Lutynia (powiat kłodzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Artykuł 50°21′46″N 16°54′10″E
- błąd 39 m
WD 50°21'50"N, 16°54'13"E
- błąd 39 m
Odległość 147 m
Lutynia
wieś
Ilustracja
Lutynia – widok od wschodu
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Lądek-Zdrój
Wysokość 520-580[1] m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 51[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-540
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853151
Położenie na mapie gminy Lądek-Zdrój
Mapa konturowa gminy Lądek-Zdrój, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Lutynia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Lutynia”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Lutynia”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lutynia”
Ziemia50°21′46″N 16°54′10″E/50,362778 16,902778
Galeria: kościół
Lutynia. Kościół
Lutynia. Kościół
Lutynia. Kościół
Lutynia. Źródło

Lutynia (niem. Leuthen) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek-Zdrój.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Zasadnicza część miejscowość rozciąga się jest wzdłuż doliny potoku Luta, nieliczne domy położone są wzdłuż przebiegającej południowym zboczem Granicznej Drogi Królewskiej prowadzącej do Przełęczy lądeckiej i Travnej w Czechach, na wysokości około 520-580 m n.p.m.[1] Do Lutyni należy też dawna miejscowość Ułęże.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Lutyni pochodzą z 1346 roku, wieś miała wtedy nazwę Lutein i należała do państwa karpieńskiego[3]. Miejscowość rozwijała się szybko ponieważ była położona na szlaku handlowym[3]. Dwukrotnie (w XVI i na początku XIX wieku) rozpoczynano tutaj wydobycie rud ołowiu i srebra, lecz złoża okazały się zbyt małe do eksploatacji[3]. W czasie trwania wojny trzydziestoletniej mieszkańcy Lutyni brali udział w krwawo stłumionych buntach na tle religijnym[3]. W roku 1641 wieś została kupiona przez radcę cesarskiego Jana Zygmunta Hoffmana, ówczesnego właściciela uzdrowiska w Lądku[3]. Od 1736 roku należała do miasta, a jej rozwój zapewniali kuracjusze, którzy podczas spacerów zatrzymywali się w miejscowej gospodzie[3]. Przed 1786 rokiem miejscowość otrzymała kaplicę modlitewną, a w 1830 roku uruchomiono tu szkołę[4]. Lutynia mimo sprzyjających warunków w XIX wieku nie rozwinęła się, ale stała się obok swego przysiółku Ułęże wsią turystyczną, związaną z Lądkiem[4]. W 1908 roku zamieszkiwało Lutynię 248 osób, najwięcej w porównaniu z innymi latami[4]. W 1978 roku były tu 22 gospodarstwa rolne, w 1988 roku ich liczba spadła do 14[1]. Obecnie Lutynia to niewielka wieś rolnicza[1].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Jest to najmniejsza miejscowość gminy Lądek-Zdrój. Według Narodowego Spisu Powszechnego w marcu 2011 roku posiadała 51 mieszkańców[2].

Zabytki i atrakcje[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. św. Jana Nepomucena wzniesiony około 1784 r.[3].
  • Ruiny kopalni ołowiu i srebra Nowy Filip
  • Bazaltowe Słupy
  • Czarne Urwisko
  • Szwedzkie Szańce
  • Studnia z 1906 roku, ulokowana w centrum wsi[3]
  • Pensjonat Geo Vita z aleją drzew zasadzonych przez wybitnych naukowców związanych z gazownictwem (w tym dwóch laureatów nagrody Nobla), aktorów i sportowców

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W Lutyni kręcono sceny do polsko-czechosłowackiego filmu o Werwolfie Zagłada Poziomkowego Dworu
  • W czasie okupacji, w jednej z nieistniejących już chałup mieściła się głęboko zakonspirowana placówka wywiadu Armii Krajowej. Zajmowała się ona zbieraniem wiadomości i przerzucaniem ludzi (głównie narodowości żydowskiej) na teren Czech. Placówkę prowadziło małżeństwo Józefa i Elżbiety Matejczyków - powstańców śląskich, którzy na te tereny przenieśli się jeszcze przed wojną[5].
  • W Lutyni znajdowało się przejście małego ruchu granicznego i na szlaku turystycznym Lutynia - Travná, które funkcjonowało do 21 grudnia 2007 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 17: Góry Złote. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1993, s. 140-143. ISBN 83-85773-01-0.
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. a b c d e f g h Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 373. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. a b c Roman Kaczmarczyk: Lutynia. 06.08.2007. [dostęp 2016-10-06].
  5. Wojciech Ciężkowski (1998), Lądek Zdrój, Wrocław: Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, ​ISBN 83-7125-044-4​, str. 177-179

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]