Opactwo Pomposa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Opactwo Pomposa
Abbazia di Pomposa
Ilustracja
Państwo  Włochy
Miejscowość gmina Codigoro
Kościół rzymskokatolicki
Rodzaj klasztoru opactwo
Właściciel benedyktyni
Data zamknięcia 1663
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Opactwo Pomposa
Opactwo Pomposa
Ziemia44°49′56″N 12°10′31″E/44,832222 12,175278

Opactwo Pomposa (wł. Abbazia di Pomposa) – znajduje się we Włoszech, w gminie Codigoro, prowincja Ferrara. Jest jednym z najcenniejszych pod względem historycznym i architektonicznym opactwem w północnych Włoszech.

Opactwo Pomposa

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brak jest bezpośrednich źródeł w postaci roczników, kronik itp., które pozwalałyby dokładnie odtworzyć początki opactwa. Pierwsze wzmianki pochodzą z IX w., ale prawdopodobnie historia tego obiektu sięga dwa lub trzy wieki wcześniej. Pierwsza precyzyjna informacja mówiąca o istniejącym tu opactwie benedyktyńskim pochodzi z 874 r., kiedy to papież Jan VIII podkreślał swoją władzę nad nim przeciwko Kościołowi w Rawennie. W 982 r. Cesarz Otton II wymienia je jako nadanie dokonane na rzecz klasztoru San Salvatore w Pawii. Mnisi nie są jednak zadowoleni z zależności od San Salvatore, bo to ogranicza możliwości rozwoju ich ośrodka. Odwołują się więc do arcybiskupa Rawenny. Otton III przekazuje zatem w 999 r. klasztor biskupstwu w Rawennie i dopiero w 1022 r., po licznych protestach mnisi uzyskują niezależność dzięki licznym przywilejom papieskim i cesarskim.

Ważna dla całej historii opactwa jest postać Guido degli Strambiati z Rawenny, opata Pomposy w latach 1002-1046. Był on promotorem ruchu o charakterze duchowym i kulturalnym. Został on później ogłoszony świętym i znany jest jako Guido z Pomposy. Ok. 1026 r. sława klasztoru była tak wielka, że ciągnęło do niego wielu kandydatów do zakonu. Liczba zakonników sięgała wtedy 100. 7 maja 1026 r. konsekrowany został obecnie stojący kościół oraz poszerzony konwent. W 1046 zwłoki Guida zostały zabrane przez Henryka III i przeniesione do Niemiec, do kościoła św. Jana w Spirze.

Na początku XI w. przebywał tu i pobierał pierwsze nauki Guido z Arezzo, muzyk i teoretyk muzyki, wynalazca zapisu nutowego. W latach 1063-1073 urząd opata piastował Mainardo, będący jednocześnie także kardynałem-biskupem Silva Candida.

W XII w. ziemie należące do opactwa Pomposa znajdowały się w okolicach Asti, Werony, Vicenzy i Perugii. Aż do XIV w. opactwo korzystało z licznych posiadłości, rozrzuconych po całych Włoszech, a będących owocem licznych darowizn. Wkrótce jednak zaczyna chylić się ku upadkowi na skutek zewnętrznych czynników politycznych i środowiskowych, jak również nie zawsze roztropnego i skutecznego zarządzania..

Fragment dzwonnicy

W 1663 r. papież Innocenty X dokumentem Super extinctione et suppressione parvorum conventuum likwiduje klasztor, przekształcając kościół opactwa w kościół parafialny pozostający w jurysdykcji biskupa Comacchio.

W 1802 r. w następstwie napoleońskiej polityki znoszenia zakonów, ex-opactwo z przylegającymi do niego terenami zostaje upaństwowione i wystawione na sprzedaż. Następnie zostaje kupione przez Alessandro Guiccioli z Rawenny, który przystosowuje niektóre budynki do użytku rolniczego. W tym samym czasie kolekcja pergaminów zostaje podzielona i wywieziona na skutek polecenia Napoleona, aby zgromadzić w Mediolanie archiwa kasowanych zakonów. Największa część zbioru (2927 pergaminów) poprzez kupna i darowizny osób prywatnych dociera do Monte Cassino, ok. 1000 znajduje się w Archiwum Państwowym w Rzymie, 185 dociera do Mediolanu, a 52 do Ferrary.

Po zjednoczeniu Włoch państwo stopniowo odzyskuje zabytkowy kompleks Pomposy. Prace nad odrestaurowaniem opactwa zaczynają się w latach 1925-1930 i są kontynuowane po 1960 r. W 1977 r. założone zostaje muzeum gromadzące eksponaty związane z historią opactwa. Obecnie kościół należy do diecezji Ferrara-Comacchio, której arcybiskup nosi honorowy tytuł opata Pomposy.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Freski w absydzie kościoła

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Kościół jest bazyliką typu raweńskiego, a jego początki sięgają VII-IX w. Później został przedłużony i dodano do niego atrium. Jest to kościół trójnawowy. Na jego ścianach znajdziemy czternastowieczne freski, których autorzy pochodzili ze szkoły bolońskiej, w absydzie zaś freski autorstwa Vitale z Bolonii.

Dzwonnica[edytuj | edytuj kod]

Pochodząca z 1063 r. dzwonnica, bardzo wysoka w stosunku do reszty budowli (48 m wysokości), zbudowana jest w stylu lombardzkim. Jej elewację zdobią lizeny i arkadowe fryzy. W charakterystyczny sposób został rozwiązany układ okien. Cztery najniższe kondygnacje mają po jednym. Od piątej kondygnacji wzrasta nie tylko szerokość, ale i liczba okien aż do czterech na dziewiątej kondygnacji. Jest to klasyczny przykład tendencji architektonicznej tamtej epoki. Taki zabieg miał na celu dodać lekkości wieży i pozwalać na to, aby dźwięk dzwonów był słyszany jak najdalej.

Klasztor[edytuj | edytuj kod]

Z klasztoru przetrwała do dziś sala kapituły ozdobiona freskami z początków XIV w., których autorem był prawdopodobnie bezpośredni uczeń Giotta. Ponadto warto zwrócić uwagę na refektarz z najcenniejszym w opactwie cyklem fresków wykonanych przez pewnego mistrza z Rimini oraz na palazzo della Ragione, gdzie odbywano sądy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Samaritani, C. Di Francesco (Red.), Pomposa, arte storia architettura, Corbo 1999.
  • Studi di liturgia agiografia e riforma medievali, Analecta Pomposiana 1967
  • P. Laghi, S. Guido abate di Pomposa, Corbo 2000.
  • Di Francesco i inni, Pomposa, la fabbrica, i restauri, Ravenna 1992.
  • P. Viganò, Codigoro, cenni storici, Bologna 1971.
  • R. Varese, Gli affreschi di Pomposa, w: Storia di Ferrara, t. V, Corbo 1987.