Marian Dudek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Dudek
Ilustracja
Marian Dudek w Zelkowie w czerwcu 2017
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1937
Witów (powiat tatrzański)
Zawód, zajęcie ekonomista, specjalista transportu miejskiego
Alma Mater Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
ekonomia, studia magisterskie
Rodzice Władysław (1900–1988)
Maria z Nowińskich
(1914–1991)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej
Odznaczenia samorządowe Odznaka „Honoris Gratia”

Marian Stefan Dudek (ur. 5 sierpnia 1937 w Witowie) – polski specjalista transportu miejskiego, ekonomista, historyk transportu miejskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzina wywodzi się z podkrakowskiego Zelkowa[1]. Świadectwo dojrzałości uzyskał w Krakowie w roku 1954. Następnie odbył studia w obecnej Szkole Głównej Handlowej w Warszawie i stopień magistra nauk ekonomicznych otrzymał w 1959. W 1976 ukończył studia podyplomowe z zakresu prawa pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1961 pracował na stanowiskach kierowniczych, później (od 1980) dyrektorskich[2] w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym (MPK) w Krakowie. Po reorganizacji MPK, w latach 1991–2001 był organizatorem[3] i prezesem Miejskiego Zakładu Napraw Tramwajów[4], jednej z sześciu spółek należących do miasta Krakowa i obsługujących wtedy komunikację miejską.

Zakład ten, niezależnie od realizacji bieżących napraw, remontów i modernizacji całego krakowskiego taboru tramwajowego, specjalizował się także w konserwacji[5] i rekonstrukcji pojazdów szynowych dla celów muzealnych w Polsce i za granicą. W ciągu 11 lat zrekonstruowano 13 tramwajów różnego typu[6]. W szczególności były to zabytkowe tramwaje typów Sanok SN1[7] (pierwszy normalnotorowy tramwaj wprowadzony w Krakowie w 1913) i Sanok SN2, Tw103 (dla miasta Braunschweig), Htw7 i Htw17 (dla Zwickau) oraz, wcześniej, tramwaj konny z roku 1882. Dla przykładu, odrestaurowany tramwaj[8] (z 1897) dla Braunschweig został oceniony przez właścicieli jako mistrzowskie dzieło sztuki technicznej i nazwany przez miejscową prasę „królem”[6] i ozdobą miasta[9]. Zakład Naprawy Tramwajów, mimo swojego potencjału i rentowności, został przyłączony do krakowskiego MPK w 2001[10]. Marian Dudek przeszedł na emeryturę w 2002.

Wcześniej rozwinął dyskusję na temat odnowy i odbudowy taboru tramwajowego w Polsce[11] wykazując, że w polskich warunkach zasadniczym ograniczeniem jest jakość tras tramwajowych[12].

Opracowania historyczne[edytuj | edytuj kod]

Zajmował się także dziejami i rozwojem komunikacji miejskiej[13]. Opracował historię autobusowej komunikacji miejskiej w Krakowie w okresie międzywojennym (1927–1939)[14]. Przedstawił analizę komunikacji miejskiej w Krakowie bezpośrednio po zakończeniu okupacji niemieckiej[15]. Zajmował się zarówno historią autobusów jak i tramwajów w Krakowie[16][17][18]. Był współautorem wystawy „70 lat mobilności”[19] związanej z Jubileuszem 70-lecia Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie w 2016[20], którego jest członkiem.

Zajmował się kompleksową ochroną zabytków (także infrastruktury) w transporcie[21]. Był współzałożycielem Krajowego Klubu Miłośników Historii i Zabytków Transportu[22][23].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Wstąpił w związek małżeński (1964) z Barbarą Stachurską, psycholog, z którą posiada dwoje dzieci. Mieszka w Krakowie i Zelkowie. Był instruktorem turystyki kajakowej, uprawia narciarstwo i turystykę górską.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Julian Kozera, Kronika Zelkowa 1900–2000, Kraków: Wydawnictwo AA, 2005, s. 34, ISBN 978-83-7864-028-8.
  2. 4 miliardy dotacji dla komunikacji miejskiej, „Dziennik Polski” (257), Kraków , 5 listopada 1986, s. 6 [dostęp 2016-06-28].
  3. Marian Dudek, Przyczynek do zarządzania komunikacją miejską na przykładzie rozwiązania przyjętego w Krakowie, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały Konferencyjne”, 51, 1997, s. 191-198 [dostęp 2017-06-28].
  4. Przyszłość dla pojazdów szynowych – rozmowa z Prezesem MZNT [Miejski Zakład Naprawy Tramwajów w Krakowie] mgr Marianem Dudkiem [w:] Księga Małopolski, Kraków: Kurier Press, 2001, s. 72-73, Cytat: (...) W Europie Zachodniej i w USA można zaobserwować nawet renesans tramwaju. Po prostu zatłoczone centra wielkich miast są odciążane z ruchu samochodowego dzięki pojazdom szynowym. Przyszłość dla szyn.
  5. Marian Dudek, Odnowa zabytkowego taboru w Miejskim Zakładzie Naprawy Tramwajów w Krakowie, portal Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej, 10 kwietnia 1999 [dostęp 2017-06-28].
  6. a b Marian Dudek, Rekonstrukcja zabytkowych tramwajów wykonana przez Miejski Zakład Naprawy Tramwajów Sp. z o.o. w Krakowie w latach 1991–2001, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały konferencyjne.”, 51 (100), 14 października 2002, ISSN 1231-9155, Cytat: str. 190: (...) Włączenie z dniem 1 stycznia 2002 roku [Spółki] Miejskiego Zakładu Naprawy Tramwajów do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Krakowie zmarginalizowało obszar i zakres działania obecnej stacji obsługi tramwajów oraz skutkowało rozbiciem skonsolidowanej Spółki i zwolnieniami załogi. Zamiast przeciąć węzeł, który hamował jej rozwój – zlikwidowano Spółkę, w okresie, gdy tendencje światowe w tym i polskie preferują wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw.
  7. Marian Dudek, Rekonstrukcja wagonu tramwajowego "Sanok SN1", „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 43 (2), 1996, s. 141-147.
  8. Triebwagen Tw 103, Braunschweiger Interessengemeinschaft Nahverkehr e. V. [dostęp 2017-06-30] (niem.).
  9. Oldies fur: Geburstag, Hochzeit, Klassentreffen ... [dostęp 2017-06-30].
  10. Nie chcą sie połączyć, „Dziennik Polski”, 7 kwietnia 2001 [dostęp 2017-06-30].
  11. Marian Dudek, Modernizacja taboru tramwajowego - potrzeby przedsiębiorstw komunikacyjnych, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 25 (62), 1998, s. 53-69, ISSN 1231-9155.
  12. Marian Dudek, Dylematy związane z zabezpieczeniem taboru tramwajowego na przykładzie Krakowa [w:] Modernizacja taboru tramwajowego, Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej, 1-3 października 1997, Gorzów Wielkopolski: Oddział Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji, s. 87-103.
  13. Marian Dudek, Pierwszy tramwaj elektryczny we Lwowie – okruchy historii, seminarium Krajowego Klubu Miłośników Historii i Zabytków Transportu w Krakowie w dniach 7–8 kwietnia 2014 [dostęp 2017-06-28].
  14. Marian Dudek, Janusz Kucharski, Autobusowa komunikacja miejska w Krakowie w okresie międzywojennym w latach 1927–1939, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały Konferencyjne”, 81 (135), 2007, s. 33-63.
  15. Marian Dudek, Komunikacja tramwajowa i autobusowa w Krakowie w pierwszym półroczu 1945 roku, tuż po zakończeniu okupacji niemieckiej, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, Materiały Konferencyjne.”, 81 (135), 2007, s. 17-32 [dostęp 2017-06-28].
  16. Marian Dudek, Zabytkowe tramwaje wywiezione za granicę, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały konferencyjne”, 81 (135), 2007, s. 333-335.
  17. Osman i Koźmic 2008 ↓.
  18. Gierdziewicz i inni 1975 ↓.
  19. Janina Mrowińska, Walne zebranie sprawozdawcze członków Oddziału SITK RP w Krakowie za rok 2016, portal Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, 31 marca 2017 [dostęp 2017-06-28].
  20. Otwarcie wystawy „70 lat mobilnosci w Krakowie”, portal Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, 10 października 2016 [dostęp 2017-06-28].
  21. Marian Dudek, Próba klasyfikacji zabytków w transporcie, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Transportu w Krakowie”, 74 (125), 2005, s. 33-43, ISSN 123109155.
  22. Tadeusz Pasierb, Relacja ze spotkania Krajowego Klubu Miłosników Historii i Zabytków Transportu w Krakowie, 1 listopada 2007 [dostęp 2017-06-28].
  23. Marian Dudek, Zabytkowe obiekty techniki transportowej – prezentacja zeszytu naukowo-technicznego, wydanego w okazji X lecie działalności Krajowego Klubu Miłośników Historii Zabytków, w SITK RP, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 74 (125), 2005, s. 45-51.
  24. Janina Mrowińska, Jubileusze w Klubie Seniora i Kole Grodzkim, portal Stowarzyszenia inżynierów i Techników Komunikacji (SITK), Oddział w Krakowie, 21 listopada 2017 [dostęp 2018-04-22].
  25. Anioły za działalność na rzecz wioski, „Dziennik Polski”, Kraków , 23 stycznia 2014 [dostęp 2017-06-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Osman, Jan Koźmic: Kronika krakowskich linii tramwajowych 1882–2007. Kraków: Muzeum Inżynierii Miejskiej, 2008, s. 440. ISBN 978-83-926408-1-3.
  • Zenon Gierdziewicz, Elżbieta Grochola, Kazimierz Śliwiński, Gustaw Wróblewski: Historia komunikacji miejskiej w Krakowie 1875–1975. Kraków: Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, 1975, s. 100.