Nasi. Podróżując z wrogiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nasi. Podróżując z wrogiem
Mūsiškiai
Autor Rūta Vanagaitė, Efraim Zuroff
Tematyka Zagłada Żydów
Typ utworu reportaż
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Litwa
Język litewski
Data wydania 2016
Wydawca Alma littera
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 2017
Wydawca Wydawnictwo Czarna Owca
Przekład Krzysztof Mazurek

Nasi. Podróżując z wrogiem (lit. Mūsiškiai) – książka Rūty Vanagaitė i Efraima Zuroffa wydana w styczniu 2016 roku, stanowiąca zapis podróży autorów po miejscach masowych mordów na ludności żydowskiej dokonywanych na Litwie w czasie II wojny światowej. Odniosła duży sukces na litewskim rynku wydawniczym i wywołała gorącą debatę na temat współudziału Litwinów w zagładzie Żydów.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Główną osią utworu jest zapis podróży, którą w 2015 roku Rūta Vanagaitė odbyła wraz z „łowcą nazistówEfraimem Zuroffem w poszukiwaniu miejsc masakr ludności żydowskiej na Litwie i ostatnich świadków zbrodni[1]. Przy jej pisaniu Vanagaitė wykorzystała materiały archiwalne, w tym dokumenty z archiwów sowieckiego KGB. W książce przytoczono liczne przykłady masowych mordów i grabieży, których współpracujący z Niemcami litewscy nacjonaliści i kolaboranci dopuścili się w latach 1941–1944[2][3].

Vanagaitė nie ukrywała, że w momencie rozpoczęcia prac nad książką dysponowała znikomą wiedzą na temat Zagłady[2]. Twierdzi, że jedną z przyczyn, które skłoniły ją do napisania Naszych, była wiadomość, iż niektórzy członkowie jej rodziny uczestniczyli w eksterminacji Żydów[3]. Genezę współpracy z Zuroffem, który ze względu na swą bezkompromisową krytykę braku litewskich rozliczeń z Holocaustem jest w ojczyźnie autorki skrajnie niepopularny[3], opisywała natomiast w następujący sposób[2]:

Atakuje pan Litwę, więc może zróbmy tak: wsiądziemy do mojego samochodu, pojeździmy, popytamy ludzi i zobaczymy, kto ma rację. Bo ja nie wiem

Litewski wydawca nie zdecydował się na umieszczenie nazwiska Zuroffa na okładce książki w obawie, że odstraszy ono potencjalnych czytelników[3].

Odbiór na Litwie[edytuj | edytuj kod]

Nasi zostali opublikowani przez litewskie wydawnictwo Alma littera w styczniu 2016 roku, początkowo w nakładzie 2 tys. egzemplarzy. Cały nakład został wykupiony w ciągu dwóch dni. Ostatecznie w ciągu kilkunastu miesięcy sprzedano 19 tys. egzemplarzy książki, co wobec niewielkich rozmiarów litewskiego rynku wydawniczego stanowiło niekwestionowany sukces komercyjny[4].

Publikacja Naszych zapoczątkowała gorącą publiczną debatę na temat współudziału Litwinów w Zagładzie Żydów[2][5]. Książka i jej autorzy spotkali się przy tym z silną krytyką. Vanagaitė zarzucano chęć autopromocji i dążenie do wywołania skandalu[2]. Padały oskarżenia, iż Nasi wpisują się w antylitewską propagandę putinowskiej Rosji[2][6]. Autorce, która z wykształcenia jest teatrologiem, a z zawodu specjalistą od kreowania wizerunku, zarzucano także brak krytycyzmu w doborze i ocenie źródeł oraz liczne błędy merytoryczne[2].

Teatr Juozasa Miltinisa w Poniewieżu zapowiedział wystawienie spektaklu na podstawie tekstu dramatopisarza Michała Walczaka, którego fabuła ma być oparta na Naszych i skandalu, który wywołała na Litwie ich publikacja[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nasi. Podróżując z wrogiem. czarnaowca.pl. [dostęp 2019-07-06].
  2. a b c d e f g Rimvydas Valatka: Prowokacja Rūty Vanagaitė. wiez.com.pl, 2017-03-23. [dostęp 2019-07-06].
  3. a b c d Dominik Wilczewski: „Nasi” Żydzi, „nasi” mordercy. zw.lt, 2017-02-01. [dostęp 2019-07-06].
  4. Vanagaitė i Zuroff 2017 ↓, s. 281–284.
  5. Vanagaitė i Zuroff 2017 ↓, s. 284–287.
  6. Vanagaitė i Zuroff 2017 ↓, s. 284.
  7. Polski autor napisze sztukę o Rūcie Vanagaitė i „Naszych”. wilnoteka.lt, 2018-08-08. [dostęp 2019-07-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]