Olimpin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Olimpin
wieś
Ilustracja
Łąki nadnoteckie w Olimpinie
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Nowa Wieś Wielka
Sołectwo Olimpin
Liczba ludności (2011) 598
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 86-061
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0092806
Położenie na mapie gminy Nowa Wieś Wielka
Mapa lokalizacyjna gminy Nowa Wieś Wielka
Olimpin
Olimpin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Olimpin
Olimpin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Olimpin
Olimpin
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Olimpin
Olimpin
Ziemia53°01′45″N 17°57′56″E/53,029167 17,965556
Strona internetowa

Olimpin (daw. Olympin) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka, nad Kanałem Noteckim. Nazwa wsi pochodzi od imienia Olimpii Skórzewskiej - córki właściciela ziemskiego klucza łabiszyńskiego[1].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bydgoskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Olimpin położony jest na Pałukach, na lewym brzegu Noteci na południowy zachód od Brzozy. Sołectwo Olimpin od północy graniczy poprzez Kanał Notecki z Przyłękami i Brzozą, od wschodu z Wałownicą, a na południu z Kobylarnią. Przecina je z północy na południe droga wojewódzka nr 256 Brzoza - Mogilno.

Pod względem fizyczno-geograficznym leży w obrębie Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w mezoregionie Kotlina Toruńska i mikroregionie Dolina Kanału Noteckiego[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Olimpin do wieś sołecka położona na krawędzi rozległych łąk nadnoteckich porastających zatorfioną dolinę odpływu wód lodowcowych w Kotlinie Toruńsko-Bydgoskiej. W obrębie sołectwa oprócz łąk znajdują się także dwa kompleksy leśne porastające wzniesienia wydmowe – jeden w centralnej części sołectwa i drugi po wschodniej stronie, chroniony w rezerwacie leśnym Dziki Ostrów (dąbrowa świetlista). W północnej części sołectwo przylega do Nowego Kanału Noteckiego, który jest wyprostowanym korytem Noteci. W sąsiedztwie Kanału znajdują się odcięte starorzecza Noteci, stanowiące cenne ostoje przyrodnicze.

Łącznie w sołectwie Olimpin jest 109 ha gruntów ornych (wyłącznie V i VI klasy bonitacyjnej), 152 ha łąk, 29 ha pastwisk oraz 266 ha lasów[3].

W Olimpinie znajduje się kilka obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Są to dwa domy mieszkalne (Nadrzeczna 4, Łabiszyńska 2) oraz budynek gospodarczy (Nadrzeczna 4)[4]. Na terenie wsi zlokalizowane są dwa nieczynne cmentarze ewangelickie[5][6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z uwagi na położenie po zachodniej stronie Noteci, Olimpin w okresie staropolskim nie należał do powiatu bydgoskiego, lecz do jednostek administracyjnych i kościelnych związanych z Łabiszynem i Szubinem. Miejscowość należała do klucza łabiszyńskiego, w XVIII i XIX wieku zarządzanego przez ród Skórzewskich[7].

Olimpin w 1772 roku w ramach I rozbioru Polski został włączony do Królestwa Prus i znalazł się w Obwodzie Nadnoteckim ze stolicą w Bydgoszczy. Miejscowość nie została odnotowana na mapie topograficznej Friedricha von Schröttera (1798-1802), co świadczy że kolonizacja wsi miała miejsce dopiero w XIX wieku[a].

Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że w kolonii Olimpin (powiat szubiński) mieszkało 73 osób (70 ewangelików, 3 katolików) w 16 domach. Miejscowość należała do parafii katolickiej i ewangelickiej w Łabiszynie[8].

W II połowie XIX wieku wieś na mapach oznaczano Olempino. Od wschodu sąsiadowała osada Wałownica (niem. Netzheim), a od południa Panoniewo (niem. Jungferwerder). Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że w Olimpinie mieszkało 97 osób (92 ewangelików, 5 katolików) w 15 domach. Najbliższa poczta i stacja kolejowa znajdowała się w Chmielnikach[9]. W tym samym czasie w Panoniewie mieszkało 50 osób w 8 domach[10].

Podczas powstania wielkopolskiego w pobliżu Olimpina toczyły się walki oddziałów polskich usiłujących zbliżyć się do Bydgoszczy. W nocy z 21 na 22 stycznia 1919 r. oddziały Pawła Cymsa i Jana Tomaszewskiego zajęły Brzozę, wyprzedzając spodziewaną ofensywę niemiecką. Dzień później teren odzyskał III batalion Grenschutzu, zaś do krwawej potyczki doszło w rejonie Antoniewa[11]. Ostatecznie wieś znalazła się w granicach odrodzonej Polski 20 stycznia 1920 r. na mocy traktatu wersalskiego.

W okresie międzywojennym wieś znajdowała się w obrębie powiatu szubińskiego[7]. Najbliższa szkoła elementarna znajdowała się w Wałownicy.

10 kwietnia 1924 r. kard. Edmund Dalbor z fragmentów dotychczasowej parafii farnej w Bydgoszczy oraz parafii w Łabiszynie erygował parafię Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brzozie-Przyłękach. W skład tej parafii weszła również wieś Olimpin[12]. Na potrzeby parafii w latach 1934-1937 wybudowano w Brzozie nową świątynię według projektu Stefana Cybichowskiego[13].

Tuż przed II wojną światową na linii Nowe SmolnoKobylarnia – Olimpin wybudowano okopy zaliczane do polskich pozycji obronnych z 1939 roku. Są one zlokalizowane od Łabiszyna, poprzez pałacyk w Brzozie-Mochyłkach, Jezioro Jezuickie, Piecki, Żółwin aż do Łęgnowa pod Bydgoszczą[7].

Od marca 1945 r. w skład gromady wiejskiej Olimpin wchodziła również Wałownica[7]. Reforma administracyjna z 25 września 1954 r. zlikwidowała gminy i gminne rady narodowe, powołując w ich miejsce gromady wraz z gromadzkimi radami narodowymi. Miejscowość włączono wówczas do gromady Brzoza[7]. W 1962 r. gromadę Brzoza zniesiono i przyłączono do gromady Nowa Wieś Wielka, z wyjątkiem miejscowości Prądki i Przyłęki, które znalazły się w gromadzie Białebłota. 1 stycznia 1973 r. z gromady Nowawieś Wielka wykształciła się gmina Nowa Wieś Wielka. W 1962 roku w skład sołectwa Olimpin wchodziły: wieś Olimpin oraz osady Wałownica, Targowisko i Panoniewo[7].

Od 1 stycznia 1973 r. nazwę wsi zmieniono z „Olympin” na „Olimpin”. 18 grudnia 1980 r. z sołectwa wyłączono Wałownicę i przyłączono do sołectwa Brzoza. W latach 60. XX w. wieś została zelektryfikowana, a w 2000 roku doprowadzono wodociąg[7].

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Poniżej podano wybrane informacje statystyczne dotyczące wsi Olimpin na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS[14].

Narodowy Spis Powszechny 2002 wykazał, że we wsi Olimpin mieszkało 290 osób w 90 gospodarstwach domowych. Wykształcenie wyższe lub średnie posiadało 29% populacji. We wsi znajdowały się 64 budynki z 76 mieszkaniami, z tego połowa posiadała 5 izb lub więcej. 29% mieszkań została wzniesiona przed 1945 rokiem. W latach 1989-2002 wzniesiono lub rozpoczęto budowy 68 domów.

Narodowy Spis Powszechny 2011 odnotował 598 mieszkańców Olimpina. W 2013 r. działalność gospodarczą prowadziło 95 podmiotów, w tym 82 osób fizycznych, 12 osób prawnych, 3 spółki handlowe (1 z udziałem kapitału zagranicznego). Większość to małe i mikrofirmy. Tylko 3 zatrudniały powyżej 10 osób.

W latach 2008-2013 oddano do użytku 46 mieszkań – wszystkie w budownictwie indywidualnym. Stanowiło to 12% nowych mieszkań wzniesionych w tym czasie w całej gminie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na mapie Schröttera odnotowano natomiast Panoniewo pod nazwą Jungferwerder

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. www.olimpin.pl
  2. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996
  3. Opracowanie ekofizjograficzne dla terenu gminy Nowa Wieś Wielka
  4. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Nowa Wieś Wielka na lata 2011-2015
  5. Zapomnieni - zdjęcia pierwszego cmentarza. [dostęp 05-04-2012].
  6. Zapomnieni - zdjęcia drugiego cmentarza. [dostęp 05-04-2012].
  7. a b c d e f g Łukasz Myszka, Gmina Nowa Wieś Wielka. Z dziejów samorządu terytorialnego – do 2002 roku, Bydgoszcz: Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, 2006, ISBN 83-89734-14-1, OCLC 749214986.
  8. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833
  9. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/460 dostęp 6-10-2014
  10. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/844 dostęp 6-10-2014
  11. Bydgoszcz w dobie powstania wielkopolskiego. Praca zbiorowa pod red. Zdzisława Grota. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Popularnonaukowe nr 5. Bydgoszcz 1970
  12. Jarkiewicz Zenon: Dekret ks. kardynała Edmunda Dalbora z 1924 r. o podziale parafii rzymskokatolickich w Bydgoszczy."Kronika Bydgoska" XIV (1992), Bydgoszcz 1993
  13. Wysocka Agnieszka: Kościoły projektu Stefana Cybichowskiego w Bydgoszczy i okolicach miasta. [w.] Kronika Bydgoska XXX 2008. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 0454-5451
  14. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Wszystkie dane dla miejscowości Olimpin, powiat bydgoski, gmina Nowa Wieś Wielka, http://stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]