Maksymilian Kowalewski (lotnik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy lotnika. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Maksymilian Kowalewski
Max
Ilustracja
major obserwator major obserwator
Data i miejsce urodzenia 17 czerwca 1898
Chełmno
Data i miejsce śmierci 9 czerwca 1966
Bydgoszcz
Przebieg służby
Siły zbrojne Kaiserstandarte.svg Armia Cesarstwa Niemieckiego
Orzełek Wojsk Wielkopolskich.svg Armia Wielkopolska
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Formacja Cross-Pattee-Heraldry.svg Luftstreitkräfte
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki oddział 1. lotniczego bombardowania
18 eskadra ochronna
18 eskadra szturmowa
226 eskadra rozpoznawcza
12 eskadra wywiadowcza
VII dywizjon lotniczy
3 pułk lotniczy
4 pułk lotniczy
1 batalion balonowy
Stanowiska dowódca eskadry,
dowódca dywizjonu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Polowa Odznaka Obserwatora
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941)

Maksymilian Kowalewski (ur. 17 czerwca 1898 w Chełmnie, zm. 9 czerwca 1966 w Bydgoszczy) – major obserwator Wojska Polskiego. Żołnierz armii cesarstwa niemieckiego, powstaniec wielkopolski, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu gimnazjum w Chełmnie 23 sierpnia 1914 roku został powołany do odbycia służby w armii cesarstwa niemieckiego. Początkowo otrzymał przydział do piechoty i służył w 2 batalionie strzelców pomorskich. 13 grudnia 1916 roku został skierowany do szkoły strzelców lotniczych w Grossenber a następnie w Freiburgu. Szkolenie zakończył w lutym 1917 roku i otrzymał przydział do 1 oddziału lotniczego bombardowania Luftstreitkräfte w Belgii[1]. 3 kwietnia 1917 roku został skierowany do 18 eskadry ochronnej (Schutzstaffel) stacjonującej na lotnisku Alincourt, która w późniejszym czasie została przemianowana na 18 eskadrę szturmową (Schlachtstaffel). W sierpniu 1918 roku otrzymał przydział do 226 eskadry rozpoznawczej (Flieger-Abteilung)[2]. Latał na samolocie Halberstadt CL.II, wykonywał zadania polegające na osłonie własnych samolotów rozpoznawczych i zwalczaniu samolotów rozpoznawczych przeciwnika[3].

Po zakończeniu służby w armii cesarskiej zgłosił się do służby w szeregach armii wielkopolskiej. Jako wyszkolony lotnik otrzymał przydział do nowo powstającej 1 eskadry wielkopolskiej (1 ew), która w ramach Frontu Wielkopolskiego działając z lotniska Wojnowice prowadziła rozpoznanie linii demarkacyjnej między Wielkopolską a Niemcami[4].

10 września 1919 roku, w składzie Frontu Litewsko-Białoruskiego, wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Pod koniec października 1919 roku przeprowadził pierwszy bojowy lot nocny 1 wielkopolskiej eskadry wywiadowczej, podczas którego rozpoznał miejsca postoju oddziałów nieprzyjaciela i zbombardował dworzec kolejowy w Rohaczewie[5]. 2 stycznia 1920 roku, z powodu choroby ppor. Wiktora Pniewskiego, objął dowodzenie 1 ew. Eskadra pod jego dowództwem została przemianowana na 12 eskadrę wywiadowczą[6]. 3 marca przekazał dowództwo eskadry kpt. pil. Władysławowi Jurgensonowi[7]. W czerwcu, po zestrzeleniu kapitana Jurgensona, ponownie objął dowództwo eskadry[8]. Sprawował je do zakończenia działań bojowych[9]. Dzięki jego postawie eskadra zachowała pełną gotowość bojową zarówno w czasie walk odwrotowych, bitwy warszawskiej, bitwy nad Niemnem oraz późniejszych walk[4]. Dzięki zastosowanemu podziałowi eskadry na trzy autonomiczne klucze, wspierana 14 Dywizja Piechoty dysponowała lotnictwem na wszystkich kierunkach swych działań[10][11]. Stanowisko dowódcy eskadry zdał w lutym 1921 roku, a jego następcą został por. pil. Władysław Chramiec[12].

Następnie został mianowany oficerem taktycznym VII dywizjonu lotniczego[1]. Pod koniec sierpnia 1921 roku objął stanowisko komendanta oddziału portu lotniczego 3 pułku lotniczego w Poznaniu. W październiku 1924 roku został mianowany dowódcą II dywizjonu lotniczego 3 pułku lotniczego[13]. Podczas pełnienia tej funkcji przeżył katastrofę lotniczą 9 sierpnia 1927 roku pod Łodzią. W kwietniu 1929 roku został przeniesiony na stanowisko zastępcy dowódcy 4 pułku lotniczego w Toruniu. Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia został w 1932 roku przeniesiony w stan spoczynku. W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany i otrzymał przydział do 1 batalionu balonowego. Podczas kampanii wrześniowej dostał się 20 września 1939 roku do niewoli niemieckiej i przebywał w oflagach VIIB Eichstätt i VIIA Murnau. Został uwolniony przez wojska amerykańskie i w 1946 roku powrócił do Polski[4].

Pracował w Bydgoszczy w różnych miejscowych zakładach pracy niezwiązanych z lotnictwem. W 1959 roku przeszedł na emeryturę. Zmarł w Bydgoszczy 9 czerwca 1966 roku[4][a].

Odznaczenia i odznaki[edytuj | edytuj kod]

Za swą służbę otrzymał odznaczenia[14]:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Zieliński i Waldemar Wójcik w swej pracy podają, że Maksymilian Kowalewski zginął 26 czerwca 1941 roku[1], ale nie znajduje to potwierdzenia w późniejszych ustaleniach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zieliński, Wójcik 2005 ↓, s. 97.
  2. Butkiewicz 2007 ↓, s. 40.
  3. Halberstadt CL-II, 1917 (pol.). samolotypolskie.pl. [dostęp 2020-03-20].
  4. a b c d Butkiewicz 2007 ↓, s. 41.
  5. Kowalewski 1928 ↓, s. 41.
  6. Romeyko 1933 ↓, s. 182.
  7. Wielkopolskie lotnictwo wojskowe 1919-1921 (pol.). pw.ipn.gov.pl. [dostęp 2020-03-20].
  8. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 207.
  9. Pawlak 1989 ↓, s. 122.
  10. Mordawski 2009 ↓, s. 266.
  11. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 226.
  12. 1 PUŁK LOTNICZY do 1939 (pol.). samoloty.pl. [dostęp 2020-03-20].
  13. Pawlak 1989 ↓, s. 198.
  14. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 244, 249, 260.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]