Osiedle Krzyżna Góra (Kłodzko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osiedle Krzyżna Góra
Osiedle Kłodzka
Ilustracja
Ulica Wyspiańskiego
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Kłodzko
Data założenia poł. XVII w.
W granicach Kłodzka 1809
Powierzchnia ok. 0,61 km²
Wysokość od 291 do 308 m n.p.m.
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Kłodzka
Położenie na mapie
50°25′38″N 16°39′24″E/50,427222 16,656667
Portal Portal Polska
Ulica Wyspiańskiego
Ulica Tetmajera
Ulica Tetmajera
Ulica Tetmajera
Ulica Jasna
Ulica Ptasia
Ulica Ptasia

Osiedle Krzyżna Góra (osiedle Ptasie) – osiedle Kłodzka, położone w południowo-wschodniej części miasta, na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Krzyżna Góra leży w południowo-wschodniej części Kłodzka. Na południu graniczy z Żelaznem, na wschodzie z Jaszkową Dolną, na północy z Przedmieściem Nyskim, a poprzez rzekę sąsiaduje po lewej stronie z Książkiem i Zagórzem. Od centrum miasta oddalony jest o około 1,5 km na południowy wschód[1].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Osiedle położone jest u ujścia Jaszkówki do Nysy Kłodzkiej, na wysokości ok. 295-305 m n.p.m. Od reszty miasta oddzielone jest przez największe wzniesienie w tym rejonie – Krzyżną Górę[2].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność Krzyżnej Góry na przestrzeni stuleci kształtowała się w następujący sposób[3]:

Ze względu na korzystne położenie oraz dość bliskie sąsiedztwo Kłodzka przedmieście nie wyludniło się i posiadało ustabilizowaną sytuację ludnościową z wyraźną tendencją wzrostową. Pozostałe dane na temat liczby ludności, w związku z tym, że została ona przyłączona do Kłodzka podawane są wraz z jego liczbą mieszkańców[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daty wzmianek
o miejscowości i
jej oficjalne
nazwy według źródeł

1631 Naulende
1782 Neuland
1945 Nowy Świat
lata 50. XX w. Krzyżna Góra

Źródło:[5]

Przedmieście Neuland[edytuj | edytuj kod]

W czasach nowożytnych na terenie obecnego osiedla Krzyżna Góra istniało jedno z przedmieść Kłodzka. pierwsza wzmianka pochodzi z 1632 r. Jest w niej wzmianka o osadzie leżącej w parafii św. Wacława w Kłodzku. ten rejon miasta nosił nazwę Neuland (Nowy Świat). Jej rozwój przypadł na 2. poł. XVIII w., a zatem na czas, kiedy w związku z rozbudową twierdzy odsuwano najbliżej położone przedmieścia z bezpośredniego sąsiedztwa starego miasta. Luźna zabudowa łączyła się z Jaszkową Dolną[4].

Zabudowania powstały na wschodnim skraju rozległych łąk nad Nysą Kłodzką i Jaszkówką, które nosiły starą nazwę Comthurwiesen, która wyraźnie wskazuje, że należały one do komandorii joannitów a potem augustianów z Kłodzka. W końcu XIX w. powstał tutaj browar i gospoda z restauracją ogródkową, stanowiące popularne miejsce spacerowe mieszkańców miasta[4].

Osiedle[edytuj | edytuj kod]

Znaczący rozwój Neulandu nastąpił w latach 30. XX wieku. Postępujący wzrost liczby ludności spowodował konieczność rozbudowy miasta, która postępowała w kierunku południowym i zachodnim. W 1933 r. władze miasta wybudowały na obszarze dawnego przedmieścia osiedle domów wielorodzinnych wokół Krzyżowej Góry[6].

Po przejęciu ziemi kłodzkiej przez Polskę osiedle określano nazwą Krzyżowa Góra. Obecnie nazwa ta wychodzi z użycia i teren ten traktowany jest jako integralna część miasta. We wschodniej części osiedla zlokalizowano kilka zakładów, takich jak: Przedsiębiorstwo Mechanizacji Rolnictwa i Kłodzką Spółdzielnię Mleczarską. Dookoła szczytu zlokalizowano Państwowe Ogródki Działkowe Łączność[4].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Krzyżna Góra jest starym przedmieściem położonym w najbliższym sąsiedztwie Kłodzka, do którego został przyłączony w XIX w., wraz z rozszerzeniem granic miasta[7]. Od tej pory dzielił losy polityczno-administracyjne z tym miastem. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Weszła w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego[8]. Po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX w. Krzyżna Góra jako część Kłodzka weszła w skład województwa wałbrzyskiego[9]. W 1999 r. ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiego.

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta sześciu radnych co 4 lata, tworząc okręg wyborczy nr 2, wraz z całą wschodnią częścią miasta, położoną na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej[10].

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Dzieci i młodzież z terenu osiedla kształcą się w Miejskim Zespole Szkół, mieszczącym się na pobliskim osiedlu im. Sienkiewicza, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 7 im. Tadeusza Kościuszki oraz Gimnazjum nr 2 im. Stanisława Wyspiańskiego. Do reformy edukacyjnej z 1999 r. na terenie osiedla znajdowała się Szkoła Podstawowa nr 5 w budynkach po byłych koszarach. W tym samym roku utworzono w jej miejscu Gimnazjum nr 2, które ze względów oszczędnościowych zostało połączone w 2008 r. z SP nr 7 w Miejski Zespół Szkół i przeniesione na ul. Sienkiewicza 61.[11] Po jego ukończeniu młodzież kontynuuje w zdecydowanej większości naukę w szkołach średnich położonych w centrum miasta[12].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Osiedle wchodzi w skład katolickiej parafii Matki Bożej Różańcowej, która obejmuje swoim zasięgiem całą południowo-wschodnią część miasta oraz Jaszkówkę i Podzamek. Została ona utworzona w 1972 r., z wydzielenia z parafii Wniebowzięcia NMP. Jej siedziba znajduje się na terenie Wyspy Piasek. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Mirosław Prochera, OFM. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiego[13].

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Na osiedlu dominuje funkcjonalna zabudowa wielorodzinna z lat 30. XX w.[14]

W skład osiedla Krzyżowa Góra wchodzi 10 ulic[15]:

  • ul. Jaskółcza
  • ul. Jasna
  • ul. Krokusowa
  • ul. Myśliwska
  • ul. Orkana
  • ul. Ptasia
  • ul. Storczykowa
  • ul. Śnieżna
  • ul. Tetmajera
  • ul. Wyspiańskiego (część)

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

We wschodniej części osiedla, po drugiej stronie ul. Wyspiańskiego znajdowały się zakłady Przedsiębiorstwa Mechanizacji Rolnictwa i Spółdzielni Mleczarskiej[4]. Zostały one zlikwidowane na początku lat 90. XX w. Obecnie na ich miejscu znajduje się kilka prywatnych przedsiębiorstw prowadzonych przez osoby prywatne[16].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Główną arterię osiedla stanowi ul. Wyspiańskiego, stanowiąca fragment drogi krajowej nr 33 do Boboszowa i dalej granicy z Czechami, od której odchodzą pozostałe ulice[17].

Przez Krzyżną Górę przechodzi linia kolejowa nr 276 z Wrocławia Głównego do Międzylesia. Odcinek tej trasy prowadzący z Kłodzka do granicy powstał w latach 1874-1875[18]. W jego południowej części znajduje się posterunek odgałęźny Kłodzko Nowe, od którego swój początek bierze linia kolejowa nr 309 do Kudowy-Zdroju[19].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Dawniej komunikacje miejską na osiedlu Krzyżowa Góra obsługiwał prywatny przewoźnik A-Vista, linia nr 3: ul. Wiosenna – ul. Jaskółcza. Obecnie na tym terenie nie ma zlokalizowanego żadnego przystanku komunikacji miejskiej[20]. Jedynie w środkowej części osiedla zatrzymują się autobusy jeżdżące w stronę Jaszkowej, Lądka-Zdroju, Stronia Śląskiego, Międzylesia.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – Krzyżna Góra podlegają pod rejon działania Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku. Funkcję dzielnicowego pełni mł.asp. Tomasz Siwek (V Rejon Służbowy)[21].

Urzędy i instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Kłodzku – ul. Wyspiańskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław-Warszawa 1999.
  2. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 309.
  3. Dane na podstawie: F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1-13, Brieg 1783-1796.
  4. a b c d e Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 309.
  5. F. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883-1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Regesty śląskie, opr. K. Bobowski, J. Gilewska-Dubis, W. Korta, B. Turoń, M. Cetwiński, A. Skowrońska, wyd. Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1975-1990, t. 1,2,3.Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 309.
  6. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 127.
  7. Por.: Plan von Glatz, 1:4500, pod red. M. Krausego, Glatz 1897.
  8. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, wyd. DOBU/Oficyna Wydawnicza Atut, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385.
  9. A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, wyd. Rzeka, Wrocław 2001, s. 285.
  10. Granice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2006 r.
  11. Informacja na stronie MZS w Kłodzku, (dostęp: 26.03.2010)
  12. Dane ZSM w Kłodzku na 2009 r.
  13. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2005.
  14. Dane Urzędu Miasta w Kłodzku na 2009 r.
  15. Stan na 28 lutego 2010 r.
  16. Dane Urzędu Miasta Kłodzka na początek 2010 r.
  17. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.
  18. Datownik kolei żelaznych na Ziemi Kłodzkiej, (dostęp: 26.03.2010)
  19. Informacja na serwisie "Koleje Żelazne Ziemi Kłodzkiej", (dostęp: 25.03.2010)
  20. Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 2, PPWK, Warszawa-Wrocław 1992.
  21. Informacja KPP w Kłodzku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]