgłoszenie konsorcjum polskiego i czeskiego oddziału firmy Skanska. Zakłada się, że w efekcie prac na tym odcinku prędkość maksymalna wzrośnie miejscami do 80 km/h[5]. Planuje się też budowę łącznicy w Kalwarii Zebrzydowskiej między liniami nr 97 i 117. Przetarg dla tego zadania ma zostać ogłoszony w pierwszym półroczu 2021 r.[6]

Istnieją zamierzenia dalszej rewitalizacji linii kolejowej nr 117[7]. Wykonanie rewitalizacji odcinka Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Wadowice oraz Andrychów – granica województwa, uzależnione od dostępności środków finansowych. Rozważa się sfinansowanie tego etapu zadania z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2021-2027[8]. Analizuje się też możliwość rewitalizacji odcinka Bielsko-Biała – granica województwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2021-2027[9].

Charakterystyka techniczna[edytuj | edytuj kod]

Szlak charakteryzuje się podgórskim profilem z dużą ilością łuków o promieniu poniżej 300 m oraz nachyleniem dochodzącym do 19 promili.

Linia kolejowa na odcinku Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Wadowice (od -0.188 km do 17.950 km) oraz granica województwa – Bielsko-Biała (od 47.100 km do 59.007 km) jest klasy C3, podczas gdy odcinek Wadowice – granica województwa jest niesklasyfikowany[10].

Ze względu na geometrię oraz stan techniczny tej drogi szynowej, wprowadzono następujące ograniczenia:

  • w km 17,950-47,100 zakaz stosowania podwójnej trakcji, lokomotyw popychających oraz lokomotyw o układzie osi Co-Co i pociągów z tymi lokomotywami[11];
  • w km 47,100-57,949 zakaz stosowania lokomotyw o układzie osi Co-Co i pociągów z tymi lokomotywami[12].

Według stanu z 03 stycznia 2021 obowiązują następujące prędkości maksymalne dla pociągów i zespołów trakcyjnych[13][14][15]:

Wykaz maksymalnych prędkości (km/h)
Prędkość Kilometraż
składy

wagonowe

autobusy

szynowe

i EZT

pociągi

towarowe

od do
60 60 -0,188 1,240
40 40 1,240 2,100
60 60 2,100 3,010
60 60 3,010 6,090
50 50 6,090 6,650
60 6,650 8,975
60 8,975 12,042
50 12,042 12,585
60 12,585 14,395
50 14,395 15,239
60 15,239 16,526
50 16,526 16,790
60 16,790 18,600
50 18,600 19,100
40 40* 19,100 30,250
40 40* 30,250 42,000
50 50 42,000 44,500
40 40 44,500 47,100
60 40 47,100 59,007

*zerowy nacisk na oś dla wagonów towarowych[16]

Linia charakteryzuje się złym stanem technicznym oraz zastosowaniem przeważnie starszych technologii[17][18][19].

Nawierzchnia kolejowa[20][21][22][23]
Odcinek Tor Przytwierdzenie Podkłady Podsypka Rok wbudowania
Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Klecza Górna klasyczny (stykowy) śrubowe typu "K" drewniane oraz strunobetonowe tak 1995
Klecza Górna – Wadowice bezstykowy sprężysto - śrubowe typu "Skl-12" stalowe typu "Y" tak 2006
Wadowice – Andrychów bezstykowy sprężyste typu SB-3 strunobetonowe tak 2020
Andrychów – Kęty klasyczny (stykowy) śrubowe typu "K" drewniane oraz strunobetonowe tak 1990
Kęty – granica województwa klasyczny (stykowy) śrubowe typu "K" drewniane tak 1990 (punktowo : 2016)
granica województwa – Bielsko-Biała klasyczny (stykowy) śrubowe typu "K" drewniane tak 1990 (punktowo : 2018, 2020)

Eksploatacja linii[edytuj | edytuj kod]

Ruch pociągów pasażerskich[edytuj | edytuj kod]

Szlak jest głównie wykorzystywany przez składy osobowe Przewozów Regionalnych obsługujące relację Bielsko-Biała Główna – Kraków Główny. Kursują też pociągi pośpieszne do Zakopanego obsługiwane przez PKP Intercity. W przyszłości planuje się uruchomienie dodatkowych przewozów pasażerskich w relacji Andrychów – Karków Główny przez Koleje Małopolskie jako SKA22[24][25]. Według danych z 1999 r.[26] dobowe potoki pasażerskie wynosiły odpowiednio:

  • na odcinku Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona-Wadowice – 450 osób;
  • na odcinku Wadowice-Bielsko-Biała – 2400 osób.
Wymiana pasażerska na stacjach i przystankach osobowych na linii kolejowej 117 w 2018 r.[27]
Nazwa Wymiana pasażerska [liczba osób] Uwagi
Bielsko-Biała Główna 4 500 ruch generowany głównie przez linię kolejową nr 139
Bielsko-Biała Wschód 50 - 99
Krzemionki 0 - 9
Kozy 50 - 99
Kozy Zagroda 20 - 49
Kęty Podlesie 50 - 99
Kęty 100 - 149
Zamek Bulowicki 10 - 19
Bulowice 20 - 49
Andrychów Górnica 20 - 49
Andrychów 100 - 149
Inwałd 20 - 49
Chocznia Górna 10 - 19
Chocznia 10 - 19
Wadowice 50 - 99 linia kolejowa nr 103 jest nieczynna
Klecza Dolna 0 - 9
Klecza Górna 0 - 9
Barwałd Średni 0 - 9
Barwałd Górny 0 - 9
Kalwaria Zebrzydowska 10 - 19
Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona 100 - 149 ruch generowany także przez linię kolejową nr 97

Ruch pociągów towarowych[edytuj | edytuj kod]

Ruch pociągów towarowych jest znikomy, głównie przez podgórski profil linii oraz stan techniczny. Na linii kursują przeważnie pociągi zdawcze, dowożące węgiel kamienny do składu przy stacji Bielsko-Biała Wschód oraz okazjonalnie do punktu przeładunkowego na stacji Kęty, od strony Bielska-Białej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Id-12 (D29) Wykaz linii (pol.). plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-14].
  2. 2.1 (P) Wykaz maksymalnych prędkości – pasażerskie składy wagonowe (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-01].
  3. Michał Szymajda, Jest przetarg na projekt i rewitalizację podgórskiej linii 117, 3 lipca 2018 [dostęp 2018-07-04] (pol.).
  4. Rewitalizacja linii kolejowej nr 117 odc. Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona-Wadowice-granica województwa (Etap I)w ramach RPO Województwa Małopolskiego na lata 2014 - 2020. 9090/IREZA3/13851/04132/18/P (pol.). plk-sa.pl, 2018-07-03. [dostęp 2021-01-01].
  5. Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na odcinku Wadowice – Andrychów (od km 18,600 do km 31,046), zaprojektowanie i wybudowanie mijanki w Barwałdzie Średnim w ramach projektu „Rewitalizacja linii kolejowej nr 117 odcinek Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Wadowice - granica województwa” (etap I) realizowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020 9090/IRZR1/15554/04182/19/P (pol.). plk-sa.pl, 2019-08-20. [dostęp 2021-01-01].
  6. Adrian Izydorek: W 2021 roku PLK ogłoszą przetargi na ponad 17 miliardów złotych. Znamy listę planowych inwestycji (pol.). nakolei.pl, 2020-11-26. [dostęp 2021-01-01].
  7. zamierzenia inwestycyjne na lata2021-2030 z perspektywą do 2040 roku (pol.). plk-sa.pl, 2020. [dostęp 2021-01-03].
  8. Edward Czesak: Interpelacja w sprawie stanu technicznego linii kolejowej 117 na odc. Andrychów – granica województwa małopolskiego. (pol.). bip.malopolska.pl, 2020-10-27. [dostęp 2021-01-03].
  9. Tomasz Raudner: PKP PLK przedstawiło listę inwestycji w woj. śląskim, które chce zrealizować do roku 2027 (pol.). slaskibiznes.pl, 2019-12-12. [dostęp 2021-01-03].
  10. 2.4. Klasy odcinków linii kolejowych (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-03].
  11. IDDE3-Dodatek-2-IZ-Kraków-z-popr-4-od-24-XII-20 (pol.). dbportal.wasko.pl, 2020-12-24. [dostęp 2021-01-03].
  12. IDDE4-Dodatek-2-IZ-Sosnowiec-z-popr-3-od-30-XII-20 (pol.). dbportal.wasko.pl, 2020-12-24. [dostęp 2021-01-03].
  13. 2.1 (P) Wykaz maksymalnych prędkości – pasażerskie składy wagonowe (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-03].
  14. 2.1 (A) Wykaz maksymalnych prędkości – autobusy szynowe i EZT (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-03].
  15. 2.1 (T) Wykaz maksymalnych prędkości – pociągi towarowe (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-03].
  16. 2.2. Wykaz maksymalnych nacisków osi na tor (pol.). plk-sa.pl, 2020-10-08. [dostęp 2021-01-03].
  17. Prezes UTK prowadzi działania nadzorcze nad poprawą bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych - nieprawidłowości w zakresie utrzymania i eksploatacji przejazdów na linii nr 117 Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko Biała Główna (pol.). utk.gov.pl, 2014-10-06. [dostęp 2021-01-06].
  18. Łukasz Zbonikowski: Zapytanie nr 5196 do ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej w sprawie braku kursów dalekobieżnych pociągów pasażerskich na linii kolejowej nr 117 (pol.). sejm.gov.pl, 2013-09-03. [dostęp 2021-01-06].
  19. Andrzej Bittel: [http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=B8NJVN Odpowiedź na interpelację nr 28146 w sprawie remontu linii kolejowej nr 117 na odcinku Kalwaria Zebrzydowska-Wadowice Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Andrzej Bittel] (pol.). sejm.gov.pl, 2019-01-21. [dostęp 2021-01-06].
  20. Sławomir Grulkowski, Zbigniew Kędra, Mirosław J. Nowakowski, Władysław Koc: Drogi Szynowe (pol.). WYDAWNICTWO POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ ISBN 978-83-7348-511-2, 2013. [dostęp 2021-01-05].
  21. Włodzimierz Czyczuła, EUREKA-E! 3962 TOSIN - Zwiększenie prędkości pociągów w łukach o małych promieniach. Analizy i badania eksploatacyjne testowego toru kolejowego na linii 117szlaku Klecza Górna - Wadowice w kilometrze 8.968 -16.861, Kraków : Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, 2008
  22. Łukasz Zbonikowski: Zapytanie nr 6305 do ministra infrastruktury i rozwoju w sprawie przywrócenia łącznicy kolejowej w Kalwarii Zebrzydowskiej (pol.). sejm.pl, 2014-03-03. [dostęp 2021-01-05].
  23. Rusza modernizacja linii kolejowej Wadowice-Andrychów (pol.). gov.pl, 2020-07-02. [dostęp 2021-01-05].
  24. Szybka Kolej Aglomeracyjna staje się naturalnym kierunkiem rozwoju (pol.). kapitalpolski.pl, 2018-10-31. [dostęp 2021-01-02].
  25. Jakub Madrjas: Koleje Małopolskie celują w tabor wielkopojemny (pol.). kapitalpolski.pl, 2020-12-18. [dostęp 2021-01-06].
  26. Tadeusz Syryjczyk: Odpowiedź ministra transportu i gospodarki morskiej na zapytanie nr 1134 w sprawie modernizacji linii kolejowej Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona-Wadowice--Bielsko-Biała i stacji PKP Wadowice (pol.). orka2.sejm.gov.pl, 1999-10-22. [dostęp 2021-01-02].
  27. Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r. (pol.). utk.gov.pl. [dostęp 2021-01-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]