Narodnyj Dim we Lwowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budynek Narodnego Domu we Lwowie

Narodnyj Dim we Lwowie – jedna z nastarszych ukraińskich instytucji kulturalno-oświatowych, utworzona w 1849 we Lwowie dzięki staraniom Głównej Rady Ruskiej, a szczególnie księdza Lwa Treszczakiwśkiego.

Dom Ludowy (Narodnyj Dim) powstał w wyniku przebudowania dawnego klasztoru i kościoła trynitarzy w latach 1851–1864 (architekci: Wilhelm Schmidt i Sylwestr Hawryszkewycz). Od 1784 r. pomieszczenia potrynitarskie zajmował Uniwersytet Lwowski, podczas stłumienia powstania przez Austriaków w 1848 zabudowania uniwersyteckie spłonęły, rok później – w 1849 – zniszczony budynek został przez Namiestnictwo Galicji ofiarowany Domowi Ludowemu wraz z działką.

W ramach Domu działała Matyca Hałycko-Ruska.

Od lat 70. XIX wieku Dom stał się przedmiotem walki pomiędzy ugrupowaniami moskalofilskimi a ukraińskim ruchem narodowym.

Podczas okupacji Galicji przez wojska rosyjskie w latach 1914–1915 część biblioteki ND wywieziono do Rosji, a w czasie walk o Lwów zaginęła kolekcja numizmatów. Od 1 do 22 listopada 1918 znajdował się tutaj sztab ukraińskich sił zbrojnych próbujących opanować Lwów.

Narodnyj Dom wydawał czasopismo „Wistnyk Narodnoho Doma” (ukr. Вісник Народного Дома), w latach 1883–1914 jako miesięcznik, po 1921 nieregularnie. Redaktorem „Wistnyka” był Pyłyp Swystun.

Od 1935 rządowym komisarzem Narodnego Domu został Michał Baczyński. W dwudziestoleciu międzywojennym ND prowadził głównie działalność muzealno-archiwalną. W składzie ND działały: biblioteka (w 1924  około 120 tysięcy książek, w tym 5 tysięcy rękopisów I dokumentów), muzeum archeologiczno-historyczne (z galerią obrazów) i muzeum przyrodnicze.

Po agresji ZSRR na Polskę i aneksji Lwowa przez ZSRR okupacyjne władze sowieckie zlikwidowały Narodnyj Dim. Jego pozostałe zbiory przekazano do biblioteki Akademii Nauk USRR i zreorganizowanych lwowskich muzeów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Народний Дім у Львові w: Енциклопедія історії України: Т. 7. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - Київ 2010, Wyd. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2​ s.181
  • Енциклопедія українознавства, Lwów 1993, t. 5, s. 1697