Lista największych państw w historii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista największych państw w historii – największe terytorialnie imperia i państwa jakie istniały na przestrzeni dziejów.

Powierzchnia Polski (I Rzeczypospolitej) w latach 1618 - 1621 pod względem powierzchni zajmuje 100 miejsce w historii.

W tabeli przyjęto założenie że terytorium danego państwa obejmuje także tereny przezeń okupowane (bezprawnie administrowane; np. III Rzesza, Imperium Japońskie, Francja Napoleońska). To samo dotyczy liczby ludności.

Imperium Głowa państwa[a] Powierzchnia
(mln km²)
Mapa Lata Ludność
(w milionach)
% światowej populacji w danym okresie
11a 0 a -9999 0 0
Flag of the United Kingdom.svg Imperium brytyjskie Kinggeorgev1923.jpg
Jerzy V
33,2[1] British Empire 1921.png 1922[b][2][3] 458 (w 1938)[4] 20,0% (458 mln na 2295 mln w 1938)
Imperium mongolskie YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg
Kubilaj-chan
33,0[5] Mongol Empireaccuratefinal.png 1270 110,0 (w XIII w.) 25,6% (110 mln na 429 mln w XIII w.)
Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Imperium Rosyjskie Alexander II of Russia (Nikolay Lavrov 01).jpg
Aleksander II
23,7 Russian Empire (1867).svg 1866[6] 176,4 w 1913 9,8% (176,4 mln na 1791 mln w 1913)
 ZSRR Калинин М. И. (1920).jpg
Michaił Kalinin[c]
22,4 Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg 1945-1991 286 (1989) 5,4% (286 mln na 5291 mln w 1989)
Flag of Cross of Burgundy.svg Hiszpańskie imperium kolonialne Anton Raphael Mengs, Prince of Asturias, Future Charles IV of Spain (са 1765) - 02.jpg
Karol IV
20,0 Spanish Empire - 1824.jpg 1740-1790[7] 68,2 12,3% (68,2 mln na 556 mln w w. XVII)
 Rosja[d] Vladimir Putin - 2006.jpg
Władimir Putin
17,1 Russian Federation (orthographic projection) - Crimea disputed.svg 2014 146,1 2,0% (142,9 mln na 7000 mln w 2011)
Flag of China (1889–1912).svg ChinyCesarstwo Qing Portrait of the Qianlong Emperor in Court Dress.jpg
Qianlong
14,7 Qing Dynasty 1820.png 1790[6] 432,2 w 1851.[e] 36,6% (381 mln na 1.041 mln w 1820)
Kalifat Umajjadów Jazid II[8] 13,0 Map of expansion of Caliphate.svg 720-732 62 (w wieku VIII) 29,5% (62 mln na 210 mln[9] w wieku VII)
Francja Francuskie imperium kolonialne Alexandre Millerand, 12e président de la République française.jpg
Alexandre Millerand
13,0 La france en 1920.png 1923-1938[7] 112,9 w 1938 4,9% (112,9 mln na 2295 mln w 1938)
Kalifat Abbasydów As-Saffah 11,1 Abbasids850.png 750 50 W 850 20,0% (50 mln na 250 mln w 850)
Flag of Portugal (1707).svg Portugalskie imperium kolonialne Jcarvalho-dmariaI-mhn.jpg
Maria I
10,4 The Portuguese Empire.png 1815[7]
 Kanada King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
10 Canada (orthographic projection).svg od 1949[f] 33,5 0,5% (33,5 mln[10] na 7000 mln w 2011)
 Chińska Republika Ludowa[g] Jiang Zemin 2001.jpg
Jiang Zemin
9,9 People's Republic of China (orthographic projection).svg od 1999[h] 1347 19,2% (1347 mln na 7000 mln w 2011)
Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone Mckinley.jpg
William McKinley
9,8 GreaterAmericaMap.jpg 1898-1946[i] 141,4 w 1946 5,23% (141,4 mln na 2700 mln w 1950)
 Cesarstwo Brazylii DpedroI-brasil-full.jpg
Piotr I
8,7 Brazilian Empire 1828 (orthographic projection).svg 1822-1825[j] 4 0,36% (4 mln na 1100 mln[11] w 1820)
Faravahar.svg Persja-Imperium Achemenidów Xerxes I.jpg
Kserkses I
8,0 Map achaemenid empire en.png 480 p.n.e.[12][13] 49,4 (w V w. p.n.e.)[14] 44,0% (49,4 mln na 112,4 mln[15] w 480 p.n.e.)
 Australia King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
7,5 Australia mapa.png od 1939[k] 22,3 w 2011 0,3% (22,3 mln na 7000 mln w 2011)
Japonia Japonia Hirohito in dress uniform.jpg
Hirohito
7,4 Japanese Empire (orthographic projection).svg 1942[l][7] 134,8 w 1938 5,9% (134,8 mln na 2295 mln w 1938)
Cesarstwo Rzymskie Traianus Glyptothek Munich 336.jpg
Trajan
6,5 Map of the Roman Empire at its height.svg 115-117[16] 80,0 (w II w n.e.)[17][18] 35,9% (80,0 mln na 223 mln[19] w II w n.e.)
 III Rzesza Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler.jpg
Adolf Hitler
6,4[m] Europe under Nazi domination.png 1942 75,4 mln 3,3% (75,4 mln na 2295 mln w 1938)
Kaganat Turkutów
Bumyn
6,0 GökturksAD551-572.png 557[6]
Złota Orda Tokta 6,0 GoldenHorde1300.png 1310
Verginasun.jpg Imperium Macedońskie AlexanderTheGreat Bust.jpg
Aleksander Macedoński
5,2 Imperio de Alejandro Magno con ruta.svg 323 p.n.e.[6][20]
Ottoman flag.svg Imperium Osmańskie Mehmed IV.jpg
Mehmed IV
5,2 ImperioOtomano1683.png 1683[6] 39 w XVII w. 7,1% (39,0 mln na 556 mln w w. XVII)
Kalifat Fatymidów Al-Mu'izz 5,1 FatimidCaliphate969.png 969[6]
Imperium Mauriów (Indie)
Aśoka
5,0 Mauryans.JPG 250 p.n.e[6] 50,0 w w. II p.n.e. 33,3% (50,0 mln na 150 mln w II w. p.n.e.[21])
 Cesarstwo Meksyku Iturbide Emperador by Josephus Arias Huerta.jpg
Augustyn I
4.9 Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg 1822
Tybet Sadnalegs 4,6 TibetAD800.png 800[6]
Timurid.svg Imperium Timurydów Timur reconstruction03.jpg
Timur
4,6 Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405).GIF 1405[6]
Fictional flag of the Mughal Empire.svg Imperium Mogołów (Indie) Aurangazeb.jpg
Aurangzeb
4,6 Mughal1700.png 1690[6] 175 w 1700 29,2% (175,0 mln na 600 mln[22] w 1700)
Cesarstwo Bizantyńskie Meister von San Vitale in Ravenna.jpg
Justynian I Wielki
4,5 LocationByzantineEmpire 550.png 550 35 w VI w. 19,8% (35 mln na 177 mln[11] w 550)
Imperium Pala (Indie) Devapala 4,0 Indian Kanauj triangle map.svg 850 60 w 850 24,0% (60,0 mln na 250 mln w 850)
Państwo Heftalitów Toramana 4,0 Hephthalites500.png 490
Nadir Shah Flag.svg Imperium Afszarydów (Iran) Nader Shah Afshar.jpg
Nadir Szah Afszar
4,0 Afsharid (1736-1802).svg 1747
Imperium Seleucydów Seleuco I Nicatore.JPG
Seleukos I
3,9 Seleucid-empire-323BCE.png 301 p.n.e.[6][20]
Imperium Seldżuków Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah.jpg
Malikszah I
3,9 Seljuk Empire locator map.svg 1080
Flag of Italy (1861–1946).svg Włoskie imperium kolonialne Victor Emmanuel III of Italy.jpg
Wiktor Emanuel III
3,8 Italian empire 1940.PNG 1939–1940 51,9 w 1938 2,3% (51,9 mln na 2295 mln w 1938)
Królestwo Kuszanów Vasudeva I 3,8 Kushan Kingdom ua.PNG 200 42,37 w 140 19,0% (42,37 mln na 223 mln w 140)
Il-Khanate Flag.svg Państwo Hulagidów Oldżajtu 3,75 Ilkhanate in 1256–1353.PNG 1310[6]
HolandiaHolenderskie imperium kolonialne Wilhelmina of the Netherlands, 1909.jpg
Wilhelmina
3,7 Dutch Empire35.PNG 1920-1940 60 w 1940 2,9% (60 mln na 2100 mln w 1940[11])
Imperium Ćola Rajadhiraja Chola 3,6 LocationChola empire sm.png 1050[23]
Imperium Chorezmijskie 'Ala ad-Din Muhammad II 3,6 Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG 1218
Imperium Sasanidów (Iran) Gold coin with the image of Khosrau II.jpg
Chosrow II
3.5 Sassanid empire map.png 620[6] 78,0 (w VII w.) 37,1% (78,0 mln na 210 mln[9] w VII w.)
Imperium Guptów (Indie) ChandraguptaIIOnHorse.jpg
Ćandragupta II
3,5 Gupta.png 400[6] 58 w 400 26,36% (58,0 mln na 220 mln w 400)[24]
Chanat Czagatajski Czagataj 3,5 ChagataiKhanate1300.png 1310 - 1350[6]
Imperium Safawidów (Persja) Shah Ismail I.jpg
Isma'il I
3,5 Safavid Empire 1501 1722 AD.png 1512
Flag of the German Empire.svg Niemieckie imperium kolonialne Wilhelm II of Germany.jpg
Wilhelm II
3,5 Deutsche Kolonien.PNG 1914 64,9 w 1914 3,7% 64,9 mln na 1753 mln w 1910)
Flag of the Peru-Bolivian Confederation.svg Peru-Boliwia Andréssantacruz2.jpg
Andrés de Santa Cruz
3,5 Peru–Bolivia Confederation (orthographic projection).svg 1835-1839
 Indie
Fakhruddin Ali Ahmed
3,3 India (orthographic projection).svg od 1975[n] 1166 16,7% (1166 mln na 7000 mln w 2011)
Sułtanat Delhijski Kutb ud-din Mubarak Szach 3,2 Sultanat von Delhi Tughluq-Dynastie.png 1320 70 w 1330 18,91% (70,0 mln na 370 mln w 1330)
Kaganat ujgurski Jaγlaqar 3,1 East-Hem 800ad.jpg 795[6]
Kaganat Chazarski Zachariasz 3,0 Khazaria750.png 850[6]
Flag of the Kalmar Union.svg Unia kalmarska[o] Margrete 1.jpg
Małgorzata I
3,0 Kalmar Union ca. 1400.svg 1397
Alex K Kievan Rus..svg Ruś Kijowska Yaroslav I of Russia (Granovitaya palata, 1881-2).jpg
Jarosław I Mądry
3,0 KievanRus1000.png 1050[6]
Kaganat Karachanidów Muhammad Toghan Khan 3,0 Kingdom of Kara-Khanids- 999-1212.png 1025
Dania Duńskie imperium kolonialne[p] Christianviidenmark.jpg Chrystian VII 3,0 Denmark-Norway and possessions.png 1800
Imperium Medów Kyaksares 2,8 Median Empire.svg 585 p.n.e.[6][20]
Królestwo Partów Coin of Vonones I of Parthia.jpgWonones I 2,8 Imperio Parto.png 1[6][20]
 Argentyna Julio A Roca.jpg
Julio Argentino Roca
2,8 Argentina CIA map PL.png od 1881[q] 40 0,6% (40 mln na 7000 mln w 2011)
Flag of Ayyubid Dynasty.svg Ajjubidzi
Saladyn
2,7 AyyubidGreatest.png 1190[6]
 Kazachstan Nursultan Nazarbayev 27092007.jpg
Nursułtan Nazarbajew
2,7 Kazakhstan CIA map PL.png od 1991[r] 18,4 w 2017 0,24% (18,4 mln na 7530 mln w 2017)
Surya Majapahit.jpg Madżapahit Hayam Wuruk 2,7 Majapahit Empire.svg 1389
Królestwo Indo-Greckie Coin of the Baktrian king Demetrios II.jpg Demetriusz II 2,5 Indo-GreekMapColor.jpg 150 p.n.e.
Królestwo Greko-Baktryjskie AntimachusMedaille.jpg Antymachos I Theos 2,5 Greco-BactrianKingdomMap.jpg 184
Flag of the Maratha Empire.svg Konfederacja Marathów Ramaraja 2,5 Marathas.GIF 1674-1820 150 w 1820 13,6% (150 mln na 1100 mln w 1820)
Belgia Belgijskie imperium kolonialne Albert I Koning der Belgen.jpg
Albert I
2,5 Belgian colonial empire.png 1922-1960[s]
Chanat Kara Kitajów Yelü Zhilugu 2,5 KaraKhitaiAD1200.png 1210[6]
Flag of the Gran Colombia.svg Wielka Kolumbia Simon Bolivar.jpg
Simón Bolívar
2,5 Location GranColombia.png 1825-1831 2,6 w 1825 0,23% (2,6 mln na 1100 mln w 1825)
 Sudan Abdel Fattah Muhammad al-Maghrabi 2,5 Anglo-Egyptian Sudan.png 1956-2011[t] 33 w 2009 0,5% (33 mln na 6820 mln w 2009)
 Algieria Benbella.jpg
Ahmed Ben Bella
2,3 Algeria in its region.svg od 1962 41,3 w 2018 0,54% (41,3 mln na 7530 mln w 2018)
Państwo Dżurdżenów Taizong 2,3 JinmapAD1200.png 1126[6]
 Demokratyczna Republika Konga Joseph Kasavubu 2,3 Congo CIA map PL.png od 1963[u]- 81,3 w 2018 1,1% (81,3 mln na 7530 mln w 2018)
Imperial Standard of Napoléon I.svg Cesarstwo Francuskie Napoleon Groot.jpg
Napoleon I
2,1[v] First French Empire (1804-1815).png 1811 30,3 w 1811[25] 2,9% (30,3 mln na 1050 mln w 1811)
Mameluke Flag.svg Sułtanat Mameluków An-Nasir Muhammad 2,1 Mamluks1279.png 1300
 Arabia Saudyjska
Abd al-Aziz ibn Saud
2,0 Sa-map.png od 1932[w] 33 w 2018 0,43% (33 mln na 7530 mln w 2018)
Cesarstwo zachodniorzymskie Honorius coin1.jpg
Flawiusz Honoriusz
2,0 Extent of Western Roman Empire 395.png 395[x] 22[26] w IV w. 12,4% (22 mln na 178 mln w 400[11])
Saffarydzi Amr Ibn Lajs 2.0 Saffarid dynasty 861-1003.png 900
Flag of Almohad Dynasty.svg Państwo Almohadów (Maroko) Muhammad an-Nasir 2,0 Almohads1200.png 1200[6]
Państwo Inków Inca huayna capac.jpg
Huayna Capac
2,0 Location Tawantin Suyu.png 1527[6]
Flag of the Confederate States of America (1865).svg
Skonfederowane Stany Ameryki
President-Jefferson-Davis.jpg
Jefferson Davis
2,0 Confederate States of America.svg 1861-1865 9,1 w 1865 0,65% (9,1 mln na 1400 mln w 1865)
Flag of South Africa (1928–1994).svg Związek Południowej Afryki/RPA King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
2 Union of South Africa in its region.svg 1949-1990 (aneksja Namibii) 35 w 1990 0,66% (35 mln na 5300 mln w 1990)
 Indonezja Soekarno 1959.jpg
Sukarno
1,9 Indonesia map.png od 1945[r][y] 264 3,5% (264 mln na 7530 mln)
Chanat Syberyjski Ibak-Irahim 1,8 Siberian Khanate map English revised.svg 1520
 Libia IdrisI3.jpg
Idris I
1,78 Libya CIA map PL.png od 1951[r] 6,4 w 2018 0,08% (6,4 mln na 7530 mln)
Królestwo Indo-Partów Gondofares 1.5 IndoParthianMap.jpg 50
Państwo Indo-Scytów Maues 1,5 Indo-ScythiansMap.jpg 90
 Mongolia Sharav bogd khan.jpg
Bogda Chan
1,5 Mongolia CIA map.png od 1911[z] 3 w 2018 0,04% (3 mln na 7530 mln w 2018)
Imperium Nowoasyryjskie
Aszurbanipal
1,4 Map of Assyria.png 697 p.n.e.[6][20]
Songhaj Askia Muhammad 1,4 Mapa shonghai.svg 1500[27]
Flag of Mali (1959-1961).svg Federacja Mali Modibo Keita (cropped).jpg
Modibo Keïta
1,4 Mali Federation in its region (1959).svg 1959-1960 7,5 w 1960 0,25% (7,5 mln[28] na 3000 mln w 1960)
Imperium Harsza Harsza 1,35 Harshabysumchung.jpg 625 - 648[6]
Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg Etiopia Selassie-2.jpg
Haile Selassie I
1,3 Ethiopia shaded relief map 1999, CIA.jpg 1952-1993[aa] 48 w 1990 0,9% (48 mln na 5300 mln w 1990)
Imperium Mali Ko Mamadi 1,29 Mapa mali.svg 1312[29] 45 w poł XV w. 10,0% (45,0 mln na 450 mln[30] w poł w. XV)
 Czad François Tombalbaye.jpg
François Tombalbaye
1,28 Chad CIA map PL.png od 1960[r] 15 w 2018 0,2% (15 mln na 7530 mln w 2018)
 Niger Hamani diori 1000ff.jpg
Hamani Diori
1,26 Niger sm03.png od 1960[r] 21,5 w 2018 0.3% (21,5 mln na 7530 mln w 2018)
Aksum Ezana.jpg
Ezana
1,25 LocationAksumiteEmpire.png 350[6]
 Angola Agostinho Neto.jpg
Agostinho Neto
1,25 Angola map.png od 1975[r] 17 0,2% (na 7000 w 2011)
Imperium Frankijskie Charlemagne-by-Durer.jpg
Karol Wielki
1,2 Frankish Empire 481 to 814-pl.svg 814[6]
Flag of Syria.svg Zjednoczona Republika Arabska Gamal Abdel Nasser (c. 1960s).jpg
Gamal Abdel Naser
1,18 LocationUnitedArabRepublic.svg 1959-1961[ab] 32 1,07% (32 mln na 2982 mln w 1961)
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska (I Rzeczpospolita) Zygmunt III Waza.jpg
Zygmunt III
1,15[31] Rzeczpospolita Obojga Narodów 1635.svg 1618[ac]-1621 10 1,8% (10 mln na 546 mln w 1620[11])
Coat of arms of the Second Bulgarian Empire.svg Bułgaria (I państwo) Skylitzes - Simeón el Grande.jpg
Symeon I
0,8 First Bulgarian Empire.png 681–1018 4 1,6% (4 mln na 255 mln w 1000[11])
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Austria (Monarchia Habsburgów) Martin van Meytens (attrib.) - Porträt Kaiser Karl VI.jpg
Karol VI
0,75 Growth of Habsburg territories.jpg 1720-1734 17 2,8% (17 mln na 600 mln w 1700)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Osoba sprawująca urząd głowy państwa w momencie osiągnięcia przez dane imperium największego terytorium, lub powstania danego państwa w takich rozmiarach.
  2. W 1922 Imperium Brytyjskie – metropolia (Wielka Brytania), kolonie, dominia, terytoria mandatowe. Dominia w tym czasie były de facto samorządnymi państwami powiązanymi z Wielką Brytanią unią personalną (wspólny król), po tym jak w 1919 zostały dopuszczone na równi z suwerennymi państwami do grona sygnatariuszy traktatu wersalskiego i członków-założycieli Ligi Narodów. W 1922 Imperium Brytyjskie bez dominiów obejmowało 13,7 mln km² (co dawałoby mu 7. miejsce w rankingu).
  3. Michaił Kalinin był symboliczną głową państwa ZSRR jako Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej. Faktycznie przywódcą państwa był Józef Stalin jako sekretarz generalny KC KPR(b), WKP(b) i KPZR, oraz przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych a potem Rady Ministrów ZSRR; oraz jako Marszałek (generalissimus) Związku Radzieckiego.
  4. Rosja - jako Federacja Rosyjska powstała w 1991 po rozpadzie Związku Radzieckiego.
  5. Liczba osób spisanych w 1851 wyniosła 432 164 047 zgodnie z Draft History of Qing.
  6. aneksja Nowej Fundlandii
  7. Chińska Republika Ludowa proklamowana w 1949 roku.
  8. od przyłączenia Makau do ChRL
  9. Amerykańskie Imperium kolonialne od zdobycia Filipin i Portoryko w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej do uzyskania niepodległości przez Filipiny.
  10. Wystąpienie Urugwaju.
  11. 1939-(retroakcja) wejście w życie Statutu Westminsterskiego stwierdzającego niepodległość Australii.
  12. 1942: apogeum podbojów Cesarstwa Japonii w czasie II wojny światowej – Japonia + terytoria mandatowe + obszary okupowane (Indochiny, Malaje, część Chin, Holenderskie Indie Wschodnie i niektóre wyspy Pacyfiku.
  13. „Rzesza Wielkoniemiecka” łącznie z obszarami okupowanymi nie wcielonymi do III Rzeszy, np. komisariaty na zajętych obszarach Związku Radzieckiego.
  14. aneksja Sikkimu
  15. W skład unii kalmarskiej wchodziły Dania, Szwecja i Norwegia.
  16. W skład duńskiego imperium kolonialnego wchodziły Dania, Norwegia, Islandia i Grenlandia.
  17. przyłączenie Patagonii
  18. a b c d e f Uzyskanie niepodległości od ZSRR.
  19. Objęcie mandatu nad Ruanda-Urundi do uzyskania niepodległości przez Kongo Belgijskie.
  20. Do czasu uzyskania niepodległości do powstania Sudanu Południowego.
  21. Ostateczne przyłączenie (pokonanie secesji) Katangi.
  22. I Cesarstwo Francuskie pod panowaniem Napoleona I łącznie z państwami zależnymi (Księstwo Warszawskie, Związek Reński, Hiszpania i Włochy).
  23. Powstanie Królestwa Arabii Saudyjskiej.
  24. Podział Cesarstwa Rzymskiego.
  25. W latach 1976 - 2002 częścią Indonezji był de facto Timor Wschodni.
  26. Niepodległość od Chin jako Mongolia Zewnętrzna.
  27. Łącznie z Erytreą.
  28. Zjednoczona Republika Arabska powstała 1 lutego 1958 roku w wyniku połączenia połączenia Egiptu i Syrii. 29 września 1961 w Syria w wyniku zamachu stanu, wycofała się z unii. Egipt zachował nazwę Zjednoczonej Republiki Arabskiej aż do 1971 roku.
  29. po rozejmie z Rosją w Dywilinie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ferguson, Niall (2004). Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power. Basic Books. ​ISBN 0-465-02328-2​.
  2. Harrison Moore: The Dominions of the British Commonwealth in the League of Nations, International Affairs, s. 373, rok 1931.
  3. F. R. Scott (January 1944). „The End of Dominion Status”. The American Journal of International Law (American Society of International Law) 38 (1): 34–49.
  4. Mark Harrison: The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison, 1998.
  5. http://web.archive.org/web/20120819050341/http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf s.222 Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). „East-West Orientation of Historical Empires” (PDF). Journal of World-Systems Research (University of Connecticut) 12 (no. 2): 219-229.
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, „East-West Orientation of Historical Empires”, Journal of World-Systems Research Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
  7. a b c d Gordon (2005)
  8. Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971. Hasło: Omajjadzi w Damaszku, s. 415.
  9. a b McEvedy and Jones (1978).
  10. 2011 Census Profile (ang.). Statistics Canada., dostępna kopia z dnia 2012-02-25.
  11. a b c d e f Human Population Through Time. American Museum of Natural History 2016-11-04.
  12. Vasseghi, Sheda
  13. The other Iran story: Re-engineering the nation's cultural DNA”, Breaking... WorldTribune.com World Tribune News, (12 October 2009).
  14. Alfred Cook, Psychology, an Account of the Principal Mental Phenomena 27.
  15. International Programs - People and Households - U.S. Census Bureau, www.census.gov [dostęp 2017-11-25].
  16. Steele, Christy, „Rome”, p. 36 (2001).
  17. Mclynn Frank „Marcus Aurelius” p. 4. wyd. The Bodley Head 2009
  18. Roman Empire Population s. 65.
  19. Mclynn Frank „Marcus Aurelius” p. 4. Wyd. The Bodley Head 2009
  20. a b c d e Rein Taagepera „Size and Duration of Empires Growth-Decline Curves, 3000 to 600 B.C.”, Social Science Research Vol. 7, 180-196 (1978).
  21. Colin McEvedy y Richard Jones (1978), „Atlas of World Population History”, Facts on File (p. 342-351). New York.
  22. Thomlinson (1975, Tabla 1).
  23. History Chola Empire – History Of Ancient, Medieval And Modern India.
  24. Harrison (1998, p. 3,7).
  25. Demografia Francji, Wikipedia, wolna encyklopedia, 16 lipca 2018 [dostęp 2018-11-01] (pol.).
  26. Populacja Imperium Rzymskiego « IMPERIUM ROMANUM, „IMPERIUM ROMANUM” [dostęp 2018-11-01] (pol.).
  27. John O. Hunwick: Timbuktu and the Songahy Empire: Al-Sa’di’s Ta’rikh Al-sudan Down to 1613 and other Contemporary Documents (Brill, 2003), p. xlix.
  28. Federacja Mali, Wikipedia, wolna encyklopedia, 28 października 2018 [dostęp 2018-11-01] (pol.).
  29. Hempstone, s. 312
  30. Walker, Sheila S., African roots/American cultures: Africa in the creation of the Americas, Publicado por Rowman & Littlefield, p. 127. (2001)
  31. Mariusz Trąba, Lech Bielski: Władcy i królowie Polski. Warszawa: Reader’s Digest, 2005, s. 444. ​ISBN 83-60123-13-6​.