Nawrot polny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nawrot polny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rodzina ogórecznikowate
Rodzaj nawrot
Gatunek nawrot polny
Nazwa systematyczna
Buglossoides arvensis L.
Synonimy

Lithospermum arvense L.

Nawrot polny (Buglossoides arvensis L., syn. Lithospermum arvense (L.) – gatunek rośliny należący do rodziny ogórecznikowatych. Pierwotnie gatunek śródziemnomorsko-irano-turański[2]. Współcześnie występuje w południowej i środkowej Europie oraz w Azji Zachodniej[3]. W Polsce jest pospolity w całym kraju[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina, szarawa, szorstko przylegająco owłosiona[2].
Łodyga
Wysokości 20-60 cm, pojedyncza lub słabo rozgałęziona, z podłużnymi listewkami[2] posiada 2-3 rozgałęzień, jest krótko i szorstko owłosiona, stosunkowo rzadko ulistniona.
Liście
Dolne – krótkoogonkowe, łopatkowate lub podługowatolancetowate; wyższe – skrętoległe, siedzące, lancetowate, całobrzegie[2], zaostrzone, szorstko przylegająco owłosione, jasnozielone[5], posiadają wyraźnie widoczny nerw centralny. Liście bez wystających nerwów bocznych.
Kwiaty
Kwiatostan w postaci 1-2 ulistnionych skrętków, wydłużających się podczas kwitnienia. Kwiaty krótkoszypułkowe. Kielich rozcięty prawie do nasady; działki wydłużają się w czasie owocowania[2]. Kwiaty promieniste[5]. Korona kwiatu drobna, lejkowata, o białej lub żółtawobiałej[5] koronie; rurka korony biała lub fioletowa: z zewnątrz miękko owłosiona[2], wewnątrz 5 omszonych aksamitnych fałdów[5], włoski wzdłuż nerwów pomiędzy pręcikami; 10 bardzo drobnych łuseczek u nasady rurki[2]. Pręcików 5, słupek 1, zalążnia górna, 4-dzielna[5].
Owoc
Brązowoszare rozłupki, guzkowate, 4 lub mniej, wielkości 3,5 mm, jajowatotrójgraniaste[2], bardzo twarde[5]. Z 4. rozłupek zwykle 3 opadają, a 1. pozostaje w kielichu; w czasie młócenia przedostaje się do ziarna[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina roczna; jara lub ozima[2]. Bylina, hemikryptofit[4]. Występuje na niżu i rzadziej w niższych partiach gór. Rośnie na podłożu zasobnym w węglan wapnia, także piaszczystym[2].

Kwitnie od kwietnia do sierpnia[2]. Roślina synantropijna[2].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W obszarze pierwotnego zasięgu występuje w murawach kserotermicznych i na skałach. Rozprzestrzeniony (w Europie Środkowej jest archeofitem znanym od neolitu) rośnie na polach, w ogrodach, na przydrożach, nieużytkach, jako chwast w uprawach zbóż ozimych i w uprawach okopowych[2]. Gatunek charakterystyczny dla rzędu Centauretalia cyani (klasa Stellarietea mediae)[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-22].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 83-7073-514-2.
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  4. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: PWN, 2016.
  5. a b c d e f Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Warszawa: PWN, 1986. ISBN 83-01-00129-1.