Lipinki (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lipinki
Lipinki
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Biskupiec
Liczba ludności ok. 760
Strefa numeracyjna 56
Kod pocztowy 13-334 Łąkorz
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0840119
Położenie na mapie gminy Biskupiec
Mapa lokalizacyjna gminy Biskupiec
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie powiatu nowomiejskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowomiejskiego
Lipinki
Lipinki
Ziemia53°28′06″N 19°18′55″E/53,468333 19,315278

Lipinkiwieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Biskupiec, przy granicy z kujawsko-pomorskim, na trasie kolejowej ToruńOlsztyn.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim.

Lipinki dziś[edytuj | edytuj kod]

Lipinki sąsiadują z kilkoma miejscowościami takimi jak: Łąkorz, Sędzice, Biskupiec, Mierzyn, Bielice. Większość mieszkańców pracuje poza rolnictwem. Lipinki są miejscowością aktywną w swojej gminie. We wsi istnieją: szkoła podstawowa, biblioteka publiczna, Koło Gospodyń Wiejskich, Ochotnicza Straż Pożarna – powstała w 1920 r., kościół.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lipinki powstały w okresie podbojów krzyżackich w I poł. XIV w. Wieś posiadała kilka nazw, w 1339 r. Wykeri villa, następnie Wikry, Weykersdorf, Wykersdorf, Wikiersdorf, Linpinken, Wückersdorf. W 1580 r. wieś nazywała się Lipink, później Lipieńki. Obecna nazwa ukształtowana została dopiero w XVIII w.

Historia Lipinek sięga czasów średniowiecza. W 1339 r. wielki mistrz Dytryk von Altenburg nadał niejakiemu Wykerowi 80 łanów na założenie na prawie chełmińskim miejscowości Wykeri villa, późniejszych Lipinek. W średniowieczu wieś była własnością zakonu krzyżackiego i podlegała komturstwu radzyńskiemu. Podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1414 roku wieś doszczętnie została zniszczona, ocalał tylko kościół. W 1466 r. wieś włączono do Korony Polskiej jako część starostwa radzyńskiego.

W okresie międzywojennym miejscowość była siedzibą komisariatu Straży Celnej „Lipinki” oraz stacjonowała tu placówka Straży Celnej „Lipinki”[1]

W czasie I wojny światowej poległo w Lipinkach 45 osób – ich nazwiska umieszczone są na marmurowej płycie w dzwonnicy kościelnej. Podczas II wojny światowej wielu mieszkańców walczyło o wolność Polski na różnych frontach europejskich. Wielu z nich poległo. Niektórzy mieszkańcy zostali wywiezieni na Syberię, część już nigdy nie wróciła, ludzie ci zmarli z zimna, głodu i wyczerpania.

23 stycznia 1945 roku wieś została wyzwolona spod okupacji niemieckiej przez żołnierzy radzieckich. W 1959 r. we wsi zabłysło po raz pierwszy światło.

Szkoła Podstawowa[edytuj | edytuj kod]

Jak podają zapiski kronikarskie w okresie zaborów, kiedy Polski nie było na mapie, w Lipinkach istniały dwa gmachy szkolne. Mieściła się w nich szkoła katolicka. W roku 1908 dobudowano budynek z jedną izbą lekcyjną i 2 mieszkaniami nauczycielskimi. W dobudowanej części zorganizowano szkołę ewangelicką. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, w latach międzywojennych (1920-1939) istniała we wsi 3-izbowa (klasowa) najpierw z sześcioma później z siedmioma oddziałami szkoła powszechna. Po II wojnie światowej zorganizowano dla dzieci nauczanie w siedmioklasowej szkole podstawowej. Odbywały się w niej także zajęcia dla dorosłych w ramach Uniwersytetu Ludowego. W latach sześćdziesiątych wydłużono naukę do ośmiu lat. W budynkach szkoły podstawowej pobierali również naukę uczniowie Szkoły Przysposobienia Rolniczego. Z tamtych lat pochodzą piękne mapy ścienne obu półkul Ziemi oraz Polski, wykonane przez uczniów pod kierunkiem nauczyciela geografii Wincentego Słupskiego.

Od 1997 roku Szkoła Podstawowa mieści się w nowym obiekcie, z przestronnymi salami lekcyjnymi, stołówką, salą gimnastyczną. 14 maja 2004 r. szkole nadano imię Juliana Tuwima. Wraz z nadaniem imienia społeczność szkolna otrzymała sztandar. Szkoła należy do placówek bardzo aktywnych. Jest nie tylko instytucją oświatową, ale również ośrodkiem kultury. Mają w niej miejsce liczne imprezy środowiskowe. Podejmowani goście mogą liczyć na możliwość korzystania z pomieszczeń szkolnych, serwowane są posiłki. Szkoła należy do grona szkół promujących zdrowie. Szkoła działa w ramach międzynarodowego programu Socrates-Comenius dzięki czemu uczniowie wraz z nauczycielami odwiedzali partnerskie szkoły w Holandii, Niemczech, Rumunii, by poznawać ich kulturę, wymieniać doświadczenia. Uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania na zajęciach teatralnych, cyrkowych, plastycznych. Rozwijając swą ciekawość historyczną, wyszperali mnóstwo starych, używanych przez poprzednie pokolenia, przedmiotów, stwarzając w ten sposób szkolne muzeum.

Na placu rośnie lipa drobnolistna "Lipinianka-Julianka" o obwodzie 295 cm uznana za pomnik przyrody[2][3].

Cyrk Heca[edytuj | edytuj kod]

W Lipinkach istnieje 40 osobowa Dziecięca Grupa Cyrkowa "Heca" założona w 1996 roku przez Ewę Dembek – nauczycielkę, lokalną animatorkę kultury. Grupa występowała na wielu imprezach krajowych i zagranicznych (Niemcy, Rumunia, Ukraina, Holandia, Portugalia, Litwa, Słowacja, Hiszpania, Grecja, a nawet Zjednoczone Emiraty Arabskie). Cyrk stał się bohaterem wielu reportaży prasowych, radiowych i telewizyjnych („5-10-15”, „Talent za talent”, „Ja tylko pytam”, „Magazyn reporterów”). Przez "Hecę" i powstały w pobliskiej Brodnicy "Bedekuś" przewinęło się blisko 200 podopiecznych. Kilku jego członków debiutowało w filmach przygodowych. Strona Internetowa grupy: www.heca.com.pl

Kościół parafialny[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Lipinkach

Historia Lipinek jest nieodłączna z historią kościoła parafialnego wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła. Jego budowa rozpoczęła się w 1339 r. Kościół jest murowany. Istniejąca wieża została dobudowana podczas odnawiania kościoła w XVII wieku. Jest to świątynia gotycka, z barokowymi przekształceniami. W dolnej części zbudowana jest z kamienia polnego, w górnej partii ściany z czerwonej cegły. Wnętrze kościoła zawiera zabytkowy późnobarokowy ołtarz główny (XVIII w.), tabernakulum szafkowe, chrzcielnicę, kropielnicę z czarnego marmuru w kształcie muszli oraz dwie granitowe w dzwonnicy. Na uwagę zasługują późnobarokowy krucyfiks oraz figury Matki Boskiej Łąkowskiej, Chrystusa Zmartwychwstałego, św. Jana Nepomucena, feretron z figurką NMP Niepokalanie Poczętej, a także cynowy świecznik (XVIII w.). Pięknem zadziwia m.in. promienista monstrancja wykonana w XVII wieku, barokowy kielich, zespół srebrnych wotów, czy też haftowany ornat przetykany złotem z 1741 r. Do dziś można podziwiać głos dzwonu z 1599 roku.

Ks. Franciszek Wróblewski[edytuj | edytuj kod]

Od 1921 roku związana z parafią lipińską jest postać ks. Franciszka Wróblewskiego – (ur. 1869, zm.15 listopada 1944). Ksiądz był zasłużonym działaczem społecznym. Był członkiem tajnej organizacji filomackiej w Chojnicach i Chełmnie. Prowadził edukację na tematy społeczno-gospodarcze, uczył historii Polski, upowszechniał czytelnictwo polskiej prasy. Zaangażowany był w sprawy społeczne, gospodarcze i narodowe na terenie powiatu kościerskiego. Należał do polskich stowarzyszeń, m.in.: Towarzystwa Naukowego w Toruniu (1928-1939), do „Straży” w 1905. Był inicjatorem powołania w Kościerzynie „Spółki Parcelacyjnej” w 1904, która pod jego kierownictwem rozparcelowała kilka majątków, nie dopuszczając do ubytku ziemi na rzecz Niemców. Jako delegat brał udział w zjazdach Prowincjonalnego Komitetu Wyborczego na Prusy Zachodnie. Był delegatem na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (3-5 grudnia 1918 r.). Pracował jako proboszcz w Lipinkach od 30 grudnia 1921 roku. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. W czasie II wojny światowej uniknął wywiezienia do obozu, został zmuszony do opuszczenia plebanii na rzecz powiernika niemieckiego. Ksiądz zamieszkał w organistówce wraz z organistą i jego rodziną. Zmarł śmiercią naturalną 15 listopada 1944 w wieku 75 lat, został pochowany na przykościelnym cmentarzu w Lipinkach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kalendarz z szematyzmem funkcjonariuszy Straży Celnej na rok 1927. , s. 226, 1927. Nakładem Zarządu Internatu imienia dra Władysława Rasińskiego dla Dzieci Funkcjonariuszy Straży Celnej. 
  2. (DZ. URZ. WOJ. WARM-MAZ 2010.50.851). [dostęp 26-06-2012].
  3. Uchwała nr XXXIV/310/10 Rady Gminy Biskupiec z dnia 25 marca 2010 roku. [dostęp 26-06-2012].