Marian Czerkawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Józef Czerkawski
major taborów major taborów
Data i miejsce urodzenia 4 sierpnia 1891
Czarnokońce Wielkie
Data i miejsce śmierci 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 1914–1940
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 1 pułk ułanów
I Dywizjon Taborów
1 Szwadron Taborów
Kadra 2 Dywizjonu Taborów
10 Dywizjon Taborów
Stanowiska dowódca szwadronu taborów
komendant kadry
dowódca dywizjonu taborów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Krzyż Zasługi (II RP)

Marian Józef Czerkawski (ur. 4 sierpnia 1891 w Czarnokońcach Wielkich, pow. Husiatyń na Podolu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – major taborów Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Niepodległości, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Antoniego i Albiny z Kozłowskich. Absolwent Seminarium Nauczycielskie w Zaleszczykach[1]. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich i Zarzewia. Od 1914 w Legionach Polskich. Brał udział w bitwie pod Łowczówkiem, gdzie został ranny. 18 lutego 1915 przeniesiony do dywizjonu W. Beliny-Prażmowskiego 1 pułku ułanów. W bitwie pod Konarami ciężko ranny. Między lipcem a październikiem 1915 był w domu rekonwalescentów w Kamińsku[2]. Po kryzysie przysięgowym w Polskim Korpusie Posiłkowym. Po bitwie pod Rarańczą w niewoli austriackiej. W 1918 w Wojsku Polskim. Internowany przez Ukraińców, więziony do lipca 1919. W 1920 roku walczył na wojnie z bolszewikami. 27 sierpnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu rotmistrza, w wojskach taborowych, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Pełnił wówczas służbę w Departamencie I Broni Głównych i Wojsk Taborowych Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[3].

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 27. lokatą w korpusie oficerów taborów, a jego oddziałem macierzystym był I dywizjon taborów[4]. W 1923 roku pełnił służbę w Wydziale Taborowym Departamentu II Jazdy Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisku kierownika referatu, pozostając oficerem nadetatowym I dywizjonu taborów[5]. W następnym roku był w 1 dywizjonie taborów w Warszawie[6]. Z dniem 1 października 1925 roku powierzono mu pełnienie obowiązków kwatermistrza 1 szwadronu taborów w Warszawie[7]. 26 lipca 1926 roku został zatwierdzony na stanowisku kwatermistrza[8]. W czerwcu 1927 roku został wyznaczony na stanowisko pełniącego obowiązki dowódcy 1 szwadronu taborów w Warszawie[9][10]. 1 kwietnia 1929 roku został przeniesiony na stanowisko kierownika referatu w Departamencie Intendentury MSWojsk[11]. W 1932 roku, w stopniu rotmistrza taborów, pełnił służbę w Wydziale VI Taborowym Departamentu Intendentury MSWojsk. na stanowisku referenta[12]. 28 września 1933 roku został przeniesiony do kadry 2 dywizjonu taborów w Lublinie na stanowisko komendanta kadry[13]. 27 czerwca 1935 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów taborowych[14]. W marcu 1939 był dowódcą 10 dywizjonu taborów w Radymnie[15].

W kampanii wrześniowej dowódca 10 dywizjonu taborów[16]. Wzięty do niewoli przez Sowietów w okolicach Włodzimierza Wołyńskiego i przewieziony do obozu przejściowego w Szepetówce[17]. Osadzony w obozie jużskim (stan na 18.10.1939) a następnie przeniesiony w listopadzie lub na początku grudnia 1939 do obozu w Kozielsku. W raporcie specjalnym Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD ZSRR do zastępcy komisarza ludowego Spraw Wewnętrznych komdywa Wasilija Czernyszowa z 9.11.1939 są podane patriotyczne i antysowieckie wypowiedzi w rozmowach Czerkawskiego z współjeńcami obozu jużskiego (na podstawie danych wywiadowczych) z 18.10.1939[1]. Ostatnie wiadomości od Czerkawskiego to dwa listy z zimy 1939/40 wysłane do siostry we Lwowie[17]. Między 7 a 9 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD[1] – lista wywózkowa LW 017/3 poz. 2, akta osobowe nr 3277[18]. Został zamordowany między 9 a 11 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim. Krewni do 1958 poszukiwali informacji przez Biuro Informacji i Badań Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie[1].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Marian Czerkawski Mieszkał w Lublinie[1]. Był żonaty z Marią z Roszkowskich, z którą miał dwóch synów: Jerzego (ur. 1922, zm. 19 kwietnia 1985)[19] i Andrzeja (ur. 29 sierpnia 1924, zm. 24 czerwca 2003)[20]. Obaj synowie byli żołnierzami Armii Krajowej. Służyli w 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego i walczyli w powstaniu warszawskim.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie do stopnia podpułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
  • na tablicy Pomnika Katyńskiego w Jarosławiu[21]
  • Dąb Pamięci posadzony przez Publiczne Gimnazjum w Zbójnie. Certyfikat nr 000488/000357/WE/2008[22].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e УБИТЫ В КАТЫНИ, 2015, s. 815.
  2. Lista strat Legionu Polskiego. Od lipca do października 1915, 1915, s. 7.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 34 z 8 września 1920 roku, s. 805.
  4. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 282.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 17, 1027, 1040.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 938, 950.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 109 z 21 października 1925 roku, s. 586.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 lipca 1926 roku, s. 230.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 163.
  10. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 515, 522.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 124.
  12. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 284, 445.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 202.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 72.
  15. Stepan Rybka, Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939, 2006, s. 275, 832.
  16. Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, 1991, s. 90.
  17. a b Pro Memoria - materiały do epitafów katyńskich, „Wojskowy Przegląd Historyczny”, z. 3, 1994, s. 429.
  18. Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, 1991, s. 634.
  19. Jerzy Czerkawski. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2017-09-09]..
  20. Andrzej Czerkawski. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2017-09-09]..
  21. pomnik katyński - ogólne, chrystuskrol.com [dostęp 2017-08-26] (pol.).
  22. Tomasz Lewandowski, Adam Nielski, Katyń - strona główna, www.katyn-pamietam.pl [dostęp 2017-08-27] (ang.).
  23. M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163.
  24. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 515.
  25. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 284.
  26. Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, Warszawa 2000, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]