Marian Killar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Killar
Ilustracja
Marian Killar (ok. 1936)
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 3 czerwca 1918
Sambor
Data i miejsce śmierci 30 października 1982
Sanok
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki
2 Armia Wojska Polskiego
Stanowiska kierownik Katedry Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Białymstoku
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (front wschodni)
Odznaczenia
Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”

Marian Józef Killar (ur. 3 czerwca 1918 w Samborze, zm. 30 października 1982 w Sanoku) – polski lekarz, żołnierz ZWZAK, pułkownik ludowego Wojska Polskiego, wykładowca, wieloletni kierownik Katedry Medycyny Sądowej na Akademii Medycznej w Białymstoku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grobowiec rodziny Killar w Sanoku

Urodził się 3 czerwca 1918[1][2] w Samborze[a]. Był synem Karoliny (1886–1943) i Jana (1884–1939, nauczyciel i działacz społeczny[3])[2][4]. W 1936 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Jerzy Albert, Zbigniew Jara, Stanisław Koń)[5][6][7][8].

Podczas II wojny światowej ukończył studia medyczne w 1941 na Lwowskim Instytucie Medycznym[9]. Uzyskał tytuł naukowy doktora. Pracował we Lwowie[9]. Był zatrudniony na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[10]. Później trafił do Sanoka, gdzie pracował w szpitalu przy ulicy Stanisława Konarskiego w Sanoku[11]. W trakcie okupacji niemieckiej był członkiem konspiracyjnej służby zdrowia w Sanoku, działając w strukturze Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej[12]. Został aresztowany przez Niemców, po czym odzyskał wolność[13]. Po nadejściu frontu wschodniego i wkroczeniu 3 sierpnia 1944 Armii Czerwonej do Sanoka tego dnia w szpitalu został przyjęty radziecki batalion sanitarny[14][15][16], zaś po odbiciu miasta przez Niemców 4 sierpnia 1944 Marian Killar pozostawał w szpitalu jako jedyny polski lekarz i udzielał pomocy przyjętym do szpitala rannym żołnierzom radzieckim[17][14][18][19][20]. Podczas walk w sierpniu 1944 wraz z kilkoma pracownicami schronił się w piwnicy szpitala (wśród nich była pielęgniarka Salomea Zielińska)[21][22].

W drugiej połowie 1944 został uznany przynależnym do gminy Sanok[2]. Następnie pracował w służbie medycznej 2 Armii Wojska Polskiego[23]. Po wojnie pozostawał przez wiele lat oficerem ludowego Wojska Polskiego[23]

Został awansowany do stopnia pułkownika[24][25]. Po wojnie został profesorem[24] i wykładowcą na Akademii Medycznej w Białymstoku. Sprawował stanowisko kierownika Katedry Medycyny Wojskowej w Akademii Medycznej w Białymstoku od 1 grudnia 1954 do 1 listopada 1977[26][27][28][29]

Pracował w I Klinice Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w Białymstoku[30]. Był autorem publikacji z dziedziny medycyny, także w powiązaniu z wojskowością[31]. Pełnił funkcję lekarza sądowego na terenie województwa białostockiego[32].

Zamieszkiwał przy ulicy Lipowej 43/4 w Białymstoku[33][34].

Po latach, w 1972 Marian Killar spotkał się z uczestnikiem wojennych wydarzeń w Sanoku z sierpnia 1944, Emilem Kardinem, który opisał jego wspomnienia w swojej książce pt. Odsłonięte skrzydło[35].

Zmarł 30 października 1982 w Sanoku[36]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku[37][4].

Biogram Mariana Killara wydano w publikacji pt. Ci, którzy odeszli. Biografie profesorów i zasłużonych pracowników. 40 lat AMB 1950-1990[38].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Studium medyczne przy Akademii Medycznej w latach 1952-1960 (w: „Roczniki Akademii Medycznej w Białymstoku”, R. 6, 1960)[39]
  • Służba zdrowia w II wojnie światowej. Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Urwanowicza (1985, opracowanie dotyczące odbudowy służby zdrowia na Białostocczyźnie po 1945; wraz z M. Pankiem)[40]

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja o urodzeniu w Samborze została podana na świadectwie dojrzałości Mariana Killara z 1936. Do 1919 jego ojciec Jan Killar pracował w Samborze.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku (1944) 1983-1990. Marian Killar. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2016-03-04].
  2. a b c Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 257 (poz. 454).
  3. Z żałobnej karty. Ś. p. Jan Killar. „Przegląd Pedagogiczny”, s. 87, Nr 5 z 15 marca 1939. 
  4. a b 6. Cmentarz, Epilog. [dostęp 2015-04-27].
  5. Wykaz absolwentów, którzy złożyli egz. dojrz. w latach szk. od 1887/88 do 1937/38. W: Sprawozdanie Jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888-1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu wychowawców i wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Sanok: 1938, s. 58.
  6. Zdzisław Peszkowski: Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 43. ISBN 83-919305-3-X.
  7. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne. Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 577.
  8. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2015-04-27].
  9. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 298.
  10. Początki AMB 1950–1955. „Medyk Białostocki”, s. 22, Nr 2-3 (61-62) z 2008. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. ISSN 1643-3734. 
  11. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. s. 61. [dostęp 2015-04-27].
  12. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. s. 76. [dostęp 2015-12-31].
  13. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. s. 75. [dostęp 2015-04-27].
  14. a b Witold Szymczyk. Powrót lejtnantów. „Nowiny”. Nr 37, s. 7, 17-18 lutego 1979. 
  15. Józef Ząbkiewicz. Pierwszy dzień wolności. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (279), s. 4, 10-20 sierpnia 1983. 
  16. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184, 198.
  17. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184, 198, 229-233, 235, 261, 301.
  18. Wiesław Koszela. W uśmiechu dziecka odnaleźć swoje powołanie. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 12 (447) z 20-30 kwietnia 1988. 
  19. Bogumiła Koszela. E. W. Kardin: Całym sercem jestem z Sanokiem związany. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 6, Nr 16 (181) z 1-10 czerwca 1980. 
  20. Witold Szymczyk. Powrót lejtnantów. „Nowiny”, s. 7, Nr 37 z 17-18 lutego 1979. 
  21. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. s. 77. [dostęp 2016-02-03].
  22. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 228.
  23. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 299.
  24. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 235.
  25. Przodownicy nauki. „Medyk Białostocki”. Nr 11 (34), s. 8, 2005. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. ISSN 1643-3734. 
  26. Maciej Andrzej Zarębski: Z Klerykowa w świat. [dostęp 2015-04-27].
  27. Tadeusz Kielanowski. Powstanie i organizacja Akademii Medycznej w Białymstoku. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, s. 316, Nr 25/2 z 1980. 
  28. Obsada jednostek dydaktyczno‑naukowych w latach 1950 – 1955. „Medyk Białostocki”, s. 21, Nr 2-3 (61-62) z 2008. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. ISSN 1643-3734. 
  29. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 300.
  30. Ryszard Grabowski: Historia medycyny. I Klinika Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w Białymstoku. 1953 – 1970. [dostęp 2015-04-27].
  31. Bibliografia publikacji pracowników Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. [dostęp 2015-04-27].
  32. Wykaz lekarzy sądowych na terenie województwa. „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku”, s. 10, Nr 11 z 6 sierpnia 1973. 
  33. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 129.
  34. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 291.
  35. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184, 198, 229-233, 235, 261, 267, 280, 291, 298-307.
  36. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. Rok 1982 (pod. 77).
  37. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: 1991, s. 15.
  38. Ci, którzy odeszli. Biografie profesorów i zasłużonych pracowników. 40 lat AMB 1950-1990. Białystok: Akademia Medyczna w Białymstoku, 1990, s. 165, 281.
  39. Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku. T. 3. Białostok: Białostockie Towarzystwo Naukowe, 1972, s. 376.
  40. Józef Kaja. Kronika życia naukowego. Służba zdrowia w II wojnie światowej. „Białostocczyzna”. Nr 2, s. 41, 1986. Białostockie Towarzystwo Naukowe. 
  41. M.P. z 1954 r. nr 32, poz. 472

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]