Lucjan Szymański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lucjan Antoni Szymański
„Janczar”, „Kamiński”, „Garda”
podpułkownik kawalerii podpułkownik kawalerii
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1897
Białe Wody na Ukrainie
Data i miejsce śmierci 5 marca 1945
więzienie „Toledo”, Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 19171945
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Jednostki 1 Pułk Strzelców Konnych
3 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego
Szkoła Podchorążych dla Podoficerów
Szwadron Kawalerii KOP „Iwieniec”
9 Pułk Strzelców Konnych
2 Dywizja Piechoty Legionów
11 Pułk Ułanów Legionowych
Stanowiska dowódca szwadronu
Inspektor AK
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)

Lucjan Antoni Szymański ps. „Janczar”, „Kamiński”, „Garda” (ur. 17 marca 1897 w Białych Wodach na Ukrainie, zm. 5 marca 1945 w Warszawie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Lucjan Antoni Szymański urodził się 17 marca 1897 roku w miejscowości Białe Wody, w guberni charkowskiej, w rodzinie Hilarego i Olimpii z Protessowiczów. W 1917, służąc w carskim 8 pułku huzarów, ukończył szkołę oficerską w Kijowie. Następnie służył w I Korpusie Wschodnim jako plutonowy Legii Oficerskiej i Szwadronie Kujawskim. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku (wyprawa kijowska, bitwa warszawska, bitwa niemeńska).

W okresie międzywojennym w 1, a następnie w 3 pułku strzelców konnych w stopniu podporucznika. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 343. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii)[1]. W Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy jako instruktor jazdy konnej[2]. 12 kwietnia 1927 roku awansował na rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 51. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. 20 września 1930 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza[4]. 27 listopada 1930 roku objął dowództwo Szwadronu Kawalerii KOP „Iwieniec”[potrzebny przypis]. 20 lutego 1934 roku został przeniesiony do 9 pułku strzelców konnych w Grajewie na stanowisko dowódcy 1 szwadronu[5]. W 1937 roku został komendantem Rejonu Przysposobienia Wojskowego Konnego 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach oraz 11 pułku Ułanów Legionowych w Ciechanowie. Awansował do stopnia majora.

Kampanię wrześniową 1939 przeszedł szlakiem bojowym 11 pułku ułanów jako II zastępca dowódcy. Dostał się do niewoli niemieckiej po kapitulacji po bitwie pod Krasnobrodem 25 września. W październiku 1939 zbiegł z niewoli niemieckiej, w konspiracji pod ps. „Janczar”, w ZWZ, potem AK. W 1940 organizator ZWZ w pow. Mińsk Mazowiecki, w listopadzie 1941 inspektor AK w pow. Mińsk Mazowiecki i Siedlce-miasto. Ostatni dowódca podokręgu „Białowieża” Warszawa-Wschód. Według planu odtworzenia WP (OSZ) ppłk Lucjan Szymański był przewidziany jako dowódca Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Inspektor AK mjr Lucjan Szymański „Janczar” został awansowany do stopnia podpułkownika w dniu 1 października 1943 r. Ppłk. Lucjan Szymański jako najstarszy stopniem oficer AK oraz inspektor Komendy Głównej AK na obwody Siedlce, Sokołów Podlaski, Garwolin i Mińsk Mazowiecki, po aresztowaniu 8 sierpnia 1944 dowódcy Podokręgu płk. Suszczyńskiego (i innych oficerów którzy zgłosili się na ponowne spotkanie z sowieckim gen. Popowem) objął dowodzenie całym podokręgiem.

23 grudnia aresztowany przez ppor. Józefa Światło. Prawdopodobnie ostatnia depesza adresowana do gen. Leopolda Okulickiego podpisana przez „Janczara” została wysłana do Londynu w dniu 20 listopada 1944 roku. Więziony w Siedlcach i w katowni przy ul. 11 Listopada na warszawskiej Pradze tzw. „Toledo”. Według informacji przekazanych rodzinie przez prokuraturę – stracony 5 marca 1945. Współwięźniowie twierdzą, że był wielokrotnie wieszany na drzewie na terenie więzienia i został pochowany pod ścianą więzienia w pobliżu narożnika północnego[6]. Jego grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, w Kwaterze „na Łączce”, a tablice pamiątkowe jego pamięci w krużganku kościoła św. Antoniego i na murze kościoła św. Karola Boromeusza w Warszawie.

14 sierpnia 2017 został awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika[7].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Generał podporucznik Edward Śmigły-Rydz wnioskując o nadanie Krzyża Walecznych napisał:

W czerwcu 1919 roku plutonowy Szymański Lucjan obsadzając placówkę w mieście Kobylnik wysuniętą o 25 km od miejsca postoju szwadronu mając pod swoją komendą 10 ludzi dostał 15 czerwca rozkaz zrobienia głębszego wywiadu na tyłach nieprzyjaciela i ewentualnego zbadania m. Miadzioł. Maszerując w wyżej wskazanym kierunku plut. Szymański spotkał w odległości 3 km od miejsca postoju placówki patrol nieprzyjacielski składający się z 1 plutonu piechoty. Brawurowym atakiem na nieprzyjaciela zmusił go plut. Szymański do cofnięcia się w nieładzie otwierając sobie drogę do dalszego patrolowania. Dotarłszy do folwarku Miadzioł położonego 2 km od miejscowości o tej samej nazwie spostrzegł, że jest ono obsadzone przez piechotę nieprzyjacielską. Spieszywszy patrol plut. Szymański zaatakował z 8 ludźmi miasteczko, do którego też wdarł się i utrzymywał przez dwie godziny odpierając kilkakrotne usiłowania nieprzyjaciela do zajęcia straconej placówki. Po nadejściu znaczniejszych sił nieprzyjacielskich i nie posiadając amunicji, wycofał się przywożąc cenne wiadomości. Straty własne jeden szeregowy.

W 1920 roku był przedstawiony do odznaczenia Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za zdobycie w walce sztandaru sowieckiej kawalerii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 172.
  2. Rocznik Oficerów Kawalerii 1930 ↓, s. 63, 84.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 123.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 307.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 182.
  6. M.Szejnert, s.199
  7. Prezydent przyznał pośmiertnie trzy awanse generalskie i jeden admiralski. www.rp.pl, 2017-08-14. [dostęp 2017-08-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]