Muzeum Gazownictwa (Górowo Iławeckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muzeum Gazownictwa Warmii i Mazur
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Górowo Iławeckie
Adres ul. Wyszyńskiego 20
Data założenia 1994
Gazownia w Górowie Iławeckim
Obiekt zabytkowy nr rej. 4326 z 27.07.1994
Ilustracja
zdjęcie z 2012
Państwo  Polska
Miejscowość Górowo Iławeckie
Rozpoczęcie budowy 1907
Ukończenie budowy 1908
Zniszczono luty 1945
Odbudowano 1964
Położenie na mapie Górowa Iławeckiego
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego
Ziemia54°17′08,8″N 20°29′13,6″E/54,285778 20,487111

Muzeum Gazownictwa Warmii i Mazur powstało w 1994 roku i mieści się w zabytkowym budynku Gazowni w Górowie Iławeckim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze Muzeum Gazownictwa.

Magistrat Landsberga 7 maja 1907 roku podjął decyzję o wybudowaniu na potrzeby miasta gazowni węglowej. Budowę powierzono firmie Karla Frandego z Bremy[1]. Zaplanowano budowę piecowni z piecem pojedynczym i potrójnym, odsiarczalni, aparatowni, zbiornika gazu o pojemności 700 m³, budynku administracyjnego oraz sieci do dystrybucji gazu długości 8 km[1]. Zakładano, że dzienna produkcja gazu będzie wynosić 500 m³[1].

Wybudowana została w miejscu tak zwane Góry Zarazy (dawniej wzniesienie to znajdowało się poza murami miasta). Góra Zarazy była miejscem pochówku kilkuset ofiar epidemii dżumy, która nawiedziła miasto w 1710 r. Na Górze Zarazy wybudowano także miejską wieżę ciśnień.

Gaz w miejskiej gazowni wytwarzano z węgla. Węgiel dowożono z kopalni Bulfen. W pierwszych latach gazownia zasilała oświetlenie uliczne. Później do sieci podłączono także prywatnych odbiorców gazu. Zakład otwarto 13 września 1908 roku[1]. Gazownia w latach 1908-1910 zarządzana była przez Centralny Urząd w Bremie. Początkowo cena jednego metra sześciennego gazu wynosiła 20 pfenigów dla gazu oświetleniowego oraz 15 pfenigów dla gazu rurowego (do ogólnego użytku). W 1910 gazownia przeszła pod zarząd miasta. Do 15 lutego 1920 r. wyprodukowano milion metrów sześciennych gazu. Do 1925 roku gazownia zasilała 42 latarnie uliczne oraz obsługiwała około 400 gospodarstw domowych. Kiedy w 1924 roku pojawił się w mieście prąd elektryczny, oświetlenie ulic z gazowego zmieniono na elektryczne[1]. Gazownia miejska pracowała do lutego 1945 roku[1].

Po wkroczeniu Armii Czerwonej gazownia została zdewastowana, a urządzenia w większości wywiezione. Ponownie gazownia została uruchomiona w 1964 roku[1]. Do remontu wykorzystano brakujące urządzenia z gazowni w Sępopolu i w Braniewie[1]. Gazownia miejska w Górowie pracowała do 1992 roku[1].

W lipcu 1994 roku Państwowa Służba Ochrony Zabytków w Olsztynie wydała decyzję w sprawie wpisania Budynku dawnej gazowni w Górowie Iławeckim do rejestru zabytków. W tym samym roku podjęto decyzję o utworzeniu muzeum w budynku produkcyjnym[2].

Budynek administracyjny został w 1998 roku sprzedany, a na potrzeby funkcjonującej rozdzielni gazu zbudowano nowy[2]. Zbiornik gazu został przerobiony na garaż poprzez wycięcie w płaszczu wodnym otworu i wstawieniu drzwi[2].

Muzeum[edytuj | edytuj kod]

W latach 1992-94 przeprowadzono remont, którego celem było zaadaptowanie budynku dawnej gazowni do pełnienia funkcji muzeum[1]. Remont przeprowadzili byli pracownicy gazowni. Podczas prac remontowych odkryto zabytkowe elementy takie jak oryginalny bruk w piecowni, a które obecnie można oglądać w trakcie zwiedzania ekspozycji[3]. W Muzeum można zobaczyć kompletny ciąg technologiczny do produkcji gazu[1].

W miejscu, gdzie znajdowało się składowisko węgla dawnej gazowni, obecnie znajduje się ekspozycja różnego rodzaju akcesoriów gazowniczych: gazomierze, ciśnieniomierze, a także kuchenki i piecyki gazowe[3]. Muzeum, należy do Polskiej Spółki Gazownictwa Oddział w Gdańsku[2].

Muzeum można zwiedzać bezpłatnie, ale należy wcześniej umówić się telefonicznie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k Barszcz M. Gazownia w Górowie Iławieckim Spotkania z Zabytkami 2010 nr 9-10 s. 33-34
  2. a b c d Gazownia, Górowo Iławeckie - Zabytek.pl, zabytek.pl [dostęp 2019-02-19] (pol.).
  3. a b Muzeum Przemysłu Gazowniczego w Górowie Iławeckim [Muzea w Polsce, Olsztyn], www.museo.pl [dostęp 2019-02-19].

Bibliografia (źródła)[edytuj | edytuj kod]

  • informacje z tablicy informacyjnej (na zdjęciu)
  • Muzeum Gazownictwa Warmii i Mazur w Górowie Iławeckim [1]
  • Muzeum Przemysłu Gazowniczego w Górowie Iławeckim [2]
  • Górowo Iławeckie: Muzeum Gazownictwa [3]