Mohammad Rejszachri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mohammad Rejszachri
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 października 1946
Rej
minister wywiadu i bezpieczeństwa Iranu
Okres od 1984
do 1989
Poprzednik Naser Moghadam
Następca Ali Fallahijan

Mohammad Rejszachri (ur. 29 października 1946) – irański duchowny szyicki i polityk, w latach 1984-1989 minister wywiadu i bezpieczeństwa Iranu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jest szyickim duchownym, posiada tytuł hodżdżatoeslama[1].

Po rewolucji islamskiej został wyznaczony na przewodniczącego trybunału rewolucyjnego, którego zadaniem miało być sądzenie osób wiernych obalonemu rządowi szacha Mohammada Rezy Pahlawiego i uznanych za organizatorów działalności kontrrewolucyjnej w wojsku. W czerwcu 1980 ogłosił wykrycie spisku antyrządowego zorganizowanego przez żołnierzy z bazy w Piranszahrze, powiązanej z trwającym powstaniem kurdyjskim[1]. Również w 1980 kierował śledztwem w sprawie planu zamachu stanu opracowanego przez oficerów z bazy lotnictwa w Noże, którego celem miało być restytuowanie rządu Szapura Bachtijara, zabójstwo Ruhollaha Chomejniego i aresztowanie jego współpracowników. Organizatorzy niedoszłego zamachu stanu otrzymali wsparcie finansowe z Iraku[2][3].

Rejszachri prowadził śledztwo i doprowadził do egzekucji Mehdiego Haszemiego, w 1982 osobiście przesłuchiwał również oskarżonych o organizację kolejnego spisku przeciwko Chomejniemu Sadegha Ghotbzadego i ajatollaha Mohammada Kazema Szari'atmadariego; ostatni "spisek" został sfingowany na żądanie Chomejniego, który miał Szari'atmadariemu za złe jego sprzeciw wobec ustanowienia w porewolucyjnym Iranie rządów duchowieństwa szyickiego (rząd uczonego prawnika, welajat-e faghih, według koncepcji Chomejniego)[4][5].

Rejszachri związany był z lewym skrzydłem porewolucyjnej elity władzy[3]. Od 1982 należał do stronnictwa tzw. nowej lewicy, która domagała się polityki gospodarczej ukierunkowanej na likwidowanie nierówności społecznych, równocześnie wzywając do całkowitego posłuszeństwa Najwyższemu Przywódcy i zwalczania dysydentów[3]. W 1984 premier Mir Hosejn Musawi mianował go pierwszym ministrem wywiadu i bezpieczeństwa (WEWAK), które to ministerstwo w znacznej mierze Rejszachri tworzył od podstaw[3]. W 1987 Rejszachri stanął na czele sądu specjalnego dla duchowieństwa, który sądził szyickich duchownych głoszących poglądy uznane za antyrządowe[3]. Ministerstwem wywiadu i bezpieczeństwa kierował do 1989, gdy nowym prezydentem Iranu został Ali Akbar Haszemi Rafsandżani[3].

Rejszachri z czasem porzucił lewicowe poglądy gospodarcze; podczas gdy dawni działacze lewicy na czele z Musawim i Mohammadem Chatamim zaczęli tworzyć ruch reformatorski, Rejszachri w 1996 utworzył konserwatywne Stowarzyszenie Obrony Wartości Rewolucji Islamskiej. Nie odniosło ono jednak politycznego sukcesu i zostało rozwiązane dwa lata później. W 1997 Rejszachri wystartował w wyborach prezydenckich w Iranie, uzyskując śladowe poparcie; wybory w pierwszej turze wygrał Mohammad Chatami[6][3].

Był przedstawicielem Najwyższego Przywódcy ds. hadżdżu[7]. Jest twórcą i dziekanem instytutu teologicznego i kulturalnego Dar al-Hadis[8].

Autor wspomnień[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Axworthy 2014 ↓, s. 184.
  2. Axworthy 2014 ↓, s. 184-185.
  3. a b c d e f g Axworthy 2014 ↓, s. 342-343.
  4. a b Axworthy 2014 ↓, s. 256-257.
  5. Axworthy 2014 ↓, s. 226.
  6. Axworthy 2014 ↓, s. 327-328.
  7. Iran Saudi Arabia ties growing ties: Reyshahri, mathaba.net [dostęp 2016-03-21].
  8. A Brief Introduction to the Dar al-Hadith Scientific-Cultural Institute, Hadith Net, 17 lipca 2013 [dostęp 2016-03-21] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]