Obraz Matki Bożej Sokalskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Matka Boża Sokalska)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Matka Boża Sokalska
Ilustracja
Kopia obrazu autorstwa Jerzego Kumali w Sanktuarium w Hrubieszowie
Miejsca kultu * Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Sokalu (dawniej)
* Kościół św. Bernardyna w Krakowie
* Kościół św. Anny w Warszawie
* Kościół Narodzenia NMP w Ustianowej
Sanktuarium Sanktuarium MB Sokalskiej w Hrubieszowie
Początek kultu 1591
Czas powstania wizerunku XIV w. (oryginał)
1848 r. (kopia)
Data wspomnienia pierwsza niedziela września
Autor Jakub Wężyk (oryginał)
Jan Kumala (kopia)
Koronowany * 8 września 1724
przez abpa Jana Skarbka w Sokalu (oryginał)
* 7 września 1924
przez abpa Bolesława Twardowskiego tamże (kopia)

Matka Boża Sokalska – obraz przedstawiający Najświętszą Maryję Pannę z Dzieciątkiem Jezus w typie ikonograficznym Hodegetria, czczony pierwotnie w kościele bernardynów pod Sokalem. Oryginał spłonął w 1843 r., obecnie w kilku kościołach w Polsce czczone są jego kopie.

Historia obrazu[edytuj | edytuj kod]

Obraz powstał prawdopodobnie w XIV w., a jego autorem był litewski malarz Jan Wężyk. Według legendy miał on stworzyć kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej będąc ślepym i prosząc Maryję o uzdrowienie. Nowo powstały wizerunek odesłano na wschód, gdzie umieszczono go najpierw w lepiance, a od XVI w. w świeżo wybudowanym kościele Dziewicy Maryi przy klasztorze bernardynów pod Sokalem.

Pierwszy udowodniony cud za wstawiennictwem Matki Bożej Sokalskiej pochodzi z 1591 r., kiedy książę Stanisław Radziwiłł przyprowadził przed jej oblicze swoją córkę Elżbietę chorą na suchoty. Według źródeł kościelnych, dziewczyna natychmiast doznała uzdrowienia. Inna rozpowszechniana historia pochodzi z 1709 r. Aniela Polanowska, cześnikowa Bełza jechała konno do Sokala, kiedy zwierzę przestraszywszy się czegoś zmyliło drogę i zamiast na most, wjechało prosto do Bugu. Cześnikowa wzywając Matkę Bożą Sokalską na pomoc dała radę wydostać się na drugi brzeg bez żadnego uszczerbku na zdrowiu.

Legenda głosi również, że w czasie powstania Chmielnickiego przybyli do Sokala Kozacy i Tatarzy zobaczyli na murach klasztornych zastępy wojsk anielskich wiedzione przez Matkę Bożą Sokalską i odstąpili od oblężenia. Wieść o cudzie rozniosła się po całym kraju i kilkuset przedstawicieli szlachty koronnej i litewskiej zażyczyło sobie w testamentach, żeby spocząć w katakumbach bernardyńskiego klasztoru pod Sokalem.

8 września 1724 r. łaskami słynący obraz Matki Bożej Sokalskiej został ukoronowany przez arcybiskupa lwowskiego Jana Skarbka. Był to czwarty obraz koronowany na prawie papieskim na ziemiach Rzeczypospolitej.

W 1843 r. oryginalny obraz spłonął w pożarze kościoła i zabudowań klasztornych. Lwowski artysta Jan Kumala w krótkim czasie wykonał jednak kopię, która od 1848 otoczona była przez miejscową ludność takim samym kultem. W dwusetną rocznicę koronacji oryginału, oficjalna sokalska kopia obrazu została koronowana przez arcybiskupa lwowskiego Bolesława Twardowskiego.

Kiedy w 1951 r. Sokal znalazł się poza granicami Polski (Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951), obraz został nielegalnie przewieziony przez polską ludność do kościoła św. Bernardyna w Krakowie i umieszczony w małej kaplicy obok zakrystii. Początkowo pozostawał ukryty ze względu na panujący wówczas terror stalinowski. Od wydarzeń odwilży 1956 r. udostępniony do prywatnej adoracji i modlitwy. W 2001 r., w 50. rocznicę Akcji H-T (wysiedlenia ludności polskiej z ziemi sokalskiej), wykonano nową kopię, autorstwa Jerzego Kumali, którą umieszczono w Kościele św. Stanisława Kostki w Hrubieszowie, który od tej pory nosi tytuł Sanktuarium Matki Bożej Sokalskiej.

Miejsce pierwotnego kultu obrazu MB Sokalskiej, opuszczony Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Sokalu wraz z zabudowaniami klasztornymi po przejęciu terenu przez Sowietów został zamieniony w więzienie o zaostrzonym rygorze. Zakład karny utrzymano po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę w 1991 r. W 2012 r. z niewyjaśnionych do dzisiaj przyczyn zabudowania spłonęły doszczętnie.

Współczesne miejsca kultu[edytuj | edytuj kod]

Głównym ośrodkiem kultu Matki Bożej Sokalskiej jest Hrubieszów, jednak kopia czczona w latach 1848-1951 w Sokalu znajduje się nadal w kościele św. Bernardyna w Krakowie. Inne kopie wizerunku czczone są: w kaplicy wewnątrz pobernardyńskiego kościoła św. Anny w Warszawie oraz w kościele Narodzenia NMP w Ustianowej. Ta ostatnia związana jest bezpośrednio z przesiedleńcami z Sokala i okolic, przeniesionymi w oddane Polsce tereny dzisiejszego powiatu bieszczadzkiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]