Marian Witalis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Witalis
Data i miejsce urodzenia 14 października 1948
Sanok
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Marian Jan Witalis (ur. 14 października 1948 w Sanoku) – działacz związkowy, nauczyciel, urzędnik. Działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Mikołaja (kierownika Sanockiego Ogniska Muzycznego[1] i Urzędu Stanu Cywilnego w Sanoku do 1969[2]) i Marii. Absolwent Liceum Ogólnokształcącego Męskiego w Sanoku z 1966[3]. W 1972 ukończył studia filologiczne na Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Od 1972 do 1976 był nauczycielem w sanockich szkołach średnich: Technikum Mechanicznym i Zespole Szkół Zawodowych. W 1976 został dyrektorem Sanockiego Domu Kultury.

Od września 1980 był działaczem NSZZ „Solidarność”. Przekazał Miejskiemu Komitetowi Zakładowemu lokal kierowanego przez siebie SDK, mieszczącego się w budynku przy ul. Adama Mickiewicza 24. Od 15 sierpnia 1981 był w Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego współpracował i wspierał działaczy „Solidarności”, w grudniu 1981 był współzałożycielem i do października 1982 współwydawcą pisma „Biuletyn” (wraz z nim Piotr Kaczmarczyk i Marian Pilch[4]). W styczniu 1982 został zdymisjonowany z funkcji dyrektora SDK, a 8 listopada 1982 aresztowany, po czym 31 grudnia 1982 zwolniony z więzienia. Został oskarżony m.in. o wydawanie i kolportaż „Biuletynu”, następnie 31 sierpnia Sąd Wojewódzki w Krośnie wydał postanowienie o umorzenia postępowanie przeciw niemu na mocy amnestii z lipca 1983.

Następnie był organizatorem manifestacji, inicjatorem umieszczenia tablica patriotycznych: dla uczczenia pamięci żołnierzy ZWZ-AK oraz żołnierzy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich (odsłonięta 6 lipca 1986), poświęconej działalności NSZZ Solidarność Region Podkarpacie w latach 1980-2005[5] na fasadzie kościoła Przemienienia Pańskiego oraz poświęconej Grzegorzowi Przemykowi w kaplicy rektoralnej pw. św. Maksymiliana Marii Kolbego (odsłonięta 30 maja 1987)[6], a także fundator (wraz z nim Tadeusz Gacek) tablicy upamiętniającej ks. Jerzego Popiełuszkę, która 19 października 1986 została przekazana przez delegację sanockiej „Solidarności” ks. Teofilowi Boguckiemu, proboszczowi parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie, w którym została następnie wmurowana. Fundatorami byli Tadeusz Gacek i Marian Witalis. Tablica została następnie wmurowana w kościele św. Stanisława Kostki[7].

W latach 80. był rozpracowywany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Urząd Spraw Wewnętrznych w ramach Sprawa Operacyjnego Sprawdzenia pod kryptonimem „Fotograf”.

W 1989 był działaczem sanockiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”[8] i organizatorem jego kampanii wyborczej przed wyborami parlamentarnymi 1989 i przed wyborami samorządowymi 1990. Od sierpnia 1990[9][10] do 2000 był kierownikiem Urzędu Rejonowego w Sanoku. W latach 90. działał w Unii Demokratycznej i Unii Wolności. W 1999 przeszedł na rentę.

Postanowieniem z 14 sierpnia 2013 Prezydent RP Bronisław Komorowski przyznał mu Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce[11]. Odznaczeni zostali wówczas inni działacze sanockiej „Solidarności”: Marian Kunc i Adam Ruchlewicz[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krystyna Chowaniec: W latach powojennych, Szkoły ponadpodstawowe. Szkoła Muzyczna I stopnia. W: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995, s. 870. ISBN 83-86077-57-3.
  2. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 218, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  3. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 13 grudnia 2014].
  4. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 955.
  5. Sanok - tablica upamiętniająca „Solidarność”. www.miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 13 grudnia 2014].
  6. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 958.
  7. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 55.
  8. Franciszek Oberc. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Droga do samorządu 1989-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 326-327, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  9. Sejmiki samorządowe. Krosno. „Nowiny”, s. 3, Nr 177 z 23 sierpnia 1990. 
  10. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 960.
  11. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 sierpnia 2013 r. o nadaniu orderów. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 13 grudnia 2014].
  12. Prezydent odznaczył działaczy „Solidarności”. „Tygodnik Sanocki”, s. 3, Nr 35 (1134) z 6 września 2013. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]