Mistrzostwa Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej mężczyzn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mistrzostwa Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej (bośn. Nogometno/Fudbalsko prvenstvo Bosne i Hercegovine) – rozgrywki piłkarskie, prowadzone cyklicznie – corocznie lub co sezonowo (na przełomie dwóch lat kalendarzowych) – mające na celu wyłonienie najlepszej męskiej drużyny w Bośni i Hercegowinie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mistrzostwa Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej rozgrywane są od 1994 roku (Wcześniej od 1923 były rozgrywane jako nieoficjalne lub w składzie połączonej Jugosławii). Obecnie rozgrywki odbywają się w wielopoziomowych ligach: Premijer liga, I liga Federacji Bośni i Hercegowiny i I liga Republiki Serbskiej, Druga Liga FBiH i Druga liga Republiki Serbskiej oraz niższych klasach.

Piłka nożna dotarła do Bośni i Hercegowiny na początku XX wieku. Sarajewo (w 1903) i Mostar (w 1905) były pierwszymi miastami, gdzie zaczęły grać w piłkę nożną. W 1905 powstał pierwszy bośniacki klub piłkarski Zrinjski Mostar, w 1908 FK Osman Sarajewo. Następnie Banja Luka, Tuzla, Zenica i Bihać zorganizowały swoje kluby piłkarskie. Kraj był pod rządami Austro-Węgier, kiedy oficjalne zawody rozpoczęły się w 1908 roku, chociaż rozgrywki te miały niewielką skalę na każdym terenie. W momencie wybuchu I wojny światowej istniało pięć klubów w Sarajewie, cztery oparte na przynależności religijnej i etnicznej: SAŠK jako klub bośniackich Chorwatów, Slavija związany z bośniackimi Serbami, Đerzelez jako klub Bośniackich muzułmanów (znany również jako Sarajevski) i Makabi (znany również jako Barkohba) jako bośniacki klub żydowski; oraz jedyny wieloetniczny był klub robotniczy RŠD Hajduk. Oprócz klubów z Sarajewa było około 20 poza stolicą.

1 grudnia 1918 po zakończeniu I wojny światowej i po rozpadzie Austro-Węgier zamieszkane przez Słowian południowych komitaty Królestwa Chorwacji wraz z ziemiami Styrii i Krainy postanowiły zjednoczyć się z Serbią w Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, późniejszą Jugosławię.

Spowodowało wzrost liczby regionalnych lig, a wkrótce zorganizowano mistrzostwa krajowe, w których brały udział dwie drużyny z Bośni i Hercegowiny, mistrzowie pododdziału piłkarskiego Banja Luka i Sarajewo. Po założeniu jugosłowiańskiej federacji piłkarskiej – NSJ (chorw. Nogometni Savez Jugoslavije) w kwietniu 1919 roku w Zagrzebiu, w 1920 roku powstał pododdział piłkarski w Sarajewie zwany Sarajevska fudbalska sjedišta - poprzednik federacji piłkarskiej Bośni i Hercegowiny. W sezonie 1923 zorganizowano pierwsze Mistrzostwa Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Do 1927 roku rozgrywki odbywały się systemem pucharowym. W sezonie 1928 organizowane pierwsze ligowe rozgrywki. W rozgrywkach brało udział 6 zespołów, grając systemem kołowym. W sezonie 1931/32 i 1935/36 rozgrywano systemem pucharowym. Zwycięzca turnieju otrzymywał tytuł mistrza Jugosławii. Pododdział Sarajewski reprezentowały kluby: SAŠK Sarajevo (1923, 1924, 1925, 1926, 1927, 1928, 1930/31), Slavija (1929, 1930, 1932/33, 1934/35, 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1938/39, 1939/40), Krajišnik Banja Luka (1935/36).

3 października 1929 zmieniono nazwę państwa na „Królestwo Jugosławii”, również Związek Piłkarski w maju 1930 został przeniesiony do Belgradu i przyjął serbską nazwę FSJ (Fudbalski savez Jugoslavije). W 1939 po utworzeniu autonomicznej Banowiny Chorwacji, do której przyłączone tereny Bośni i Hercegowiny prowadzone osobno rozgrywki mistrzostw Banowiny Chorwacji w sezonach 1939/1940 i 1940/1941 oraz mistrzostw Serbii w sezonie 1940/1941. SAŠK występował w chorwackiej lidze, a Slavija w serbskiej.

W czasie II wojny światowej w roku 1941 faszystowskie ugrupowanie ustaszy na czele z Ante Paveliciem przejęło władzę, ogłosiło niepodległość i powstało Niepodległe Państwo Chorwackie (NDH). Terytorium Chorwacji sprzymierzonej wówczas z Niemcami obejmowało Chorwację właściwą (choć nie całą, część terytorium przyłączono do Włoch) oraz tereny dzisiejszej Bośni i Hercegowiny. W latach 1941-1944 prowadzone mistrzostwa NDH.

W 1945 po utworzeniu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii Bośnia i Hercegowina została włączona do jej składu i kontynuowano rozgrywki o mistrzostwo Jugosławii w najwyższej lidze, zwanej Prva savezna liga. W 1946 roku rozgrywano kwalifikacje w Bośni i Hercegowinie oraz innych republikach dla uczestnictwa w przyszłych mistrzostwach Jugosławii. Najlepszymi klubami Bośni i Hercegowiny w tym czasie były: FK Sarajevo (mistrz 1966/67, 1984/85), FK Željezničar (mistrz 1971/72), FK Velež Mostar, FK Sloboda Tuzla, NK Čelik Zenica i FK Borac Banja Luka, które grały w pierwszej lidze Jugosławii, II lidze oraz w rozgrywkach Pucharu Jugosławii.

Po upadku SFR Jugosławii w 1991 roku proklamowano niepodległość Bośni i Hercegowiny; w 1992 powstał Nogometni/Fudbalski Savez Bosne i Hercegovine, w skrócie N/FSBiH, potem rozpoczęła się wojna z Jugosławią (de facto z Serbią, wspomaganą przez oddziały czarnogórskie).

Po raz pierwszy Prva nogometna liga Bosne i Hercegovine zorganizowana w sezonie 1994/1995. Sezony 1992/1993 i 1993/1994 nie odbyły się z powodu wojny w Bośni. W tym czasie FK Borac Banja Luka występował w 1. lidze jugosłowiańskiej. W sezonie 1993/1994 kluby Chorwatów bośniackich utworzyły własną ligę, którą wygrał zespół NK Široki Brijeg, jednak jej wyniki uznane zostały za nieoficjalne. Od 1994 istniały 3 ligi: Bośniaków, Chorwatów bośniackich i Serbów bośniackich, jednak mistrzem kraju aż do 1999 zostawał najlepszy zespół pierwszej z wymienionych. W sezonie 1999/2000 mistrzem Bośni i Hercegowiny zostawał zwycięzca play-offów rozgrywanych wśród najlepszych drużyn z lig bośniackiej i Chorwatów bośniackich. W następnym sezonie obie te ligi połączyły się i zwycięzca tych rozgrywek zdobywał mistrzostwo kraju.

W sezonie 2000/01 zainaugurowano rozgrywki zawodowej Premijer ligi Bośni i Hercegowiny[1]. W sezonie 2002/2003 do tej ligi dołączyły się także kluby Serbów bośniackich i dopiero od tego momentu istnieje jedna liga skupiające najlepsze kluby wszystkich głównych nacji w Bośni i Hercegowinie.

Mistrzowie i pozostali medaliści[edytuj | edytuj kod]

Nieoficjalne
Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Prvi razred
1920/1921     1 Hajduk Sarajewo Slavija Sarajewo SAŠK Sarajewo ? ? 7 klubów
1921/1922     1 SAŠK Sarajewo ? ? ? ? 4 kluby
1923–1940 Mistrzostwa Jugosławii (do 1929 Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców)


Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Prvi razred
1922/1923     2 SAŠK Sarajewo ? ? ? ?
1923/1924     1
1924/1925     1
1925/1926     1
1926/1927     1
1927/1928     1
1928/1929     1
1929/1930     1
1930/1931     1
1931/1932     1
1932/1933     1
1933/1934     1
1934/1935     1
1935/1936     1
1936/1937     1
1937/1938     1
1938/1939     1
1939/1940     1
1940/1941     1


Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Srpska liga u fudbalu
1940/1941     4 BSK Belgrad SK Jugoslavija FK Vojvodina ? ? 10 klubów
Prvenstvo Banovine Hrvatske u nogometu
1940/1941     1 Hajduk Split Građanski Zagrzeb Concordia Zagrzeb 27 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii August Lešnik (Građanski Zagrzeb) 10 klubów
Prvenstvo NDH u nogometu
1941     2 Građanski Zagrzeb Concordia Zagrzeb Željezničar Zagrzeb ? ? 9 klubów, nie dokończono
1942     1 Concordia Zagrzeb Građanski Zagrzeb SAŠK Sarajevo
Hajduk Osijek
? ? 16 klubów, 4gr.+play-off
1943     3 Građanski Zagrzeb HAŠK Zagrzeb Concordia Zagrzeb 12 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Franjo Wölfl (Građanski Zagrzeb) 14 klubów,4 rundy
1944     2 HAŠK Zagrzeb
SAŠK Sarajevo
Građanski Zagrzeb
Borovo (Borovo-Vukovar)
? ? 18 klubów,3 rundy, nie dokończono
Prvenstvo Federalne države Hrvatske u nogometu

W latach 1945-1991 zespoły z Bośni i Hercegowiny występowały w I lidze jugosłowiańskiej.

1945–1991 Mistrzostwa SFR Jugosławii

oraz w Republička nogometna liga Bosne i Hercegovine jako część II ligi jugosłowiańskiej jako część II ligi jugosłowiańskiej (1946/1947, 1952), III (1948/1949, 1951, 1973–1988) lub IV (1950, 1988–1991).


Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Republička nogometna liga NR/SR Bosne i Hercegovine
1946     1
1946/1947     1
1947/1948     1
1948/1949     1
1950     1
1951     1
1952     1
1952/1953     1
1953/1954     1
1954/1955     1
1958/1959     1
1959/1960     1
1960/1961     1
1961/1962     1
1962/1963     1
1963/1964     1
1964/1965     1
1965/1966     1
1966/1967     1
1967/1968     1
1968/1969     1
1969/1970     1
1970/1971     1
1971/1972     1
1972/1973     1
1973/1974     1
1974/1975     1
1975/1976     1
1976/1977     1
1977/1978     1
1978/1979     1
1979/1980     1
1980/1981     1
1981/1982     1
1982/1983     1
1983/1984     1
1984/1985     1
1985/1986     1
1986/1987     1
1987/1988     1
1988/1989     1
1989/1990     1
1990/1991     1
1991/1992     1
Oficjalne
Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Prva nogometna liga Bosne i Hercegovine
1994/1995     1 Čelik Zenica FK Željezničar Bosna Visoko ? ? 22 kluby, 4gr.+2 runda
1995/1996     2 Čelik Zenica Radnički Lukavac Sloboda Tuzla 27 Bośnia i Hercegowina Amir Osmanović (Radnički Lukavac) 16 klubów
1996/1997     3 Čelik Zenica FK Sarajevo Bosna Visoko 17 Bośnia i Hercegowina Nermin Vazda (Bosna Visoko) 16 klubów
1997/1998     1 FK Željezničar FK Sarajevo 19 Bośnia i Hercegowina Nermin Hajdarević (Čelik Zenica),
Bośnia i Hercegowina Nermin Vazda (FK Željezničar)
16 klubów, 1gr+play-off
1998/1999     1 FK Sarajevo Bosna Visoko Rudar Kakanj ? ? 16 klubów
1999/2000     1 Brotnjo Čitluk Budućnost Banovići ? ? 16 klubów, 1gr+play-off
Premijer liga Bosne i Hercegovine
2000/2001     2 FK Željezničar Brotnjo Čitluk FK Sarajevo 31 Bośnia i Hercegowina Dželaludin Muharemović (FK Željezničar) 22 kluby
2001/2002     3 FK Željezničar NK Široki Brijeg Brotnjo Čitluk 15 Bośnia i Hercegowina Ivica Huljev (FK Željezničar) 16 klubów
2002/2003     1 Leotar Trebinje FK Željezničar FK Sarajevo 24 Bośnia i Hercegowina Emir Obuća (FK Sarajevo) 20 klubów
2003/2004     1 NK Široki Brijeg FK Željezničar FK Sarajevo 20 Bośnia i Hercegowina Alen Škoro (FK Sarajevo) 16 klubów
2004/2005     1 Zrinjski Mostar FK Željezničar NK Široki Brijeg 17 Serbia i Czarnogóra Zoran Rajović (Zrinjski Mostar) 16 klubów
2005/2006     2 NK Široki Brijeg FK Sarajevo Zrinjski Mostar 19 Bośnia i Hercegowina Petar Jelić (Modriča Maxima) 16 klubów
2006/2007     2 FK Sarajevo Zrinjski Mostar Slavija Sarajewo 19 Bośnia i Hercegowina Stevo Nikolić (Modriča Maxima),
Bośnia i Hercegowina Dragan Benić (Borac Banja Luka)
16 klubów
2007/2008     1 Modriča Maxima NK Široki Brijeg Čelik Zenica 18 Serbia Darko Spalević (Slavija Sarajewo) 16 klubów
2008/2009     2 Zrinjski Mostar Slavija Sarajewo Sloboda Tuzla 17 Serbia Darko Spalević (Slavija Sarajewo) 16 klubów
2009/2010     4 FK Željezničar NK Široki Brijeg Borac Banja Luka 16 Bośnia i Hercegowina Feđa Dudić (Travnik) 16 klubów
2010/2011     1 Borac Banja Luka FK Sarajevo FK Željezničar 16 Chorwacja Ivan Lendrić (Zrinjski Mostar) 16 klubów
2011/2012     5 FK Željezničar NK Široki Brijeg Borac Banja Luka 19 Bośnia i Hercegowina Eldin Adilović (FK Željezničar) 16 klubów
2012/2013     6 FK Željezničar FK Sarajevo Borac Banja Luka 20 Bośnia i Hercegowina Emir Hadžić (FK Sarajevo) 16 klubów
2013/2014     3 Zrinjski Mostar NK Široki Brijeg FK Sarajevo 18 Brazylia Wagner Lago (NK Široki Brijeg) 16 klubów
2014/2015     3 FK Sarajevo FK Željezničar Zrinjski Mostar 15 Bośnia i Hercegowina Riad Bajić (FK Željezničar) 16 klubów
2015/2016     4 Zrinjski Mostar Sloboda Tuzla NK Široki Brijeg 17 Chorwacja Leon Benko (FK Sarajevo) 16 klubów
2016/2017     5 Zrinjski Mostar FK Željezničar FK Sarajevo 19 Chorwacja Ivan Lendrić (FK Željezničar) 12 klubów, 2 rundy
2017/2018     6 Zrinjski Mostar FK Željezničar FK Sarajevo 16 Serbia Miloš Filipović (Zrinjski Mostar) 12 klubów, 2 rundy
2018/2019     4 FK Sarajevo Zrinjski Mostar NK Široki Brijeg 16 Bośnia i Hercegowina Sulejman Krpić (FK Željezničar) 16 klubów
2019/2020     5 FK Sarajevo FK Željezničar Zrinjski Mostar 16 Bośnia i Hercegowina Mersudin Ahmetović (FK Sarajevo) 16 klubów

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja według klubów[edytuj | edytuj kod]

W dotychczasowej historii oficjalnych Mistrzostw Bośni i Hercegowiny na podium oficjalnie stawało w sumie 15 drużyn. Liderem klasyfikacji są FK Željezničar i Zrinjski Mostar, którzy zdobyły 6 tytułów mistrzowskich.

Stan po sezonie 2017/18.

Lp. Klub Miejsca na podium Zwycięskie sezony
Gold medal with cup.svg Silver medal with cup.svg Bronze medal with cup.svg
1. FK Željezničar 6 7 1 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2009/10, 2011/12, 2012/13
2. Zrinjski Mostar 6 1 2 2004/05, 2008/09, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18
3. FK Sarajevo 3 5 6 1998/99, 2006/07, 2014/15
4. NK Čelik Zenica 3 0 1 1994/95, 1995/96, 1996/97
5. NK Široki Brijeg 2 5 2 2003/04, 2005/06
6. Brotnjo Čitluk 1 1 1 1999/00
7. Borac Banja Luka 1 0 3 2010/11
8. Leotar Trebinje 1 0 0 2002/03
Modriča Maxima 1 0 0 2007/08
10. Sloboda Tuzla 0 1 2
Bosna Visoko 0 1 2
12. Slavija Sarajewo 0 1 1
13. Radnički Lukavac 0 1 0
Budućnost Banovići 0 1 0
15. Rudar Kakanj 0 0 1

Klasyfikacja według miast[edytuj | edytuj kod]

Lokacje klubów: stan po sezonie 2019/20.

Miasto Liczba tytułów Kluby
Sarajewo
11
FK Željezničar (6), FK Sarajevo (5)
Mostar
6
Zrinjski Mostar (6)
Široki Brijeg
2
NK Široki Brijeg (2)
Banja Luka
1
FK Borac Banja Luka (1)
Trebinje FK Leotar Trebinje (1)
Modriča FK Modriča Maxima (1)

Uczestnicy[edytuj | edytuj kod]

Są 52 zespoły, które wzięli udział w 18 sezonach Mistrzostw Bośni i Hercegowiny, które były prowadzone od 2000/01 aż do sezonu 2017/18 łącznie (w pierwszych dwóch sezonach w 2 osobnych ligach). Tylko Čelik Zenica, FK Sarajevo, NK Široki Brijeg, FK Željezničar i Zrinjski Mostar były zawsze obecne w każdej edycji.

Pogrubione zespoły biorące udział w sezonie 2017/18.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]