Nieciągłość Mohorovičicia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Nieciągłość Moho)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mapa świata ukazująca pozycję nieciągłości Moho.
Wnętrze Ziemi, litera A wskazuje nieciągłość Moho.
Odsłonięcie skał płaszcza, ukazujące nieciągłość Mohorovičicia (z ordowiku) w Nowej Fundlandii

Nieciągłość Mohorovičicia (nieciągłość Moho) – termin geologiczny, oznaczający granicę pomiędzy skorupą i płaszczem Ziemi. Jest to kilkusetmetrowej grubości warstwa przejściowa. Leży na różnych głębokościach, pod oceanami średnio na głębokości 5-8 km, natomiast pod kontynentami znacznie głębiej – około 35 km[1]. Pod wysokimi górami (np. Himalajami) może leżeć nawet na głębokościach do 80 km.

Odkryta została w 1909 roku przez Andriję Mohorovičicia, chorwackiego meteorologa i sejsmologa, który zauważył skokową zmianę prędkości fal sejsmicznych na tej właśnie głębokości od ok. 7 km/s do nieco powyżej 8 km/s[2][1].

Warunki panujące w skałach w tej strefie są znane dzięki odsłonięciom sekwencji ofiolitowej – fragmentów skorupy oceanicznej wyniesionych wskutek ruchów tektonicznych. Jednak do tej pory żadne wiercenia nie dotarły do obecnej nieciągłości Moho. Najgłębszy odwiert na lądzie sięga ponad 12 km pod powierzchnię (SG-3 na Półwyspie Kolskim), a na oceanie – 2111 metrów (Statek JOIDES Resolution, odwiert 504B, wschodni Pacyfik[3]) pod jego dnem. Na początku drugiej połowy XX wieku istniała propozycja wywiercenia otworu w dnie oceanu, który sięgałby do tej nieciągłości (tzw. Projekt MOHOLE), ale z powodu braku środków zaniechano jego realizacji w 1967 roku.

W ostatnich latach do strefy nieciągłości i do górnego płaszcza chcą się przewiercić Japończycy przy pomocy kosztującego 540 mln dolarów statku badawczego "Chikyu". Statek ten może wykonać odwierty do głębokości 10 km przy maksymalnej głębokości dna oceanu 2500 m.[4] Dotarcie do strefy Moho jest dla japońskich naukowców sprawą kluczową, gdyż pozwala zweryfikować teorie na temat budowy płaszcza ziemskiego i w konsekwencji lepiej zrozumieć mechanizm powstawania trzęsień ziemi.

Wskutek ruchów tektonicznych w przeszłości, w szeregu miejsc na Ziemi doszło do wyniesienia dawnej granicy Moho i jej odsłonięcia (ofiolity). Dzięki nim poznano procesy zachodzące w komorze magmowej prowadzące do powstawanie nowej skorupy oceanicznej podczas spreadingu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Przestrzeń geograficzna. W: Leszek Sykulski: Geopolityka. Częstochowa: Wydawnictwo Naukowe Grategia sp. z o.o., 2014, s. 47. ISBN 978-83-65047-05-2. (pol.)
  2. Leszek Czechowski, Tektonika płyt i konwekcja w płaszczu Ziemi, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 45, ISBN 83-01-11519-X, OCLC 749564383.
  3. A review of the drilling accomplishments achieved by the JOIDES Resolution from 1985 (ODP Legs 100-210) to 2010 (IODP Expeditions 301-328)
  4. Japończycy wyborują dziurę przez skorupę ziemską

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]