Maria Sadzewiczowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Sadzewiczowa
Imię i nazwisko urodzenia Maria Paszkowska
Data i miejsce urodzenia 24 września 1881
Petersburg
Data i miejsce śmierci 23 lutego 1957
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie w Warszawie (kwatera 291 rząd 2 nr 7)
Zawód, zajęcie fizyk, nauczycielka
Miejsce zamieszkania Warszawa, od 1945 Łochów
Narodowość polska
Edukacja gimnazjum w Pskowie
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Lwowski, Uniwersytet w Genewie
Rodzice Adolf Paszkowski, Maria Rodziewicz
Małżeństwo Antoni Sadzewicz
Dzieci pięcioro dzieci
Odznaczenia
{{{odznaczenia}}}

Maria Sadzewiczowa z d. Paszkowska (ur. 24 września 1881 w Petersburgu, zm. 23 lutego 1957 w Warszawie) – polska fizyk, nauczycielka, autorka opracowań dydaktycznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Maria była córką Adolfa Paszkowskiego (1847-1884), inżyniera komunikacji[1] i Marii z Rodziewiczów, miała brata Kazimierza Paszkowskiego, inżyniera metalurga i siostrę Adolfinę Paszkowską (1884-1968), tancerkę i reżyserkę[2].

W 1899 ukończyła gimnazjum w Pskowie, następnie studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Lwowskim i Uniwersytecie w Genewie. Od 1908 do 1914 pracowała jako nauczycielka w warszawskich gimnazjach; wobec trudnej sytuacji warszawskich szkół, zorganizowała międzyszkolną pracownię fizyczną dla uczniów szkół warszawskich, brała udział w pracach nad programem nauczania fizyki w szkołach średnich. Była wykładowcą i kierowniczką trzyletnich kursów handlowych dla kobiet w Warszawie, prowadzonych przez Katolicki Związek Kobiet Polskich. W latach 1920-1932 była nauczycielką w Seminarium Nauczycielskim Związku Polek w Warszawie, a od 1933 dyrektorką gimnazjum żeńskiego Anieli Hoene-Przesmyckiej w Warszawie. W okresie okupacji hitlerowskiej prowadziła tajne nauczanie dla młodzieży w zakresie matematyki i fizyki. W swym domu w Baczkach ukrywała rodziny żydowskie.

W październiku 1944 Łochowie założyła liceum ogólnokształcące, w którym pracowała jako nauczycielka i dyrektorka do przejścia na emeryturę w 1955. W 1964 liceum w Łochowie otrzymało imię Marii Sadzewiczowej[3], w 1970 odsłonięto tablicę pamiątkową.

Jest patronką ulicy w Łochowie[4].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

W 1913 wraz z Marianem Grotowskim, Wacławem Wernerem, Stanisławem Landauem wydała pracę Z dziejów rozwoju fizyki (Warszawa 1913; wyd. 2, zmienione ukazało się pt. Dzieje rozwoju fizyki Warszawa 1931); była autorką rozdziału Mechanika.

  • Chłodnictwo i jego zastosowanie. Lwów, Warszawa: Książnica - Atlas, 1936 (Seria Lektura z Fizyki; z. 1)
  • Lądem, wodą i powietrzem. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1929 (Seria Dla Wszystkich". Seria C, Biblioteczka Przyrodniczo-Geograficzna; 215); wznowienie książki opracował syn Marek Sadzewicz (Warszawa: Nasza Księgarnia, 1961).
  • Słońce. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1932 (Seria Dla Wszystkich. Seria C, Biblioteczka Przyrodniczo-Geograficzna. Stopień 2 Dla Wszystkich; 222).
  • Metodyka ćwiczeń praktycznych do pogadanek: dla pierwszych klas szkoły powszechnej, oparta na protokółach z lekcji. Lwów, Warszawa: Książnica-Atlas, 1925 (wraz z Wandą Daszewską).
  • Jak i dlaczego?: podręcznik przyrody martwej dla 5 kl. szkoły powszechnej. Lwów: Książnica-Atlas, 1937, 127 s. (wraz z Antoniną Ptaszycką (1881-1957).
  • tłumaczenie z ang. pracy: Mary Everest Boole, Przygotowanie dziecka do wiedzy ścisłej. Warszawa, Kraków: Gebethner i Wolff, 1912. (Seria Biblioteka Życia Codziennego).
  • w latach 1922-1923 była redaktorem czasopisma "Rodzina: wydawnictwo społeczno-wychowawcze", wydawanego w Warszawie.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1904 zawarła związek małżeński z Antonim Sadzewiczem; miała pięcioro dzieci: w tym: syna Marka (1907-1975, dziennikarza)[5], córkę Barbarę (1915-1988, uczestniczka powstania warszawskiego)[6].

Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 291-2-7)[7][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Adolf Paszkowski, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-13] (pol.).
  2. Adolfina Paszkowska ::: Osoby ::: Encyklopedia teatru polskiego, www.encyklopediateatru.pl [dostęp 2019-12-13] (pol.).
  3. ZSP w Łochowie, www.liceumlochow.pl [dostęp 2019-12-13].
  4. Sadzewicz Marii Łochów, Ulica, 07-130, mapa.targeo.pl [dostęp 2019-12-13] (pol.).
  5. Internetowy Polski Słownik Biograficzny
  6. Powstańcze Biogramy
  7. Cmentarz Stare Powązki: ACZUŚ SADZEWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-05].
  8. Moje cmentarze

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]