Order „Zwycięstwo”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Order „Zwycięstwo”
Орден «Победа»
Awers
Awers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 8 listopada 1943
Wielkość 72 x 72 mm
Kruszec platyna, złoto
Wydano 20 (19)[1]

Order „Zwycięstwo” (ros. Орден «Победа») – najwyższe odznaczenie bojowe Związku Radzieckiego.

Zostało ustanowione dekretem Rady Najwyższej ZSRR z 8 listopada 1943 (jednocześnie zatwierdzono statut i opis orderu). Natomiast dekretem z 18 sierpnia 1944 została zatwierdzona wstążka orderowa oraz sposób i miejsce noszenia odznaczenia. Order ustanowiono w 26 rocznicę rewolucji październikowej.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z artykułem 1. statutu order ten nadawano dowódcom najwyższych szczebli za wybitne zasługi położone w zwycięskie przeprowadzenie operacji na szczeblu jednego lub kilku frontów. Mógł być również nadawany wyższym dowódcom państw koalicji antyhitlerowskiej.

Jako pierwsi Orderem Zwycięstwa zostali odznaczeni 10 kwietnia 1944 Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij K. Żukow, w tym czasie zastępca naczelnego wodza i dowódca 1 Frontu Ukraińskiego oraz szef Sztabu Generalnego marsz. Aleksander M. Wasilewski.

W dowód szczególnego uznania nazwiska kawalerów tego orderu umieszczane były na specjalnej tablicy w Wielkim Pałacu Kremlowskim[2].

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Odznakę orderu stanowiła pięcioramienna gwiazda wykonana z platyny z pięcioma dużymi rubinami na ramionach. Na obrzeżu gwiazdy oraz pękach promieni osadzone były brylanty. W środku na błękitno emaliowanej tarczy znajduje się wypukłe , wykonane ze złota wyobrażenie murów Kremla z Mauzoleum Lenina i wieżą Spaską na pierwszym planie. Nad basztą umieszczony jest biało emaliowany napis CCCP, po bokach girlandy z liści dębu i wawrzynu z osadzonymi na nich brylantami, a u dołu z czerwonej emalii napis Победа – (Zwycięstwo). Order posiada wymiary 72 x 72 mm, a waga 174 brylantów wynosi około 16 karatów. Na odwrotnej stronie znajduje się kolejny numer oraz słupek z nakrętką. Wstążka o szerokości 46 mm jest wielokolorowa, w środku posiada duży czerwony pas, a po bokach symetrycznie wąskie paski – zielony, niebieski, bordowy, jasnoniebieski i pomarańczowy z wąskim czarnym paskiem.

Order noszono na lewej stronie piersi, 12–13 cm powyżej pasa (przy drugim nadaniu – obok pierwszego), a baretkę – na lewej piersi, oddzielnie 1 cm ponad wszystkimi innymi baretkami.

Kawalerowie Orderu Zwycięstwa[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Zwycięstwa.
  1. Marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij K. Żukow – dwukrotnie (10 kwietnia 1944 i 30 marca 1945),
  2. Marszałek Związku Radzieckiego Aleksander M. Wasilewski – dwukrotnie (10 kwietnia 1944 i 4 czerwca 1945),
  3. generalissimus Józef W. Stalin – dwukrotnie (28 lipca 1944 i 26 czerwca 1945),
  4. Marszałek Związku Radzieckiego Iwan S. Koniew (30 marca 1945),
  5. Marszałek Polski i Marszałek Związku Radzieckiego Konstanty Rokossowski (30 marca 1945),
  6. Marszałek Związku Radzieckiego Rodion J. Malinowski (26 kwietnia 1945),
  7. Marszałek Związku Radzieckiego Fiodor I. Tołbuchin (26 kwietnia 1945),
  8. Marszałek Związku Radzieckiego Leonid A. Goworow (31 maja 1945),
  9. Marszałek Związku Radzieckiego Siemion K. Timoszenko (4 czerwca 1945),
  10. generał armii Aleksiej I. Antonow (4 czerwca 1945),
  11. Marszałek Związku Radzieckiego Kiriłł A. Mierieckow (8 września 1945),
  12. Marszałek Związku Radzieckiego Leonid I. Breżniew (20 lutego 1978) – nadanie anulowano w 1989, jako niezgodne ze statutami[3],
  13. Stany Zjednoczone generał Dwight Eisenhower – amerykański dowódca sił alianckich w czasie inwazji w Europie (5 czerwca 1945),
  14. Wielka Brytania Marszałek Polny Bernard Montgomery – brytyjski dowódca wojsk alianckich w Normandii i w Afryce Północnej (5 czerwca 1945),
  15. Rumunia król Rumunii Michał I – zwierzchnik sił zbrojnych Rumunii, który przyczynił się do przejścia ich na stronę koalicji antyhitlerowskiej (6 lipca 1945),
  16. Polska Rzeczpospolita Ludowa Marszałek Polski Michał Rola-Żymierski – Naczelny Dowódca Wojska Polskiego (10 sierpnia 1944),
  17. Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Marszałek Jugosławii Josip Broz-Tito – Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Jugosławii (9 września 1945).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1989 r. L. Breżniewowi anulowano nadanie orderu z roku 1978.
  2. Fotografia tablicy. mondvor.narod.ru. [dostęp 12 stycznia 2013].
  3. W czasie II wojny światowej Leonid Breżniew był oficerem polityczny. Zaczął ją jako pułkowy komisarz polityczny a skończył w stopniu generała-majora jako szef zarządu politycznego 4 Frontu Ukraińskiego. Status orderu przewidywał, iż mogą otrzymywać tylko i wyłącznie dowódcy najwyższego szczebla.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Михаил Музалевский, Сергей Шишков: Ордена и медали СССР 1918 - 1991. T. 1. Ворон, 1996, s. 62-65. (ros. • ang.)
  • Орден „Победа”, mondvor.narod.ru [dostęp 2013-01-12] (ros.).