Lipnik (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Artykuł 49°47′4.2″N 20°4′57.7″E
- błąd 4 m
WD 49°47'N, 20°4'E, 49°47'20.47"N, 20°5'4.38"E
- błąd 2331 m
Odległość 1223 m
Lipnik
wieś
Ilustracja
Kościół w Lipniku
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat myślenicki
Gmina Wiśniowa
Wysokość 340 m n.p.m.
Liczba ludności  1600
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-412
Tablice rejestracyjne KMY
SIMC 0342485
Położenie na mapie gminy Wiśniowa
Mapa lokalizacyjna gminy Wiśniowa
Lipnik
Lipnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipnik
Lipnik
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Lipnik
Lipnik
Położenie na mapie powiatu myślenickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myślenickiego
Lipnik
Lipnik
Ziemia49°47′04,2″N 20°04′57,7″E/49,784500 20,082694

Lipnikwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Wiśniowa, leżąca w dolinie potoku o tej samej nazwie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Lipnik położony jest częściowo na wschodnich stokach Kamiennika w Paśmie Lubomira i Łysiny, które według Jerzego Kondrackiego, autora regionalizacji fizycznogeograficznej Polski należy do Beskidu Wyspowego, częściowo zaś w dolinie Krzyworzeki należącej już do Pogórza Wiśnickiego. Tak więc miejscowość ta znajduje się w dwóch mezoregionach geograficznych[1]. Przez Lipnik przepływa uchodzący do Krzyworzeki potok o tej samej nazwie. Lipnik jest dobrym punktem wypadowym ma pobliskie szczyty Kamiennik Południowy, Łysinę i Lubomir[2].

Zarys historii[edytuj | edytuj kod]

W roku 1346 r. Kazimierz Wielki nadał Teodorykowi zwanemu Sturm przywilej lokacji na prawie średzkim 60-łanowej wsi w lesie Lipnik, nad potokiem o tej samej nazwie (nazwę lasu wymienia m.in. dokument kasztelana krakowskiego Spicymira z 1333 r.). Z dokumentu biskupa krakowskiego Bodzanty z 1349 r. wiemy, że Lipnik należał wtedy do parafii w Wiśniowej. Początkowo była to wieś królewska, jednak w 1390 r. Władysław Jagiełło nadał ją w dziedziczne posiadanie Prandocie Lasce w nagrodę za zasługi. Odtąd wieś stała się wsią rycerską. W XV w. jej posiadaczami byli m.in. Jan i Dziersław z Wieruszyc.

W czasie rzezi galicyjskiej (1846) w Lipniku przebywał na urlopie żołnierz Jan Dudzik, który skrzyknął bandę chłopów i na jej czele ograbił dwór Dominika Dąbskiego, a dziedzica, ekonoma dworskiego, leśniczego i podleśniczego nakazał związać i obić cepami. W 1884 r. właścicielem Lipnika był Bogusław Janota Bzowski, po nim Kazimierz Janota Bzowski.

W czasie okupacji niemieckiej we wsi rozwijał się ruch oporu i tajne nauczanie. Z miejscowej placówki AK utworzono oddział „Prąd”, który latem 1944 r. wszedł w skład zgrupowania „Kamiennik”. W domach Lipnika, u stóp Kamiennika kwaterowały też inne oddziały partyzanckie. Prężnie działała terenówka, która 14 VIII 1944 r. bez pomocy oddziałów polowych rozbiła kilkunastoosobową grupę Ukraińców z 14 Dywizji SS-Galizien, rabującą wieś. Z Lipnika komendant Kościesza dowodził drogą radiową ruchami oddziałów w zwycięskim starciu 12 IX 1944 r., które przeszło do historii pod nazwą bitwy pod Łysiną. Po wyjściu sił partyzanckich poza pierścień okrążenia, 17 i 18 IX 1944 r. oddział niemiecki spacyfikował wieś. W akcji tej zamordowano 5 osób cywilnych oraz spalono 126 domów[3], ponad 60% zabudowy. W 1966 r. w ścianę Szkoły Podstawowej im. Partyzantów wmurowano tablicę pamiątkową.

Zobacz też: Lipnik.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. Zakopianka. Tatry i Podhale. Warszawa: Demart sp. z o.o., 2005. ISBN 83-89472-74-0.