O duchu praw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
O duchu praw
De l'esprit des lois
Ilustracja
De l'esprit des loix, pierwsze wydanie z 1748, tom 1
Autor Monteskiusz
Pierwsze wydanie
Miejsce wydania Genewa
Język francuski
Data wydania 1748

O duchu praw (fr. De l'esprit des loix ou du rapport que les loix doivent avoir avec constitution de chaque gouvernement, les moeurs, le climat, la religion, le commerce) – traktat filozoficzny Monteskiusza, wydany po raz pierwszy w Genewie w 1748[1]. Jest to jedno z fundamentalnych dzieł francuskiego oświecenia, a zawarty w nim postulat trójpodziału władzy stanowi podstawę porządku ustrojowego większości współczesnych państw demokratycznych.

Dzieło to, uznawane za najważniejsze w dorobku filozofa, stanowi zwieńczenie jego pracy naukowej i summę życiowych doświadczeń.

Ze względu na postępującą utratę wzroku treść traktatu była dyktowana sekretarzom.

Dzieło umieszczone zostało w index librorum prohibitorum dekretem z 1751 roku[2].

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Dzieło Monteskiusza powstało w czasie, gdy na francuskim tronie zasiadali przedstawiciele dynastii Burbonów.

Sukcesy długiego panowania Ludwika XIV (1643–1715) – wewnętrzny spokój i polityka merkantylizmu zapewniały monarchii olbrzymie dochody, a tłumienie opozycji wobec króla (szczególnie uchylenie w 1685 edyktu nantejskiego o tolerancji religijnej doprowadziło do masowej emigracji francuskich protestantów) oraz zręczne rozgrywanie antagonizmów między szlachtą i mieszczaństwem – umocniły monarchię absolutną we Francji, pozostawiając w rękach króla nieograniczoną władzę nad największą europejską potęgą owego czasu[3].

Jednak zaangażowanie Ludwika XV (1715–1774) w wojny terytorialne z Wielką Brytanią i z Habsburgami o sukcesję austriacką (1741–1748), rosnące koszty utrzymania licznych zamorskich kolonii (m.in. Kanada, Luizjana), a także przepych dworu i pogłębiająca się nędza chłopów doprowadziły do załamania budżetu i kryzysu królestwa[4].

Zarówno despotyzm ówczesnej władzy, jak i niepokoje społeczne stanowią tło rozważań O duchu praw.

Na język polski traktat Monteskiusza przełożył Tadeusz Boy-Żeleński[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Shklar 1987 ↓, s. 67.
  2. Index librorum prohibitorum Ssmi D.N. Leonis XIII iussu et auctoritate recognitus et editus : praemittuntur constitutiones apostolicae de examine et prohibitione librorum, Rzym 1900, s. 124.
  3. Davis 2003 ↓, s. 622.
  4. Davis 2003 ↓, s. 672−673.
  5. Montesquieu: O duchu praw. Tłum. Tadeusz Boy-Żeleński (pol.). wolnelektury.pl. [dostęp 2017-08-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]