Michał Dzierzgowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał Dzierzgowski
porucznik pilot obserwator porucznik pilot obserwator
Data i miejsce urodzenia 18 września 1902
Poznań
Data i miejsce śmierci 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 19191940
Siły zbrojne Orzełek Wojsk Wielkopolskich.svgArmia Wielkopolska,
Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki 14 Eskadra Wywiadowcza,
VII Dywizjon Lotniczy,
8 Eskadra Wywiadowcza,
3 Eskadra Wywiadowcza,
IV Dywizjon Lotniczy,
1 Pułk Lotniczy,
3 Pułk Lotniczy
Główne wojny i bitwy powstanie wielkopolskie,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Polowa Odznaka Obserwatora,
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kawaler Orderu Gwiazdy Rumunii

Michał Dzierzgowski (ur. 18 września 1902 w Poznaniu – zm. 1940 w Katyniu) – porucznik pilot Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Edmunda i Marii z d. Grochowska. Ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Jako gimnazjalista w 1918 wstąpił do Straży Obywatelskiej i walczył w czasie powstania wielkopolskiego. 16 lutego 1919 r. wstąpił do WP, przyjęty został do kompani lotniczej w Ławicy. Ukończył kurs mechaników, Szkołę Obserwatorów Lotniczych[1]. Otrzymał przydział do 14 eskadry wywiadowczej i w jej składzie walczył na froncie litewsko-białoruskim. 17 kwietnia 1920 obserwator Dzierzgowski z ppor. pil. Ziembińskim w okolicy stacji kolejowej Sławiany wykonując lot bojowy samolotem DFW C.V w celu zbombardowania rosyjskiego lotniska zestrzelili nieprzyjacielskiego Nieuporta. Obs. Dzierzgowski na Froncie Litewsko–Białoruskim wykonał 9 lotów bojowych. Przeniesiony do VII dywizjonu lotniczego, następnie do 8 eskadry wywiadowczej walczącej na Froncie Wołyńskim. Później z 3 eskadrą wywiadowczą brał udział w walkach na Wileńszczyźnie.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. Po ukończeniu Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy (absolwent 9 klasy) został mianowany podporucznikiem i wcielony do IV dywizjonu lotniczego[2]. W sierpniu 1922 awansował do stopnia porucznika. W 1923 służył w stopniu porucznika (starszeństwo z dniem 1 marca 1921 i 2 lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych) w 1 pułku lotniczym[3]. Ukończył Szkołę Pilotów w Bydgoszczy[4] i Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu[5]. Po szkoleniach otrzymał przydział do 3 pułku lotniczego[6][7]. Od 1924 służył kolejno w 5 dywizjonie lotniczym, 15 eskadrze myśliwskiej i 33 eskadrze towarzyszącej. W roku 1925 ukończył kurs oficerów technicznych przy Centrali Badań Lotniczych w Warszawie. Od listopada 1926 jako oficer nadetatowy 3 p.lot. w Komendzie Portu Lotniczego w Dęblinie[8]. Następnie został przeniesiony do kadry oficerów lotnictwa i przydzielony do Głównej Wojskowej Stacji Meteorologicznej[9]. Z dniem 30 września 1931 roku został przeniesiony w stan spoczynku. Ukończył studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, uzyskując stopień doktora[10]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII. Był w grupie oficerów pozostających w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII[11].

W sierpniu 1939 zmobilizowany[5] do 3 pułku lotniczego. Objął funkcję adiutanta dywizjonu szkolnego Bazy Lotniczej nr 3 w Poznaniu[1]. Dostał się 17 września 1939 roku w Byczkowcach do sowieckiej niewoli, osadzony w Szepietówce a następnie w Kozielsku[5]. Ostatnie wiadomości od Michała Dzierzgowskiego z Kozielska rodzina otrzymała pocztą wiosną 1940. Między 3 a 5 kwietnia 1940[5] przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD – lista wywózkowa bez numeru, poz. 70 z 2.04.1940[12]. Został zamordowany między 4 a 7 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943, zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 15.05.1943[5]. Przy szczątkach znaleziono kartę członkowską, dyplom doktora, list i fotografie[13]. Figuruje na liście AM-224-2116 i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02116. W spisie AM i PCK widnieje adnotacja, że był z wykształcenia filozofem. Nazwisko Dierzgowskiego znajduje się na liście ofiar (pod nr 2116) opublikowanej w Gońcu Krakowskim nr 133 i w Nowym Kurierze Warszawskim nr 138 z 1943. Pochowany w Bratniej Mogile IV. Krewni do 1956 poszukiwali informacji przez Biuro Informacji i Badań Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

 Żonaty z Anną z Niesiołowskich, miał syna Krzysztofa.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie na stopnień kapitana. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości "Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów".
  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (nr 14384) – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie żołnierzy polskich zamordowanych w Katyniu i innych nieznanych miejscach kaźni, nadane przez Prezydenta RP na Uchodźstwie profesora Stanisława Ostrowskiego (11 listopada 1976)
  • Krzyż Kampanii Wrześniowej – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie pamiątkowe wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej (1 stycznia 1986)
  • Dąb Pamięci zasadzony na terenie Portu Lotniczego Poznań Ławica w dn. 25.08.2016 r.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Hubert Kujawa, Księga Lotników Polskich, [b.r.], s. 160.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 2, 18 lutego 1922, s. 117.
  3. a b Rocznik Oficerski, MSWojsk., 1923, s. 928, 947.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 40, 22 czerwca 1923, s. 421.
  5. a b c d e УБИТЫ В КАТЫНИ, 2015, s. 298.
  6. Księga Pamiątkowa 3 Pułku Lotniczego 1918 – 1928, Poznań 1928, s. 84.
  7. a b Rocznik Oficerski, MSWojsk., 1924, s. 854, 866.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 50 z dn. 24.11.1926 r., [b.r.], s. 413.
  9. a b Rocznik Oficerski, MSWojsk., 1928, s. 543, 555.
  10. Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, 2000, s. 127.
  11. Rocznik Oficerski Rezerw, MSWojsk., 1933, s. 348, 994.
  12. Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, 1991, s. 598.
  13. Amtliches Material zum Massenmord von Katyn, 1943, s. 224.
  14. Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r., 1922, s. 807.
  15. a b c Na podstawie zdjęcia
  16. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1, 1922, s. 94.
  17. Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r., 1928, s. 437.
  18. Dziennik Rozkazów Wojskowych, Nr 97 z dn. 25.09.1924 r., 1924, s. 537.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Banaszek Kazimierz; Roman Wanda Krystyna; Sawicki Zdzisław: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
  • Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
  • Huber Kazimierz Kujawa, Księga Lotników Polskich. Poległych, zmarłych i zaginionych w latach 1939 – 1946. Wydanie II. Bez daty wydania. Rękopis w zbiorach autora.
  • Убиты в Катыни, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, ​ISBN 978-5-78700-123-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://www.muzeumkatynskie.pl/pl/9967/11387/szczegoly.html