Maria Olszewska (biolog)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Olszewska
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1929
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 3 lutego 2011
Łódź
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Łodzi
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy profesor zwyczajny
Wydział Uniwersytet Łódzki
Rodzice Stefania, Tadeusz
Dzieci Joanna
Krewni i powinowaci Joanna (siostra)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób profesor Marii Olszewskiej na Starym Cmentarzu w Łodzi

Maria Joanna Olszewska, z domu Skwarczyńska (ur. 21 kwietnia 1929 w Stanisławowie, zm. 3 lutego 2011 w Łodzi) – biolog, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, profesor zwyczajny, wykładowca Uniwersytetu Łódzkiego.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Stanisławowie[1]. Córka mjr. dypl. Tadeusza Skwarczyńskiego (1894–1976) i Stefanii Skwarczyńskiej (1902–1988), teoretyka i historyka literatury, prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Siostra Joanny (1935–1948), harcerki, która zginęła tragicznie w lipcu 1948 na Jeziorze Gardno, mając 13 lat. Jej córka Joanna została psychologiem.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Specjalnością naukową była biologia komórki roślinnej i cytogenetyka molekularna. Habilitacja na Uniwersytecie Łódzkim 14 sierpnia 1960 na podstawie rozprawy Badania nad cytokinezą. Założycielka i kierownik Katedry Cytologii i Cytochemii Roślin, przez wiele lat związana z Katedrą Genetyki Ogólnej, Biologii Molekularnej i Biotechnologii Roślin Uniwersytetu Łódzkiego.

Na Uniwersytecie Łódzkim sprawowała funkcję prodziekana (1966–69), a następnie dziekana (1969–72) Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi.

Pełniła wiele funkcji w Polskiej Akademii Nauk:

  • członek Prezydium PAN (1995–2006).
  • przewodnicząca i prezes Oddziału PAN w Łodzi (1993–98),
  • członek Komitetu Cytobiologii PAN
  • przewodnicząca rad naukowych: Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN (2001–2002), Centrum Biologii Medycznej PAN (2004–2007), Instytutu Biologii Medycznej PAN (2008–2011).

Najważniejsze publikacje:

  • Badania nad cytokinezą. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1960.
  • Cytologia roślin: podręcznik dla szkół wyższych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.
  • Metody badania chromosomów. Praca zbiorowa pod red. nauk. Marii Olszewskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981
  • Les mitoses polyploïdes chez Narcissus poeticus L. Łódź, 1952.
  • Podstawy cytogenetyki roślin, pod red. Marii Joanny Olszewskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999 i 2005.
  • Recherches cytochimiques sur la localisation de la thiamine pyrophosphate dans les cellules v. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1965.
  • Zjawiska miksoploidalności u Narcissus poeticus L. Sur la mixoploïdie chez Narcissus p. Warszawa: Polskie Towarzystwo Botaniczne, 1952.

Odznaczenia, nagrody i tytuły honorowe[edytuj | edytuj kod]

Była członkiem New York Academy of Sciences, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (członek honorowy), członkiem honorowym oddziału łódzkiego Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików; członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Botanicznego oraz Polskiego Towarzystwa Biologii Komórki.

Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973); Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1990) oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1999), laureatka nagród Polskiej Akademii Nauki (zespołowa I stopnia, 1958; zespołowa I stopnia, 1967), Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Genetycznego. Doctor honoris causa Akademii Medycznej w Łodzi (1999).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefania Skwarczyńska. U źródeł autobiografii naukowej. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, s. 292, 32/2 (1987). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]