Mieczysław Paluch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mieczysław Paluch
Ilustracja
major artylerii major artylerii
Data i miejsce urodzenia 10 grudnia 1888
Trzemżal
Data i miejsce śmierci 18 lipca 1942
Rothesay
Przebieg służby
Siły zbrojne War Ensign of Germany (1903–1919).svg Armia Cesarstwa Niemieckiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 62 Pułk Piechoty (II RP)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
II powstanie śląskie
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi II stopnia

Mieczysław Sylwester Paluch (ur. 10 grudnia 1888 w Trzemżalu, zm. 18 lipca 1942 w Rothesay) – powstaniec wielkopolski i śląski, major artylerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie chłopskiej, uczył się w progimnazjum w Trzemesznie, gdzie wstąpił do tajnej organizacji samokształceniowo-niepodległościowej Towarzystwa Tomasza Zana[1], potem w gimnazjum w Gnieźnie. Relegowany ze szkoły za przynależnść do TTZ i manifestację polskości, do matury przygotowywał się jako ekstern w Wągrowcu, a zdał w Międzyrzeczu[2]. Studiował w berlińskiej szkole handlowej, ale naukę przerwało powołanie do wojska[2]. Podczas I wojny światowej w artylerii niemieckiej, walczył na froncie zachodnim[2]. W 1916 roku został awansowany na podporucznika. Podczas służby prowadził bardzo aktywną agitację narodową wśród żołnierzy-Polaków, zyskując nawet przydomek trybuna ludowego[3].

W 1918 roku zdezerterował i przyjechał do Poznania, gdzie aktywnie zaangażował się w przygotowania powstania zbrojnego. Razem z Bohdanem Hulewiczem 13 listopada dowodził tzw. „zamachem na ratusz”, opanowując Komitet Wykonawczy Rady Żołnierzy, który był dotychczas złożony z Prusaków. Z grupą polskich żołnierzy zastraszyli ich pobliskimi strzałami karabinowym oraz wybuchem granatu i wprowadzili do komitetu czterech Polaków (oprócz Hulewicza i Palucha, także Henryka Śniegockiego i Zygmunta Wizę). W ten sposób zyskali kontrolę nad działaniami pruskich wojsk i dostęp do tajnych informacji[4]. W końcu grudnia 1918 roku Paluch uczestniczył w walkach na ulicach Poznania. Potem był szefem sztabu Grupy pułkownika Kazimierza Grudzielskiego. W nocy z 5. na 6. stycznia dowodził atakiem sił powstańczych na Stację Lotniczą Ławica, doprowadzając do jej zdobycia, co pozwoliło na przejęcie floty powietrznej i zapobiegło zbombardowaniu Poznania[5]. Od 1 lipca 1919 roku dowodził 8 pułkiem Strzelców Wielkopolskich. Został usunięty z dowództwa pułku przez dowódcę 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. 30 października 1919 roku głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego, generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki zatwierdził decyzję dowódcy dywizji i przeniósł go do dyspozycji Dowództwa Frontu Wielkopolskiego, do czasu „rozstrzygnięcia sprawy o nim”[6]. Przyczyną konfliktów z dowództwem powstania była niezwykle ambitna osobowość Palucha i jego skłonność do sporów. W jednym z istotniejszych sporów chodziło o podporządkowanie kompanii Służby Straży i Bezpieczeństwa, dowodzonej przez Palucha, polsko-niemieckiej Komendzie Miasta Poznania, powołanej 28 grudnia 1918. W miejsce tego Paluch zaproponował Komisariatowi Naczelnej Rady Ludowej wypowiedzenie Niemcom małej wojny, której działaniami miałby pokierować (zostało to potraktowane jako niesubordynacja, a konsekwencją było pozbawienie Palucha dowództwa nad Służbą Straży i Bezpieczeństwa)[3].

Był jednym z dowódców II powstania śląskiego. W czasie plebiscytu na Górnym Śląsku stanął na czele Centrali Wychowania Fizycznego, organizacji będącej faktycznie głównym ośrodkiem organizacyjnym przyszłej armii powstańczej.

W 1924 roku był majorem rezerwy 4 pułku artylerii polowej ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku, a dziesięć lat później zajmował 34. lokatę na liście starszeństwa oficerów rezerwy artylerii. Pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Toruń i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VIII.

W czasie II wojny światowej skierowany do obozu odosobnienia w Cerizay[7], przydzielony do Stacji Zbornej Oficerów Rothesay w Szkocji. Tam 18 lipca 1942 roku zmarł i został pochowany (grób nr 7)[8].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biografie. Powstanie Wielkopolskie Urząd niasta Poznania. [dostęp 2014-01-31].
  2. a b c Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 344. ISBN 83-86079-02-9.
  3. a b Bogusław Polak, Mieczysław Paluch (1888-1942), w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/1985, s.22-28, ISSN 0137-3552
  4. Piotr Bojarski, Gdy huknął granat, Niemcy zmiękli. Zamach na Ratusz zapowiadał powstanie wielkopolskie., poznan.wyborcza.pl, 27 listopada 2017 [dostęp 2019-01-04].
  5. Zdobycie Ławicy (2008 r.), Telewizja Polska, poznan.tvp.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  6. Rozkaz dzienny Nr 243 Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego z 30 października 1919 roku
  7. Mirosław Dymarski, Polskie obozy odosobnienia we Francji i w Wielkiej Brytanii w latach 1939-1942, w: Dzieje Najnowsze t. XXIX, 1997, 3, s. 116,
  8. Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939–1945. Londyn: Instytut Historyczny im. Gen. Sikorskiego, 1952, s. 30.
  9. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu narodowem i społecznem” M.P. z 1929 r. nr 274, poz. 630

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Powstania śląskie – dowódcy
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 644, 763.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 133, 1002.
  • Antoni Czubiński, Mieczysław Sylwester Paluch (1888–1942). Organizator Powstania Wielkopolskiego i II Powstania Śląskiego, w: Zrodziła ich Ziemia Mogileńska (pod redakcją Czesława Łuczaka), Poznań 1997, s. 231–235 (tu miejsce urodzenia: Trzemeszno).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]