Nowe Smolno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowe Smolno
wieś
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Nowa Wieś Wielka
Wysokość 73 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 211
Strefa numeracyjna 52
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0092798
Położenie na mapie gminy Nowa Wieś Wielka
Mapa lokalizacyjna gminy Nowa Wieś Wielka
Nowe Smolno
Nowe Smolno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowe Smolno
Nowe Smolno
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Nowe Smolno
Nowe Smolno
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Nowe Smolno
Nowe Smolno
Ziemia52°59′43″N 17°58′54″E/52,995278 17,981667

Nowe Smolnowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Nowe Smolno położone jest we wnętrzu wielkiego zakola Noteci, na południowy zachód od Brzozy. Na wschodzie miejscowości z północy na południe przebiega droga wojewódzka nr 256 Brzoza - Mogilno. Od północy miejscowość graniczy z Kobylarnią.

Pod względem fizyczno-geograficznym leży w obrębie Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w mezoregionie Kotlina Toruńska[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Nowe Smolno to wieś sołecka położona na pograniczu rozległych łąk nadnoteckich na zachodzie i kompleksów leśnych na wschodzie porastających wzniesienia wydmowe. Zabudowa koncentruje się po zachodniej stronie drogi wojewódzkiej nr 256. Na zachód od wsi znajduje się żeglowny Kanał Górnonotecki, a na wschodzie za kompleksem leśnym Nowy Kanał Notecki oraz Stara Noteć z odciętymi zakolami. Łąki nad starą Notecią chronione są w Obszarze Chronionego Krajobrazu „Łąki Nadnoteckie”. W lesie położonym na wschód od wsi znajduje się miejsce przecięcia 18. południka i 53. równoleżnika, co w 2012 roku oznaczono w terenie przez stosowny obelisk[2]. Tereny leśne w okolicy wsi uległy powiększeniu po II wojnie światowej wskutek zalesiania terenów porolnych i nieużytków.

Łącznie w sołectwie Nowe Smolno jest 62 ha gruntów ornych (w tym tylko 1 ha IV klasy bonitacyjnej, pozostałe to V i VI klasa), 184 ha łąk, 9 ha pastwisk oraz 491 ha lasów[3].

Budynek byłej szkoły w Nowym Smolnie jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków[4]. Na terenie wsi zlokalizowane są dwa nieczynne cmentarze ewangelickie[5].

Nazwą Smolno określa się również leśnictwo, które wchodzi w skład Nadleśnictwa Bydgoszcz. Jego powierzchnia wynosi 843 ha z czego 763 ha to powierzchnia leśna, a 80 ha stanowi powierzchnię nieleśną. Około 7 ha stanowią lasy prywatne[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Smolno w okresie staropolskim należało do jednostek administracyjnych i kościelnych związanych z Łabiszynem i Szubinem. Miejscowość należała do klucza łabiszyńskiego, w XVIII i XIX wieku zarządzanego przez ród Skórzewskich[7].

Miejscowość w 1772 roku w ramach I rozbioru Polski została włączona do Królestwa Prus i znalazła się w Obwodzie Nadnoteckim ze stolicą w Bydgoszczy. Stare Smolno odnotowano na mapie topograficznej Friedricha von Schröttera (1798-1802). Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1860 r. podaje, że we wsi Nowe Smolno (powiat szubiński) mieszkało 109 osób (101 ewangelików, 8 katolików) w 18 domach. Na miejscu znajdowała się szkoła elementarna. Miejscowość należała do parafii katolickiej i ewangelickiej w Łabiszynie[8]. Jednocześnie we wsi Stare Smolno mieszkało 69 osób (66 ewangelików, 3 katolików) w 9 domach.

Z kolei Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że w Nowe Smolno było gminą wiejską o powierzchni 78 ha (w tym 51 ha ziemi uprawnej i 11 ha łąk). Zaludnienie wynosiło 128 osób (112 ewangelików, 16 katolików) w 21 domach. Najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Chmielnikach, natomiast poczta i parafia w Łabiszynie[9]. Położone na północ Stare Smolno wchodziło w skład okręgu wiejskiego Kobylarnia. Mieszkało w nim 74 osoby w 9 domach[9].

W okresie międzywojennym wieś znajdowała się w obrębie powiatu szubińskiego[7].

10 kwietnia 1924 r. kard. Edmund Dalbor z fragmentów dotychczasowej parafii farnej w Bydgoszczy oraz parafii w Łabiszynie erygował parafię Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brzozie-Przyłękach. W skład tej parafii weszła również wieś Nowe Smolno[10]. Na potrzeby parafii w latach 1934-1937 wybudowano w Brzozie nową świątynię według projektu Stefana Cybichowskiego[11].

Tuż przed II wojną światową na linii Nowe Smolno – KobylarniaOlimpin wybudowano okopy zaliczane do polskich pozycji obronnych z 1939 roku. Są one zlokalizowane od Łabiszyna, poprzez pałacyk w Brzozie-Mochyłkach, Jezioro Jezuickie, Piecki, Żółwin aż do Łęgnowa pod Bydgoszczą[7].

Po II wojnie światowej, miejscowość początkowo wchodziła w skład gminy Łabiszyn. Reforma administracyjna z 25 września 1954 r. zlikwidowała gminy i gminne rady narodowe, powołując w ich miejsce gromady wraz z gromadzkimi radami narodowymi. Miejscowość włączono wówczas do gromady Brzoza[7]. W 1962 r. gromadę Brzoza zniesiono i przyłączono do gromady Nowa Wieś Wielka, z wyjątkiem miejscowości Prądki i Przyłęki, które znalazły się w gromadzie Białebłota. 1 stycznia 1973 r. z gromady Nowawieś Wielka wykształciła się gmina Nowa Wieś Wielka[7]. Smolno Nowe (z osadą Smolno) było jednym z 16 sołectw tej gminy.

W okresie powojennym, aż do lat 70. we wsi znajdowała się czteroklasowa szkoła elementarna. W 1975 r. przekształcono ją w filię szkoły zbiorczej w Brzozie. W 1979 r. szkołę zlikwidowano, a dzieci skierowano do szkoły podstawowej w Brzozie[7].

W latach 60. XX w. wieś została zelektryfikowana. W tym samym czasie otwarto linię autobusową Smolno Nowe – Brzoza (8 km)[7].

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Poniżej podano wybrane informacje statystyczne dotyczące wsi Nowe Smolno na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS[12].

Narodowy Spis Powszechny 2002 wykazał, że we wsi Nowe Smolno mieszkało 175 osób w 47 gospodarstwach domowych. Wykształcenie wyższe lub średnie posiadało 13% populacji. We wsi znajdowało się 29 budynków z 43 mieszkaniami. 40% mieszkań została wzniesiona przed 1945 rokiem, a 22% w latach 1989-2002.

Narodowy Spis Powszechny 2011 odnotował 211 mieszkańców wsi. W 2013 r. działalność gospodarczą prowadziło 18 podmiotów – wszystkie to osoby fizyczne. W latach 2008-2013 oddano do użytku 6 mieszkań, co stanowiło zaledwie 1,5% nowych mieszkań wzniesionych w tym czasie w całej gminie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996
  2. "Są tylko dwa takie miejsca. Pod Bydgoszczą i w Ugandzie" Anna Tarnowska Gazeta Wyborcza Bydgoszcz 04.04.2012 http://bydgoszcz.wyborcza.pl/bydgoszcz/1,48722,11479206,Sa_tylko_dwa_takie_miejsca__Pod_Bydgoszcza_i_w_Ugandzie.html
  3. Opracowanie ekofizjograficzne dla terenu gminy Nowa Wieś Wielka
  4. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Nowa Wieś Wielka na lata 2011-2015
  5. Zapomnine cmentarze gminy Nowa Wieś Wielka. [dostęp 05-04-2012].
  6. Opracowanie ekofizjograficzne dla terenu gminy Nowa Wieś Wielka
  7. a b c d e f g Łukasz Myszka, Gmina Nowa Wieś Wielka. Z dziejów samorządu terytorialnego – do 2002 roku, Bydgoszcz: Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, 2006, ISBN 83-89734-14-1, OCLC 749214986.
  8. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860
  9. a b http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/912 dostęp 6-10-2014
  10. Jarkiewicz Zenon: Dekret ks. kardynała Edmunda Dalbora z 1924 r. o podziale parafii rzymskokatolickich w Bydgoszczy."Kronika Bydgoska" XIV (1992), Bydgoszcz 1993
  11. Wysocka Agnieszka: Kościoły projektu Stefana Cybichowskiego w Bydgoszczy i okolicach miasta. [w.] Kronika Bydgoska XXX 2008. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 0454-5451
  12. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Wszystkie dane dla miejscowości Nowe Smolno, powiat bydgoski, gmina Nowa Wieś Wielka, http://stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks