Michał Hertz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Juda Michał Hertz (ur. 26 listopada 1867 w Częstochowie, zm. 1942 w Warszawie) – polski inżynier chemik, żydowskiego pochodzenia[1]. Przed II wojną światową dyrektor zarządzający Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu (TFSJ) w Tomaszowie Mazowieckim, działacz społeczny, katolik neofita.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jeruchema (Jakuba) Hertza i Zysli (Zofii) z d. Werde. Jego bratem bliźniakiem był Szlama Hertz, ojciec innego znanego tomaszowianina Alfreda Gabriela Hertza (1898-1942), lekarza internisty i pediatry, uczestnika walk o niepodległość Polski, zamordowanego przez okupanta hitlerowskiego. Michał Hertz poślubił Eugenię Gartman (1878-1942). Miał z nią syna Jana Adolfa Hertza (1905-1940), inżyniera chemika zatrudnionego w Tomaszowskiej Fabryce Sztucznego Jedwabiu, działacza sportowego, podporucznika rezerwy Wojska Polskiego, zamordowanego w Katyniu, i córkę Halinę Marię (ur. 23 XI 1908 w Tubize w Belgii).

Edukacja, praca i działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Studia ukończył we Francji i Belgii. Pracował jako inżynier w fabryce sztucznego jedwabiu w Tubize (Belgia). W roku 1911 powrócił do kraju. Od początku istnienia Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu (1911) był bliskim współpracownikiem Feliksa Wiślickiego, dyrektora zarządzającego zakładu. W 1933 przejął jego stanowisko, gdy Wiślicki objął funkcję prezesa Zarządu Spółki Akcyjnej TFSJ.

Podczas kryzysu lat trzydziestych XX wieku Michał Hertz wraz z żoną Eugenią angażował się w liczne inicjatywy dobroczynne i socjalne. Był m.in. przewodniczącym Komitetu Obywatelskiego Pomocy Społecznej, powołanego z polecenia starosty brzezińskiego. Wspierał założenie parafii Najświętszego Serca Jezusowego w Tomaszowie Mazowieckim[2].

Z inicjatywy Michała Hertza powstało przed II wojną światową pierwsze urzędnicze osiedle mieszkaniowe nad rzeką Wolbórką w Tomaszowie Mazowieckim. Nazwane po wojnie na cześć Hertza - Michałówkiem[3].

Hertz przyczynił się również do budowy Kościoła pw. Michała Arachanioła przy ulicy Spalskiej. Była to druga parafia rzymsko-katolicka w Tomaszowie. Obecnie Kościół pw. Serca Jezusowego[4].

Okres okupacji[edytuj | edytuj kod]

W dniach 3-4 września 1939 roku uczestniczył w akcji gaszenia pożarów w Tomaszowskiej Fabryce Sztucznego Jedwabiu po intensywnych nalotach, bombardowaniach i ostrzeliwaniach lotnictwa nazistowskiego. Dzięki ofiarności załogi udało się opanować pożary i nie dopuścić do wybuchu niebezpiecznych materiałów chemicznych. Przed wkroczeniem okupanta Michał Hertz opuścił Tomaszów Mazowiecki i przeniósł się do Warszawy. Ukrywał się po aryjskiej strony. Został zabity wraz z żoną przez gestapowców.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Tomaszowie Mazowieckim, www.nsj.rodzina.net [dostęp 2019-05-06].
  2. Parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Tomaszowie Mazowieckim, www.nsj.rodzina.net [dostęp 2017-11-15] (pol.).
  3. TIT - Tomaszowski Informator Tygodniowy - przegląd artykułu, tomaszow-tit.pl [dostęp 2019-05-06].
  4. Parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Tomaszowie Mazowieckim, www.nsj.rodzina.net [dostęp 2019-05-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Kawka, Szkoła, która przeszła do historii. Encyklopedyczny słownik znanych absolwentów, nauczycieli i rodziców uczniów I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Mazowieckim 1901-2001, Tomaszów Mazowiecki 2001, s. 305;
  • Włodzimierz Rudź, W czasie II wojny światowej, [w:] Wachowska B. (red.), Tomaszów Mazowiecki. Dzieje miasta, Warszawa – Łódź 1980, s. 386, 388.