Maria Andegaweńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy królowej Węgier, żony Zygmunta Luksemburskiego. Zobacz też: Maria Andegaweńska - królowa Francji.
Maria Andegaweńska
Z Bożej łaski królowa Węgier, Dalmacji, Chorwacji, Pary, Serbii, Galicji, Lodomerii, Koroni, Serbii, Galicji, Lodomerii, Bułgarii: księżna Salerno: pane Monte Sant'-Angelo
Ilustracja
ilustracja herbu
Królowa Węgier i Chorwacji
Okres od 11 września 1382
do 1385
Poprzednik Ludwik Węgierski
Następca Karol II
Królowa Węgier i Chorwacji
Okres od 1386
do 17 maja 1395
Poprzednik Karol II
Następca Karol III z Durazzo
Dane biograficzne
Dynastia Andegawenowie
Data i miejsce urodzenia 1371
Buda, Węgry
Data śmierci 17 maja 1395
Miejsce spoczynku katedra w Wielkim Waradynie
Ojciec Ludwik Węgierski
Matka Elżbieta Bośniaczka
Rodzeństwo Jadwiga Andegaweńska
Katarzyna Andegaweńska
Maria
Mąż Zygmunt Luksemburski
od październik 1385 r.
do 17 maja 1395 r.
Dzieci Nieznany z imienia syn

Maria Andegaweńska (węg. Mária, chor. Marija, ur. w 1371, zm. 17 maja 1395) – królowa Węgier i Chorwacji od 1382 r., z krótką przerwą w latach 1385-1386.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była drugą córką króla Polski i Węgier Ludwika Węgierskiego oraz Elżbiety Bośniaczki. Miała dwie siostry: starszą - Katarzynę oraz młodszą - Jadwigę.

W 1372 r. Ludwik rozpoczął negocjacje z cesarzem Karolem IV w sprawie zaręczyn Marii z synem cesarza, Zygmuntem Luksemburskim. Babka Marii, Elżbieta Łokietkówna, była niechętna temu mariażowi, ale ostatecznie ustąpiła w tej kwestii i zaręczyny odbyły się w 1373 r.[1] Maria i Zygmunt byli spokrewnieni - Zygmunt był prawnukiem króla Polski Kazimierza Wielkiego a ojciec Marii był jego siostrzeńcem i jednocześnie jego następcą na polskim tronie. Siostra Marii Jadwiga miała poślubić Wilhelma Habsburga[2].

Ludwik, wobec braku męskich potomków, starał się zapewnić córkom dziedziczenie w Polsce i na Węgrzech. Początkowo Katarzyna miała zostać królową Polski, a Maria została przeznaczona na dziedziczkę korony węgierskiej. Śmierć Katarzyny w 1378 r. pokrzyżowała te plany. W takiej sytuacji Ludwik chciał na oba trony przeznaczyć Marię, jednak ostatecznie w 1379 r. ustalono, że Maria dziedziczy tron Polski, a Jadwiga - Węgier.[3] W 1379 r. w Koszycach polscy delegaci złożyli hołd Marii jako przyszłej władczyni.[3]

W nocy z 10 na 11 września 1382 r. Ludwik I Wielki zmarł. Elżbieta Bośniaczka, która dotychczas żyła w cieniu teściowej (która zmarła pod koniec 1380 r.) i męża, staje się pierwszoplanową postacią polityki polsko-węgierskiej. Zmienia decyzję męża i z jej rozkazu 17 września 1382 r. Maria zostaje koronowana na króla Węgier[4]. Z uwagi na niepełnoletność Marii rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki, która oficjalnie objęła funkcję regentki.

Tron w Polsce pozostał pusty, ponieważ panowie polscy nie zgadzali się na władcę, który ponownie rządziłby dwoma krajami. Domagano się od Elżbiety Bośniaczki, aby wysłała jedną z córek na stałe do Polski. Stało się to dopiero w drugiej połowie 1384 r. - Jadwiga wyruszyła do Krakowa na koronację.

Elżbieta Bośniaczka na początku 1384 r. próbowała zmienić plany zmarłego męża, tym razem co do wyboru męża dla Marii. Rozpoczęła negocjacje z królem Francji, aby jego syn, Ludwik Orleański, niedoszły mąż Katarzyny, poślubił Marię.[5] W efekcie Zygmunt Luksemburski zwołał wojska na kampanię zbrojną przeciwko regentce.[5] Ogólnie poparcie dla Elżbiety na Węgrzech drastycznie spadało. W dodatku do przejęcia władzy na Węgrzech szykował się Karol III z Durazzo, który objął tron Neapolu po zamordowaniu Joanny I, odpowiedzialnej przed laty za śmierć wuja Marii - Andrzeja.

Sytuacja była coraz bardziej napięta i niebezpieczna. W październiku 1385 r. odbył się ślub Marii i Zygmunta, na który Elżbieta Bośniaczka w końcu wyraziła zgodę.[6] Niedługo potem Zygmunt, być może przeczuwając niebezpieczeństwo, opuścił dwór królewski.[6]

W grudniu 1385 r. Karol III Durazzo strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II[7]. Karol prawdopodobnie nie obawiał się Marii i Elżbiety, bądź też nie przypuszczał, że mają jeszcze jakichkolwiek stronników, gdyż tuż po koronacji odesłał do Neapolu swój orszak.[8] Został zaatakowany na początku lutego, później został przewieziony do Wyszehradu. Zmarł na skutek odniesionych ran 24 lutego 1386 roku. [9] O zaplanowanie skrytobójstwa oskarżano Elżbietę i jej głównego doradcę, Mikołaja z Gary.

Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką[7]. Zygmunt wrócił na Węgry, walcząc o swoje prawa. Elżbieta i Maria spotkały się z nim i jego przyrodnim bratem Wacławem, królem Czech. Zawarto ugodę, w której wyrażono zgodę na dopełnienie małżeństwa Zygmunta i Marii. Wkrótce jednak Zygmunt opuścił Węgry z nieznanych przyczyn.

W czerwcu 1386 roku Elżbieta i Maria zawarły z Jadwigą, królową Polski i jej mężem, Władysławem Jagiełłą układ, w którym Polska zobowiązała się do udzielenia im pomocy[10]. Latem tego roku władczynie chciały uciec do Polski, trasa uległa jednak zmianie i królowe salwowały się ucieczką na południe Węgier.

25 lipca 1386 r. orszak władczyń został zaatakowany przez zwolenników zamordowanego Karola.[8] Maria wraz z matką zostały uwięzione w twierdzy Novigrad nad Adriatykiem. Zygmunt jesienią wkroczył na teren Węgier, jego siły były jednak niewystarczające. Maria wkrótce straciła matkę, która została uduszona na jej oczach w styczniu 1387 roku, co miało być ostrzeżeniem dla Zygmunta.

Podczas gdy Maria przebywała w zamknięciu, trwał spór o Ruś Czerwoną pomiędzy Polską a Węgrami. Władysław Opolczyk apelował do Rusinów, aby zachowali wierność wobec Królestwa Węgier i sprzeciwili się królowej Polski Jadwidze.[8] Spotkanie dwóch armii określa się jako bitwa pod Stubnem, choć powieściopisarze woleli wiedzieć to jako wojnę dwóch sióstr, jednak w rzeczywistości żadna z nich nie brała czynnego udziału w walkach. [8] Ruś ostatecznie została przyłączona do Polski.

Sytuacja w kraju nadal była niepewna. Formalny władca - Maria - przebywała uwięziona w twierdzy. Zygmunt Luksemburski został koronowany w marcu 1387 r.[11]

Maria odzyskała wolność dopiero w czerwcu 1387 r. Uwolnił ją jeden z lokalnych możnowładców wspieranych przez wenecką flotę. [11] Przez pewien czas po odzyskaniu wolności podpisywała dokumenty państwowe jako kobieta-król wraz z Zygmuntem, jednak nie trwało to długo.[11] Nie miała żadnego wpływu na męża, tym bardziej w kwestiach politycznych. Maria zdołała tylko poprosić męża o ukaranie zabójcy jej matki i to dopiero po kilku latach.[11]

W 1392 r. na Węgrzech doszło do spotkania Marii z jej siostrą Jadwigą, królową Polski, w którym nie uczestniczył Zygmunt.[11] Wtedy siostry widziały się ostatni raz, ponieważ zaplanowane na luty 1395 r. w Krakowie spotkanie nie odbyło się ze względu na sprzeciw męża Marii.[11]

Maria dopiero pod koniec 1394 r. zaszła w ciążę. 17 maja 1395 r. zmarła podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie Oradea)[12].

4. Karol Robert      
    2. Ludwik Węgierski
5. Elżbieta Łokietkówna        
      1. Maria Andegaweńska
6. Stefan II Kotromanić    
    3. Elżbieta Bośniaczka    
7. Elżbieta kujawska      
 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 216.
  2. J. Dąbrowski, Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382, Kraków 2009, s. 303–304.
  3. a b Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 241-242.
  4. Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 244-245.
  5. a b Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 289.
  6. a b Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 300-301.
  7. a b J. Nikodem, Jadwiga król Polski, Wrocław 2009, s. 248.
  8. a b c d Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 321-323.
  9. Pál Engel, The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 2001, s. 198, ISBN 1-86064-061-3.
  10. Jarosław Nikodem, Jadwiga. Król Polski, 2009, s. 240, ISBN 978-83-04-04978-9.
  11. a b c d e f Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 357-359.
  12. Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, ​ISBN 978-83-04-04978-9​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]