Mol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy fizyki i chemii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
mol [mol]
Układ SI
Wymiar [1]
Jednostka liczności materii
Typowe symbole wielkości N, n
w jednostkach SI podstawowa
Pochodzenie nazwy niem. Molekül

Mol (skrót od molekuła) – podstawowa w układzie SI jednostka liczności materii o symbolu (oznaczeniu) mol[1].

Jeden mol zawiera dokładnie 6,02214076×1023 obiektów elementarnych[2]. Liczba ta jest nazywana liczbą Avogadra[3][a].

Definicja ta została zaaprobowana w listopadzie 2018 r., zmieniając starą definicję mola opartą na liczbie atomów w 12 gramach węgla 12C. Przed 20 maja 2019 roku, kiedy definicja ta weszła w życie[6], przyjmowano, że jeden mol jest to liczność materii układu zawierającego liczbę cząstek (np. atomów, cząsteczek, jonów, elektronów i innych indywiduów chemicznych równą liczbie atomów zawartych w dokładnie 0,012 kilograma izotopu węgla 12C (przy założeniu, że węgiel jest w stanie niezwiązanym chemicznie, w spoczynku, a jego atomy nie znajdują się w stanie wzbudzenia). Wyznaczona w ten sposób liczba była rezultatem pomiaru i obarczona była niepewnością pomiarową. Przyjmowano, że w jednym molu znajduje się 6,022140857(74)×1023 cząstek, a liczba w nawiasie oznaczała niepewność z jaką wyznaczono tą podstawową jednostkę SI [b]. Niedogodność ta została usunięta i w obecnej definicji mol odpowiada dokładnie znanej liczbie obiektów. Ponadto nowa definicja mola i wartość stałej Avogadra nie są już zależne od definicji kilograma[11].

Mol jest jednostką bezwymiarową, podobnie jak inne jednostki miary liczności, jak np. tuzin, mendel, kopa czy gros. Jednak, w przeciwieństwie do jednostek typu „tuzin”, użycie mola, ze względu na jego wielkość, jest ograniczone do zliczania obiektów mikroskopowych.

Wyznaczanie liczności materii w molach[edytuj | edytuj kod]

Jeżeli substancją jest pierwiastek lub związek chemiczny, o określonej masie molowej μ (substancja chemiczna), wówczas liczność materii w molach, zazwyczaj oznaczana symbolem n, jest równa:

gdzie m jest masą substancji.

Liczność materii w molach można wyrazić również wzorem:

gdzie N jest całkowitą liczbą atomów bądź cząsteczek substancji, a NA jest liczbą (stałą) Avogadra.

Pojęcia pochodne[edytuj | edytuj kod]

  • Stężenia

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Przed 1971 r. (zanim wprowadzono jednostkę mola), posługiwano się równoważnymi pojęciami: liczba Avogadra, gramocząsteczka i gramoatom[4][5].
  2. Dokładna wielkość mola publikowana przez CODATA ulega pewnym zmianom, np.:
    • 1998: 6,02214199(47)×1023 mol−1[7]
    • 2002: 6,0221415(10)×1023 mol−1[8]
    • 2006: 6,02214179(30)×1023 mol−1[9]
    • 2010: 6,02214129(27)×1023 mol−1[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalna definicja mola (ang.). BIPM. [dostęp 2019-05-20].
  2. Aleksandra Gadomska, mol, Główny Urząd Miar.
  3. Avogadro constant, CODATA, 2014 [dostęp 2019-03-13] (ang.).
  4. BIPM. The International System of Units (SI). , s. 114, 2006. Bureau International des Poids et Mesures (ang.). 
  5. Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 28–29. ISBN 83-01-02626-X.
  6. /, Wchodzą w życie nowe definicje jednostek miar układu SI, m.in. kilograma, Nauka w Polsce, 20 maja 2019.
  7. Avogadro constant, CODATA, 1998 [zarchiwizowane z adresu 2000-10-25] (ang.).
  8. Avogadro constant, CODATA, 2002 [zarchiwizowane z adresu 2004-06-20] (ang.).
  9. Avogadro constant, CODATA, 2006 [zarchiwizowane z adresu 2007-08-14] (ang.).
  10. Avogadro constant, CODATA, 2010 [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05] (ang.).
  11. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Bernd Güttler i inni, Amount of substance and the mole in the SI, „Metrologia”, 7 maja 2019 (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]