Oddział Partyzancki Brygad im. Stalina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oddział Partyzancki Brygad im. Stalina
Historia
Państwo  ZSRR
 Polska
Sformowanie 15 lutego 1944
Rozformowanie 20 września 1944
Patron Józef Stalin
Komendanci
Ostatni Mikołaj Kunicki
Konflikty zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj wojsk partyzanci

Oddział Partyzancki Brygad im. Stalina – działający od (15 lutego 1944 do listopada 1944) polsko-radziecki rajdowy (dywersyjno-sabotażowy) oddział partyzancki, utworzony 15 lutego 1944 w Równem na Ukrainie rozkazem gen. Timofieja Strokacza.

Oddział podlegał pod Ukraiński Sztab Ruchu Partyzanckiego w Kijowie. Dowódcą oddziału został mianowany 'starszy lejtnant' Mikołaj Kunicki, szefem sztabu Kuprian Szubicz. Do tego dnia Kunicki był oddelegowany do pełnienia funkcji starosty powiatowego dla Dąbrowicy i Włodzimierza (obwód Równe). Decyzję o utworzeniu oddziału przekazał Kunickiemu nowo mianowany wojewoda równeński generał Wasilij Begma dnia 13 lutego 1944, 10 dni po zajęciu miasta Równe przez Armię Czerwoną i partyzantkę polsko-radziecką.

Oddział wymaszerował z Równego 18 lutego 1944, składał się początkowo z Polaków oraz Białorusinów z byłego województwa poleskiego. Według stanu na 18 lutego 1944 w oddziale było 76 osób, w tym: Białorusinów - 64, Rosjan - 4, Ukraińców - 4, Polaków - 4[1]. Oddział liczył w różnych okresach od 200 do 250 żołnierzy podzielonych na 4 kompanie. We wrześniu 1944 w oddziale było 280 osób, w tym: Białorusinów - 70, Rosjan - 39, Ukraińców - 78, Polaków - 62, Żydów - 12, innych - 12[2]. Struktura oddziału początkowo składała się z 3 kompanii, zwiadu, służby sanitarnej, sztabu, zaopatrzenia oraz instruktora ds. dywersyjno-minerskich. Na uzbrojenie oddziału składało się moździerze, karabiny maszynowe, rusznice przeciwpancerne, pistolety automatyczne, karabiny kbk, pistolety, 0,5 tony trotylu oraz radiostacja nadawczo-odbiorcza. Na tabor składało się również 8 wozów parokonnych i 17 koni kawaleryjskich.

Zadaniem oddziału było niszczenie na tyłach wojsk wroga mostów na drogach, szosach i liniach kolejowych. Niszczenie środków transportu wroga, wież ciśnień, zbiorników z benzyną, szybów naftowych. Prowadzenie walki z nieprzyjacielem podążającym na front i na odpoczynek, likwidowanie garnizonów stacjonujących w miastach i po wsiach, niedopuszczanie do zbierania kontyngentów przez wroga, nie dopuszczanie do wywozu ludności cywilnej do III Rzeszy. Obrona ludności przez oddziałami niemieckimi oraz kolaborującymi. Zaciąg młodzieży w szeregi partyzanckie. Likwidacja ludności pracującej na korzyść nieprzyjaciela, w tym egzekucje publiczne. Utrzymywanie ciągłej łączności z Głównym Sztabem w Kijowie, drogą radiową i szyfrem.

Do pierwszych potyczek oddziału po przekroczeniu linii frontu doszło 20 lutego na odcinku Równe-Klewań-Łuck w polskiej wsi Zaborol, gdzie zorganizowano samoobronę przeciwko oddziałom UPA i bulbowców. Do wiosny 1944 oddział brał udział w walkach z wojskami niemieckimi i partyzantką UPA na Wołyniu w trójkącie Kamień Koszyrski - Sarny - Dubnick. 11 i 12 czerwca 1944 oddział Kunickiego wziął udział w bitwie na Porytowym Wzgórzu opodal wsi Momoty Jakubowe współdziałając z oddziałem NOW-AK "Ojca Jana" dowodzonym przez Franciszka Przysiężniaka.

W lipcu 1944 Kunicki połączył swój oddział pod Otrytem w Bieszczadach z oddziałem polskiej samoobrony Józefa Pawłusiewicza. Współdziałał w tym czasie również z oddziałem partyzantów radzieckich pod dowództwem Leonida Berensteina. Pod Krywem (góra Stoła) na Połoninie Wetlińskiej jego partyzanci odbierali lotnicze zrzuty zaopatrzenia.

Oddział Kunickiego toczył liczne walki z mniejszymi oddziałami niemieckimi, policją ukraińską a następnie z UPA. W tym czasie partyzanci Kunickiego prowadzili walki w okolicach Rajskiego, Baligrodu, Cisnej, Jabłonek, Wetliny, Ropienki, Leszczowatego, Jureczkowej, Wojtkowej, Rabego, Czarnej, Ługu, Wołkowyi, Buku i Jaworza, Bereźnicy Wyżnej i Berezki, Solinki i Balnicy, w masywie Łopiennika i Chryszczatej. Jego konni zwiadowcy rozlepiali od 14 lipca 1944 po bieszczadzkich wsiach ostrzeżenia skierowane do upowców przed podejmowaniem prób pogromów na ludności polskiej. W Polanie partyzanci Kunickiego spalili m.in. kopalnię ropy i rozbili batalion policji ukraińskiej.

W sierpniu 1944 w rejonie Chryszczatej Kunicki i jego oddział walczył przed szturmującymi plutonami 168 i 254 dywizji niemieckiej, gdzie Niemcy doznali poważnych strat. Pod koniec września 1944 Kunicki oraz jego oddział wyprowadziły przez Chryszczatą, pokonując 2 linie niemieckich umocnień, uciekinierów (w tym całe rodziny, starców, dzieci i kobiety) z polskich wiosek w Bieszczadach, którzy uciekali przed bojówkami nacjonalistów z UPA.

20 września 1944 oddział przeszedł po udzieleniu zgody przez dowództwo w Kijowie na stronę frontu zajętą przez Armię Czerwoną. Następnie przez Baligród i Wołkowyję do Daszówki w kierunku Drohobycza, gdzie został użyty do likwidacji oddziałów UPA. W Wołkowyi nastąpiło rozformowanie 4 karpackiej kompanii Józefa Pawłusiewicza.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Oddziały i dowódcy partyzantki radzieckiej z którymi współpracował oddział Mikołaja Kunickiego:

  • Oddział Partyzancki Brygad im. Żukowa
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Frunzego
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Mołotowa
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Chruszczowa
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Czapajewa (dowódca Nowikow)
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Budionnego (dowódca Iwan Jakowlew)
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Suworowa (dowódca Sergiusz Sankow)
  • Oddział Partyzancki Brygad im. Kirowa (dowódca Michał Nadielin, komisarz Wasilij Biełakow)
  • II Obwód AL (dowódca mjr. Mieczysław Moczar "Mietek")

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ЦДАГОУ Ф.130 Оп.1 Спр. 278 Арк. 88
  2. ЦДАГОУ Ф.130 Оп.1 Спр. 278 Арк. 87