NML Cygni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
NML Cygni
Obraz w pasmie H-alfa asocjacji Cygnus OB2, w której znajduje się NML Cygni
Obraz w pasmie H-alfa asocjacji Cygnus OB2, w której znajduje się NML Cygni
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Łabędzia
Rektascensja 20h 46m 25,6s
Deklinacja +40° 06′ 59,4″
Paralaksa (π) 0,620 ± 0,047×10−3[1]
Odległość 5,25 tys. ly (1,61 kpc[1])
Wielkość obserwowana
(pasmo V)
16,60m
Ruch własny (μ) −1,55
Ruch własny (DEC) −4,59[1] mas/rok
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy hiperolbrzym
Typ widmowy M6I[2]
Masa 25–40 M[1]
Promień 1642–2775 R[1]
Jasność 270 000[1] L
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J20462554+4006594
V1489 Cyg, RAFGL 2650, IRC +40448

NML Cygni – czerwony hiperolbrzym[1] i jedna z największych znanych gwiazd, o promieniu około 1650 razy większym niż promień Słońca[3], co odpowiada średnicy 15,3 j.a. Jej odległość od Ziemi wynosi ok. 1,61 kpc (około 5250 lat świetlnych)[1]. NML Cygni jest częścią asocjacji gwiazdowej Cygnus OB2[4].

Historia obserwacji[edytuj | edytuj kod]

NML Cygni została odkryta w 1965 roku przez Neugebauera, Martza i Leightona, którzy opisali dwie bardzo czerwone gwiazdy, których temperatury ustalono na 1000 K[5]. Skrótowiec NML pochodzi od nazwisk odkrywców[6]. Druga gwiazda była przez krótki okres nazywana NML Tauri[7], obecnie jest znana jako IK Tauri[8], miryda typu widmowego M9. NML Cygni nadano również oznaczenie V1489 Cygni z uwagi na półregularne zmiany jasności[9], ale jest nadal powszechnie określana pierwotną nazwą. Jej skład zaczęto analizować wraz z odkryciem maserów wodnych (1612 MHz) w 1968 roku[10]. Wykryto cząsteczki H
2
O
, SiO, CO, HCN, CS, SO, SO
2
i H
2
S
[11].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Średnica NML Cygni jest około 1650 razy większa od średnicy Słońca. Gdyby została umieszczona w centrum Układu Słonecznego, sięgałaby poza orbitę Jowisza, do połowy odległości pomiędzy orbitami Jowisza i Saturna.

Porównanie wielkości wybranych ciał niebieskich
1. Merkury < Mars < Wenus < Ziemia
2. Ziemia < Neptun < Uran < Saturn < Jowisz
3. Jowisz < Proxima Centauri < Słońce < Syriusz
4. Syriusz < Pollux < Arktur < Aldebaran
5. Aldebaran < Rigel < Antares < Betelgeza
6. Betelgeza < VY Canis Majoris < NML Cygni < UY Scuti.

Jej objętość jest 4,5 miliarda razy większa od objętości Słońca. Jasność bolometryczna (Lbol) NML Cygni jest blisko trzysta tysięcy większa od jasności Słońca (L), a bolometryczna absolutna wielkość gwiazdowa (Mbol) wynosi około -9,0. Jest jednym z najjaśniejszych zimnych hiperolbrzymów[4] i jedną z najjaśniejszych gwiazd Drogi Mlecznej. Jest również półregularną gwiazdą zmienną, z okresem około 940 dni[4].

NML Cygni jest w okresie dojrzałym, w jej atmosferze odkryto ciężkie pierwiastki, cząsteczki i grupy, w szczególności tlen, grupy wodorotlenowe i wodę. Jest otoczona przez pył gwiazdowy[1][4] asymetrycznej mgławicy w kształcie fasoli, w której następuje dystrybucja pary wodnej z jej wodnych maserów[11].

NML Cygni traci rocznie ok. 2×10−4 M[11][12], najwięcej ze wszystkich znanych gwiazd. Jej roczna paralaksa wynosi ok. 0,62 milisekundy kątowej[1]. Z obserwacji wynika, że gwiazda ma dwie odrębne grube otoczki pyłu i molekuł. Głębokość optyczną wewnętrznej powłoki określono na 1,9 a zewnętrznej na 0,33[13]. Z uwagi na położenie NML Cygni na peryferiach masywnej asocjacji Cygnus OB2 wykrywalne efekty oddziaływania jej promieniowania na otaczający pył i gaz są ograniczone do obszarów oddalonych od centralnych, gorących gwiazd tej asocjacji[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j B. Zhang et al.. The distance and size of the red hypergiant NML Cygni from VLBA and VLA astrometry. „Astronomy and Astrophysics”. 544 (A42), sierpień 2012. DOI: 10.1051/0004-6361/201219587 (ang.). 
  2. J. D. Monnier et al.. High-Resolution Imaging of Dust Shells by Using Keck Aperture Masking and the IOTA Interferometer. „Astrophysical Journal”. 605 (1), s. 436-461, 2004-04-10. DOI: 10.1086/382218 (ang.). 
  3. Michael Thomas Schuster: Investigating the Circumstellar Environments of the Cool Hypergiants. ProQuest, 2007, s. 57. ISBN 978-0-549-32782-0. (ang.)
  4. a b c d e M. T. Schuster et al.. Imaging the Cool Hypergiant NML Cygni's Dusty Circumstellar Envelope with Adaptive Optics. „Astrophysical Journal”. 699 (2), s. 1423-1432, 2009-07-10. DOI: 10.1088/0004-637X/699/2/1423 (ang.). 
  5. G. Neugebauer, D. E. Martz, R. B. Leighton. Observations of Extremely Cool Stars. „Astrophysical Journal”. 142, s. 399–401, lipiec 1965. DOI: 10.1086/148300. Bibcode1965ApJ...142..399N (ang.). 
  6. New infrared sources and their interpretation. W: J. B. Hearnshaw: The Measurement of Starlight: Two Centuries of Astronomical Photometry. Cambridge University Press, 2 maja 1996, s. 278. ISBN 978-0-521-40393-1. (ang.)
  7. Peter Pesch. Objective-Prism Spectra of Some Very Red Stars. „Astrophysical Journal”. 147, s. 381, styczeń 1967. DOI: 10.1086/149015. Bibcode1967ApJ...147..381P (ang.). 
  8. B. V. Kukarkin, Yu. N. Efremov, M. S. Frolov, G. I. Medvedeva i inni. Identification List of the New Variable Stars Nominated in 1968. „Information Bulletin on Variable Stars”. 311 (1), 8 listopada 1968. Bibcode1968IBVS..311....1K (ang.). 
  9. B. V. Kukarkin, P. N. Kholopov, N. P. Kukarkina. 61st Name-List of Variable Stars. „Information Bulletin on Variable Stars”. 1068 (1), 27 listopada 1975. Bibcode1975IBVS.1068....1K (ang.). 
  10. R. J. Cohen, G. Downs, R. Emerson, M. Grimm i inni. Narrow polarized components in the OH 1612-MHz maser emission from supergiant OH-IR sources. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 225, s. 491–498, 1 kwietnia 1987. DOI: 10.1093/mnras/225.3.491. Bibcode1987MNRAS.225..491C (ang.). 
  11. a b c NML Cygni. W: Kevin Marvel: The Circumstellar Environment of Evolved Stars As Revealed by Studies of Circumstellar Water Masers. Universal-Publishers, 19 grudnia 1996, s. 182–212. ISBN 978-1-58112-061-5. (ang.)
  12. Combined Array for Research in Millimeter-wave Astronomy (ang.). [dostęp 27 sierpnia, 2012].
  13. W. C. DanchiI, W. H. Green, D. D. S. Hale, K. McEleroy i inni. Proper Motions of Dust Shells Surrounding NML Cygni. „Astrophysical Journal”. 555, s. 405, lipiec 2001. DOI: 10.1086/322237. Bibcode2001ApJ...555..405D (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]