Mstów (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mstów
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Jodłownik
Liczba ludności (2011) 507
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-620[1]
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0430456
Położenie na mapie gminy Jodłownik
Mapa lokalizacyjna gminy Jodłownik
Mstów
Mstów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mstów
Mstów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Mstów
Mstów
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu limanowskiego
Mstów
Mstów
Ziemia49°47′29″N 20°14′26″E/49,791389 20,240556

Mstówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik. Według danych z 2011 roku wieś liczyła 507 mieszkańców[2].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego mieszkający w poszczególnych częściach wsi należą do trzech parafii: w Górze Świętego Jana, w Krasnem-Lasocicach i w Jodłowniku[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jak podaje strona Gminy, Mstów ma wedle wszelkiego prawdopodobieństwa rodowód średniowieczny, z pierwszą wzmianką o nim z 1408 roku[4]. Jednak Słownik geograficzny Królestwa Polskiego cytuje zapis Mstow in terra Czirziciensi w dokumencie z 1405 roku[5]. Słownik onomastyczny „Nazwy miejscowe Polski” nie proponuje etymologii nazwy wsi, odnotowując warianty Mstow (1405 i późniejsze), Mstowo (1409), Msthow (1529) i Mstów (1885 i późniejsze) i podając, że źródła potwierdzają wahanie rodzaju gramatycznego nazwy[6].

Mstów od swego zarania stanowił własność rycerską. W XV i XVI wieku jego właścicielami była rodzina Mstowskich herbu Szreniawa. Wśród nich był dobrodziej klasztoru Cystersów w Szczyrzycu (1505) Janusz z Mstowa. Kolejnymi właścicielami byli Stanisław Zborowski herbu Jastrzębiec, który wszedł w jej posiadanie w końcówce XVI wieku oraz Gąsiorowscy herbu Pilawa w XVII wieku. W późniejszym okresie jej właściciele się zmieniali, aż w XIX wieku trafiła w ręce rodziny Popielów[4].

Tereny na których leży Mstów należały do kasztelanii wojnickiej (od wczesnego średniowiecza do poł. XV wieku), a następnie czchowskiej (do końca XVI wieku), a potem do 1772 roku do powiatu szczyrzyckiego. Pod względem administracji kościelnej, aż do 1925 roku Mstów nieprzerwanie był w parafii w Górze Świętego Jana. Wtedy struktura parafialna została zmieniona, w wyniku czego części Mstowa należały odtąd do dwóch parafii: w Krasnem-Lasocicach i w Jodłowniku. Zdaniem niektórych źródeł w XV i XVI wieku Mstów przynajmniej częściowo należał do parafii w Szczyrzycu[4].

W 1884 roku Mstów liczył 349 mieszkańców, z czego katolików było 327 oraz wyznania mojżeszowego 22. Składał się wówczas z dwóch posad, z których większa liczyła 203 morgi gruntów ornych, 20 mórg łąk i ogrodów, 32 morgi lasu i 42 morgi pastwisk; posada mniejsza miała 220 mórg gruntów ornych, 33 morgi łąk i ogrodów, 18 mórg lasu i 37 mórg pastwisk. We wsi działała gminna kasa pożyczkowa[7].

Od końca XVIII wieku do lat dwudziestych XX stosowany był znak napieczętny sołectwa Mstów: na tarczy przedstawiony był mostek nad potokiem, a na nim postać mężczyzny w kapeluszu z uniesioną lewą ręką[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Struktura przestrzenna wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Mstów[8][9]
SIMC Nazwa Rodzaj
0430462 Kamieniec część wsi
0430479 Mokra część wsi
0430485 Zarzecze część wsi
0430491 Zielona część wsi

Obiekty we wsi[edytuj | edytuj kod]

W Mstowie znajduje się park dworski, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, numer A-525 z 23 sierpnia 1988 (obszar chroniony zredukowano w 2015 roku)[10]. Ponadto pod ochroną konserwatorską znajdują się 4 drewniane budynki mieszkalne (jeden z końca XIX wieku i cztery z pierwszej ćwierci XX wieku, w tym jeden ze stodołą) oraz murowana kapliczka przydrożna domkowa z XIX wieku[11].

Szkoła Podstawowa im. Juliusza Słowackiego w Mstowie wywodzi swoje istnienie od jednoklasowej szkoły ludowej, o której najstarszy przekaz pochodzi z 1909 roku[12].

We wsi Rada Gminy w 2008 zaplanowała utworzenie użytku ekologicznego „obejmującego odcinek naturalnie wykształconych meandrów potoku z dobrze zachowanym płatem zbiorowiska łęgowego, wierzbowo-topolowego (w runie liczny, chroniony gatunek kopytnika pospolitego) oraz fragment naturalnie ukształtowanego koryta z ciekawym odsłonięciem ściany skalnej z warstwowym układem łupków i piaskowców oraz żwirową łachą”[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Wieś Mstów (małopolskie). polskawliczbach.pl. [dostęp 2019-05-29].
  3. Parafie w diecezji tarnowskiej, Portal diecezji tarnowskiej [dostęp 2019-05-28].
  4. a b c d Włodzimierz Chorązki, Historia i tradycje, Portal Gminy Jodłownik [dostęp 2019-05-27].
  5. Mstów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa 1902.
  6. Instytut Języka Polskiego PAN, Nazwy miejscowe Polski, Kazimierz Rymut (red.), wyd. Wyd. 1, t. 7. Mą - N, Kraków: Wydawnictwo Pandit, s. 282, ISBN 978-83-88866-48-7, OCLC 436278729 [dostęp 2019-05-28].
  7. Mstów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa 1885.
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  9. GUS. Rejestr TERYT
  10. Wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie [dostęp 2019-05-28].
  11. Uchwała nr XXIII/150/08 Rady Gminy Jodłownik z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Jodłownik, BIP Gminy Jodłownik, s. 126 [dostęp 2019-05-29].
  12. Nasza historia, Strona Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w Mstowie [dostęp 2019-05-28].
  13. Uchwała nr XXIII/150/08 Rady Gminy Jodłownik z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Jodłownik, BIP Gminy Jodłownik, s. 115 [dostęp 2019-05-29].