Mariana Alcoforado

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Marianna Alcoforado)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mariana Alcoforado na ilustracji do portugalskiego wydania Listów z 1914 roku

Mariana Alcoforado (ur. 22 kwietnia 1640, zm. 28 lipca 1723) – portugalska klaryska, która przebywała w bogatym klasztorze w Beja. Pochodziła ze zubożałej rodziny arystokratycznej[1]. Domniemana autorka listów miłosnych pisanych rzekomo przez nią do Noëla Boutona de Chamilly'ego. Listy te zostały opublikowane w 1669 roku w Paryżu.

Listy portugalskie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Listy portugalskie.

4 stycznia 1669 francuskie wydawnictwo Claude'a Barbin opublikowało w Paryżu Listy portugalskie. Utwór poprzedzony był wstępem do czytelnika, w którym wydawca wyjaśniał, że udało mu się z trudem ocalić kopię tłumaczenia listów oraz podkreślał, że nie wie, kto był ich adresatem ani tłumaczem na język francuski.

Popularność utworu skłoniła wydawcę do reedycji w tym samym roku. W kolejnym wydaniu (1669), które miało miejsce ze granicą w Kolonii, zmieniono jedno zdanie przedmowy, ujawniając tożsamość odbiorcy oraz tłumacza[a]. Domniemanym adresatem listów miał być francuski szlachcic Noël Bouton de Chamilly, a ich tłumaczem Gabriel-Joseph de Lavergne de Guilleragues, ówczesny dyrektor Gazette de France.

Z tekstu wynikało, że autorką listów była zakonnica Mariana[2]. Według badań historyków portugalskich ową Marianą była właśnie Mariana Alcoforado.

Jej postać obrosła legendą, portugalscy literaturoznawcy włączyli ją do panteonu literatury portugalskiej i wytrwale poszukiwali oryginałów listów[3].

Na początku XX wieku rozgorzała dyskusja, w wyniku której francuscy i niemieccy badacze udowodnili zbieżność stylistyczną listów z innymi utworami epoki[4] oraz ostatecznie przypisali autorstwo Gabrielowi de Guilleragues. Literaturoznawcy portugualscy przyjęli, co prawda, tezę o istnieniu francuskiego autora, niemniej jednak twierdzili nadal, iż musiał on się wzorować na prawdziwych listach pisanych po portugalsku i powoływali się na bezsporny fakt istnienia portugalskiej zakonnicy[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dotychczasowe zdanie: Je ne sais point le nom de celui auquel on les a écrites, ni de celui qui en a fait la traduction przybrało formę: Le nom de celui auquel on les a écrites est Monsieur le Chevalier de Chamilly, et le nom de celui qui en a fait la traduction est Cuilleraque

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna, tom 1. Wyd. Gutenberga
  2. W 1876 Camilo Castelo Branco w swoim podręczniku literatury portugalskiej zapewnił, że Mariana Alcoforado żyła w klasztorze w Beja. W 1888 Luciano Cordeiro opublikował dokumenty jej chrztu i przynależności do Zakonu Franciszkanów w Beja. Por. Frédéric Deloffre, Jacques Rougeot: Lettres portugaises. Geneve: Librairie Droz, 1972.
  3. Nathalie Grande: Le roman au XVIIe siècle: l'exploration du genre. Editions Bréal, 2002, s. 122.
  4. Przyczynili się do tego głównie badacze dorobku Guilleragues, Frédéric Deloffre i Jacques Rougeot oraz niemiecki stylista Leo Spitzer. Por. Marc Escola: Le projet Fabula (fr.). 2007-11-01. [dostęp 2009-06-09].
  5. Wstęp do História e Antologia da Literatura Portuguesa, Nr 32, agosto 2005, História e Antologia da Literatura Portuguesa (port.). [dostęp 2009-06-16].