Oleksianka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oleksianka
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Latowicz
Liczba ludności (2011) 275[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 05-334[3]
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0677694
Położenie na mapie gminy Latowicz
Mapa lokalizacyjna gminy Latowicz
Oleksianka
Oleksianka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Oleksianka
Oleksianka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Oleksianka
Oleksianka
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Oleksianka
Oleksianka
Ziemia52°00′03″N 21°51′45″E/52,000833 21,862500

Oleksiankawieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz. Przez miejscowość przepływa rzeczka Jamielna.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[4].

W latach 1526–1795 wieś należała do starostwa latowickiego. W latach 1795–1809 była pod zaborem austriackim. Od 1809 w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu – nowomiński). W latach 1870–1954 należała do gminy Iwowe, w latach 1955–1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej w Iwowym, od 1973 należy do gminy Latowicz. W latach II Rzeczypospolitej była w granicach województwa warszawskiego, 1939–1945 w Generalnym Gubernatorstwie, a w 1946–1975 w województwie warszawskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Oleksianka[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0677702 Ogrody część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

We wsi odnajdywano wyroby krzemienne i fragmenty ceramiki wiejskiej. L. Dudrewicz znaleziska te podarował w końcu XIX wieku Muzeum Archeologicznemu w Krakowie (depozyt ZAP UJ, nr inw. 6655). Odnalezione okrzeski krzemienne wskazują na istnienie osady neolitycznej.

Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się w 1519. W 1565 wieś liczyła 24 gospodarstwa, a w 1613 – 31 gospodarstw. Podczas wojen szwedzkich została całkowicie zniszczona i z 16 włók gruntów rolnych obsiewano tylko 2. We wsi powstała karczma. W 1789 wieś liczyła 26 domów. Na początku XIX wieku liczba mieszkańców przekroczyła 500 osób. W 1862 przebywał tu Oskar Kolberg, który zgromadził wiele materiałów etnograficznych. Znajdował się tu folwark, który w 1885 posiadał 1004 morgi. W 1880 wieś liczyła 40 domów i 507 mieszkańców. W 1844 powstała szkoła elementarna, która istniała do 1864. W 1902 utworzono szkołę podstawową. Budynek szkolny wybudowano w 1920. Szkołę zlikwidowano w 1976.

W drugiej połowie XIX w. wybudowano murowany dwór, który należał do rodziny Plucińskich, a w XX-leciu międzywojennym do Konstantego Buksowicza. W 1932 powstało Koło Gospodyń Wiejskich. W 1937 założono Ochotniczą Straż Pożarną, której statut został zatwierdzony w 1945. W 1970 wieś liczyła 397 mieszkańców, a w 2000 – 328. Przyrost naturalny w latach 1970–2000 wyniósł 13,5%. W 1988 we wsi było 70 domów, w 2009 83 domy.

Nazwę dawnej nazwę zapisywano Ollexianka. Odnosi się do zagrody córki gospodarzy Oleksych. Z czasem zabudowań wokół pierwotnej zagrody przybywało i nazwa awansowała do nazwy wsi. Prawdopodobne wydaje się również, że odnosiła się do olesów (olsów) czyli lasów olszowych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kapliczka drewniana ufundowana przez Tomasza Pieśko syna Łukasz w 1890
  • Kapliczka murowana wzniesiona w 1960 na miejscu dawnej drewnianej wzniesionej przez dziedzica dóbr Oleksianka w 1923
  • Kapliczka murowana ufundowana w 1990 przez Eugeniusza i Jarosława Dzięciołów
  • Spichlerz pochodzący z II połowy XIX wieku – pozostałość po zabudowaniach folwarcznych.
  • Założenie parkowe z XIX wieku z pomnikami przyrody: jesiony, kasztanowce, lipy i klony oraz resztki dworu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2017-04-11].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Oleksianka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886.
  • Z. Gajowniczek. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz, 1999
  • Z. Gajowniczek. Dzieje Parafii Latowicz, FPL, Latowicz, 1999
  • Z. Gajowniczek. Kroniki Ochotniczej Straży Pożarnej w Latowiczu, FPL, Latowicz, 1999
  • Z. Gajowniczek. Sto lat kościoła parafialnego Św. Walentego i Św. Trójcy w Latowiczu, FPL, Latowicz 1999
  • I. Gieysztorowa. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa 1967
  • H. Modrzewska. Materiały do bibliografii archeologicznej Mazowsza, Materiały Wczesnośredniowieczne T.3: 101-134, 1953
  • J. Niedźwiedź, C. Ostas. Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz
  • M. Sienkiewicz i in. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz, 1999
  • A. Wawrzyńczyk. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T. 2 (1660-1661), Warszawa 1989