Lumparn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lumparn
Lumpari
Ilustracja
Panorama zatoki
Państwo  Finlandia
Terytorium autonomiczne  Wyspy Alandzkie
Powierzchnia ~80[1] km²
Wymiary 10 × 10 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

20 m
35 m
Mapka zatoki
Lumparn to duża zatoka w południowo-wschodniej części wyspy
Położenie na mapie Wysp Alandzkich
Mapa lokalizacyjna Wysp Alandzkich
Lumparn
Lumparn
Położenie na mapie Finlandii
Mapa lokalizacyjna Finlandii
Lumparn
Lumparn
Ziemia60°08′20″N 20°07′30″E/60,138889 20,125000
Lumparn
Ilustracja
Ciało niebieskie Ziemia
Średnica krateru 9
Wiek ok. 1 Ga

Lumparn – duża zatoka na wyspie Fasta Åland w archipelagu Wysp Alandzkich.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

W zatoce Lumparn znajduje się niewiele wysp. Ma ona płaskie dno, zbudowane z piaskowców i wapieni. Z morzem łączą ją głęboko wcięte cieśniny, w tym Slottsundet o długości 4 km i Färjsundet[2].

Pochodzenie i geologia[edytuj | edytuj kod]

Najprawdopodobniej około miliarda lat temu, w proterozoiku, w obszar współczesnych Wysp Alandzkich trafiła mała planetoida. W wyniku upadku w skałach osadowych i pokrytym przez nie podłożu krystalicznym powstał krater uderzeniowy o średnicy 9 kilometrów[3]. Krater został następnie przykryty osadami; pomiędzy plejstoceńskimi osadami a podłożem z pokruszonego granitu rapakiwi znajduje się warstwa kambryjskich i ordowickich wapieni, które przetrwały okres erozji lodowcowej[1], co czyni tę zatokę jednym z niewielu miejsc w Finlandii, gdzie występują skamieniałości[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Lumparn impact structure (ang.). Uniwersytet Helsiński, Department of Physics, Faculty of Science. [dostęp 2013-06-15].
  2. Lumparn (fiń.). W: Uppslagsverket Finland [on-line]. [dostęp 2013-06-15].
  3. Lumparn (ang.). Earth Impact Database. [dostęp 2013-06-14].
  4. Anneli Uutela: Åländska fossilrika kalkstenar (szw.). Naturhistoriska Centralmuseet, Uniwersytet Helsiński, 2006-04-06. [dostęp 2013-06-15].