Mikołaj Cichowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mikołaj Cichowski znany też jako Cichovius, Cichowczyk (ur. 1598, zm. 27 marca 1669 w Krakowie) – jezuita, pisarz i polemista religijny, przeciwnik braci polskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Wielkopolsce, w rodzinie plebejskiej. Jego pierwotne nazwisko nie jest znane, sam pisał się Cichovius. W 1615 wstąpił do zakonu jezuitów i przez 3 lata pełnił funkcję furtiana. Po studiach wykładał filozofię, teologię i egzegezę w kolegiach jezuickich (m.in. w Poznaniu). Równocześnie był kaznodzieją ludowym i misjonarzem. Autor licznych publikacji poświęconych zwalczaniu arianizmu. Potwierdzał to także w toczonych przez siebie dysputach (m.in. u J. Wielopolskiego w Rożnowie). Był jednym z głównych inspiratorów wygnania braci polskich, a po uchwale sejmowej z 1658 nawoływał do konsekwentnego egzekwowania ustawy. Zajmował się sprawami unii, m.in. dysputując z archimandrytą Innocentym Gizelem. Bronił prawnej egzempcji jezuitów polskich, szczególnie ws. płacenia dziesięcin.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Centuria argumentorum pro summa et naturali Christi Domini divinitate... collecta, Kraków 1641, drukarnia F. Cezary, wznow. Kraków 1649, (w odpowiedzi arianie wydali: Centuria argumentorum caesa, 1652)
  • Colloquium Kioviense de processione Spiritus Sancti a Patre et Filio. Inter... Innocentium Gizel... et Nicolaum Cichovium, Kraków 1649, drukarnia S. Bertutowic
  • Credo Arianorum seu Confessionis Socinistarum, Kraków 1649, drukarnia F. Cezary
  • Responsum theologicum ad triplex scriptum... Joannis Markiewicz... contra exemptionem patrum Societatis Jesu a soluendis decimis, Rzym 1650, drukarnia F. Corbelleti, (inne wydanie pt. Responsum pro exemptione, Rzym 1654, Braniewo 1680)
  • Wizerunek nieprawdy ariańskiej, Kraków 1650, drukarnia W. Piątkowski
  • Angelici doctoris S. Thomae Aquinatis de Beatissima Virginis Deiparae immaculata conceptione sententia. E multis eius operibus studiose collecta et edita, Poznań 1651, drukarnia A. Regulus, (wznow.: Wiedeń 1660, Passawa 1720)
  • Trzydzieści przyczyn, dla których każdy zbawienia... szanujący ma się odrażać od zboru tego, który ariańskim zowią; z krótką refutacją Katechizmu rakowskiego napisane, Kraków 1652, drukarnia F. Cezary
  • Nowe zawstydzenie socinistów, Kraków 1653, drukarnia Ł. Kupisz, wznow. Kraków 1654
  • Wyklęcie ministrów ariańskich, którzy chcąc się wykręcić z tego, co im zadano w Nowym zawstydzeniu, że diabła za Boga prawdziwego mają... zaklęli diabła, którego... Bogiem prawdziwym zowią, Kraków 1654, drukarnia F. Cezary
  • Epistola paraenetica ad... Jonam Schlichtyng de Bukowiec: V. C. eius epistolae apologeticae reddita. Cui addita est Harmonia fidei catholicae, 1655, wznow. 1659(?)
  • Tribunal SS. Patrum orientalium et occidentalium ab Orientibus summe laudatorum, ad quod... controversias expendandas, graeci schismatis propugnatoribus proponit, Kraków 1658, drukarnia F. Cezary, (przekł. polski, skrócony: T. Rutka, pt. Tribunał Świętych Ojców greckich..., Lwów 1692, wznow. Lwów 1698
  • Manes Schlichtingiani seu Trutina vindiciarum manium, Kraków 1659, drukarnia A. Piotrkowczyk
  • Pogrom diabła ariańskiego abo Odpis na dwie książki, które arianie o diable napisali, Kraków 1659, drukarnia A. Piotrkowczyk
  • Desperata causa Arianorum seu Prodromus, Kraków 1660, drukarnia F. Cezary
  • Obrona zacnych i pobożnych ludzi... przeciwko paskwilowi od jakiegoś ministra ariańskiego przeciw nim napisanemu; z namową do Stanów Koronnych wniesioną, aby przy konstytucjach przeciw arianom... stali, Kraków 1661, drukarnia F. Cezary
  • Namowa do ich mościów koronnych, aby przy konstytucji przeciw arianom statecznie stali i do exekucji przystępowali, (bez osobnego tytułu stanowi cz. 2 dziełka pt. Obrona zacnych i pobożnych ludzi...)
  • Speculum samosathenistarum vel socianistarum, Kraków 1662, drukarnia F. Cezary
  • Triumphus Sanctissimae et aeternum adorandae Trinitatis... a patribus Societatis Jesu... instructus, Kraków 1662, drukarnia F. Cezary

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVII wieku, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1979
  • Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 91-93

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]