Maurycy Jaroszyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Maurycy Zdzisław Jaroszyński (ur. 2 maja 1890 w Piasecznej w pow. Sandomierz, zm. 19 marca 1974 w Warszawie) – prawnik polski, specjalista prawa administracyjnego i postępowania administracyjnego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN, prezes Związku Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej w 1933 roku[1], prezes Rady Związku Rewizyjnego Samorządu Terytorialnego w 1938 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Wacława i Marii z domu Hoeschl. Uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie, w latach 1908-1912 studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim, m.in. u Romana Longchamps de Bérier. Po studiach pracował w administracji państwowej; w 1914 obronił na Uniwersytecie Lwowskim doktorat praw. W latach 20. pełnił stanowisko starosty powiatu mławskiego. Od 1925 kierował Katedrą Prawa Administracyjnego w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie i wykładał tam politykę komunalną[3] (do wybuchu II wojny światowej), a od 1929 także w warszawskiej Wyższej Szkole Handlowej (od 1933 pod nazwą Szkoła Główna Handlowa), gdzie był profesorem nadzwyczajnym. Przed wybuchem II wojny światowej był prezesem Państwowego Banku Rolnego[4].

W czasie wojny przebywał na emigracji, w latach 1942-1945 wykładał prawo administracyjne i państwowe na Uniwersytecie Polskim w Oksfordzie. W 1946 został profesorem na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie do przejścia na emeryturę (1960) kierował Katedrą Prawa Administracyjnego.

W latach 1947-1958 był członkiem Prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Współpracował z Międzynarodowym Instytutem Nauk Administracyjnych w Brukseli, gdzie był wiceprzewodniczącym (1947-1949) i przewodniczącym Sekcji Polskiej (1947-1961). Przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu Nauk Prawnych PAN (1960-1971). Kontynuował również pracę w administracji rządowej, pełniąc funkcje m.in. dyrektora Biura Organizacji Prezesa Rady Ministrów (1945-1946), dyrektora Biura Organizacji i Spraw Osobowych przy Prezesie Rady Ministrów, zastępcy kierownika Kancelarii Rady Państwa, dyrektora generalnego w Ministerstwie Gospodarki Komunalnej.

W 1958 został powołany na członka-korespondenta Polskiej Akademii Nauk, w 1964 na członka rzeczywistego akademii. Był zastępcą sekretarza naukowego PAN (1958-1965), członkiem Prezydium PAN (1958-1968), zastępcą przewodniczącego (1956-1960) i przewodniczącym (1960-1962) Komitetu Nauk Prawnych PAN, zastępcą przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej (1965-1971). Jeszcze w okresie międzywojennym pełnił funkcję prezesa Związku Rewizyjnego Samorządu Terytorialnego. Był wielokrotnie odznaczony, m.in. Krzyżem Kawalerskim (31 grudnia 1923)[5] i Komandorskim z Gwiazdą (1927) Orderu Polonia Restituta, Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Złotym Krzyżem Zasługi (trzykrotnie, w tym po raz trzeci w 1949[6]).

Zainteresowania naukowe Jaroszyńskiego obejmowały prawo administracyjne, postępowanie administracyjne oraz zarządzanie gospodarką narodową. Był jednym z współtwórców kodyfikacji z zakresu postępowania administracyjnego, egzekucji administracyjnej i prawa o ustroju administracji (1928), majacej na celu ujednolicenie systemów porozbiorowych. W pracy Samorząd w gospodarce planowej (1949) omówił zagadnienie organizacji administracji wobec centralnego planowania gospodarczego. Zainicjował badania nad systemem kontroli administracji w Polsce. Brał udział w wielu międzynarodowych konferencjach i zjazdach poświęconych prawu administracyjnemu, m.in. w Międzynarodowym Instytucie Nauk Administracyjnych w Bernie (1947), na uniwersytetach w Madrycie (1956) i Wiesbaden (1959). Współpracował z szeregiem czasopism – "Samorządem", "Samorządem Terytorialnym", "Radą Narodową", "Problemami Rad Narodowych", "Studiami Prawniczymi".

Niektóre publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Samorząd terytorialny w Polsce (1923)
  • Samorząd gminy wiejskiej (1925)
  • Rozważania ideologiczne i programowe na temat samorządu (1936)
  • Nowe aspekty zagadnienia kontroli administracji (1950)
  • Gospodarka komunalna w planie sześcioletnim (1951)
  • Prawo szkół wyższych (1955, z Józefem Litwinem i Walerym Taborskim)
  • Węzłowe zagadnienia prawa wodnego w Polsce Ludowej (1955)
  • Polskie prawo administracyjne. Część ogólna (1956, z Marianem Zimmermannem i Wacławem Brzezińskim)
  • Z problematyki teorii organów państwowych (1956)
  • Polskie prawo administracyjne. Część szczegółowa (1957-1958, 4 części, z Jerzym Starościakiem)
  • Z problematyki podwójnego podporządkowania w systemie rad narodowych (1957)
  • Zagadnienia rad narodowych. Studium prawno-polityczne (1961)
  • Prawo pracowników naukowych (1967)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leszek Śliwiński, Ogólnopolska reprezentacja powiatowych związków komunalnych w II Rzeczypospolitej, Częstochowa 2013, s. 253.
  2. Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1938, Warszawa 1938, s. 283.
  3. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 312.
  4. Mirosław Kłusek. PROBLEM LEGALNOŚCI DZIAŁAŃ PAŃSTWOWEGO BANKU ROLNEGO GENERALNEJ GUBERNI NA PRZYKŁADZIE TRANSAKCJI SPRZEDAŻY OBSZARU LEŚNEGO LASKI-BORKÓW Z DÓBR WILANOWSKICH W 1940 R.. „Krakowskie Studia Małopolskie”, s. 120, 16/2011. 
  5. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 33.
  6. M.P. z 1949 r. nr 62, poz. 833

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983