Osiek nad Notecią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°7′8″N 17°17′20″E
- błąd 38 m
WD 53°7'N, 17°18'E, 53°8'N, 17°22'E
- błąd 2284 m
Odległość 826 m
Osiek nad Notecią
wieś
Ilustracja
Kościół pw Św.Józefa w Osieku
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat pilski
Gmina Wyrzysk
Liczba ludności (2008) 4000
Strefa numeracyjna 67
Kod pocztowy 89-333[1]
Tablice rejestracyjne PP
SIMC 0533506
Położenie na mapie gminy Wyrzysk
Mapa lokalizacyjna gminy Wyrzysk
Osiek nad Notecią
Osiek nad Notecią
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiek nad Notecią
Osiek nad Notecią
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Osiek nad Notecią
Osiek nad Notecią
Położenie na mapie powiatu pilskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pilskiego
Osiek nad Notecią
Osiek nad Notecią
Ziemia53°07′08″N 17°17′20″E/53,118889 17,288889

Osiek nad Noteciąwieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Wyrzysk.

Toponimika nazwy wsi[edytuj | edytuj kod]

Najprawdopodobniej nazwa wsi oznacza system międzyplemiennych umocnień przygranicznych. W 1926 roku proboszcz z Nakła nad Notecią Ignacy Geppert wydał rozprawkę Dzieje Ziemi Nakielskiej aż do pierwszego rozbioru Polski, w której napisał: „Osiekami nazywano warowne schroniska w pobliżu głównych gościńców, bądź to na wyniesieniach, bądź też na urwiskach względnie na półwyspach. Przy zakładaniu osieków bardzo uważano na bliskość stojącej lub płynącej wody, dającej nieraz pewną obronę z boku lub z tyłu, niemniej łatwość dowozu żywności lub ucieczki czółnami w czasie pogromu, a zawsze możliwość dostania potrzebnej wody do picia, do przyrządzania posiłku. Kto zna położenie Osieka, ten rozumie doskonale jego pierwotne przeznaczenie.” Istnieje jeszcze legendarne wytłumaczenie nazwy wsi. Według niej, w zamierzchłych czasach na tereny obecnego Osieka nad Notecią przybyła grupa pierwszych osadników. Zastała ona teren bujnie porośnięty roślinnością. By się tu osiedlić, musiano najpierw tą roślinność osiec (skosić). Stąd, według legendy, pochodzi obecna nazwa wsi[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Osiek nad Notecią leży 40 km na wschód od Piły i 5 km na południe od Wyrzyska, na skraju Doliny Noteci oddzielającej Pojezierze Wielkopolskie od Pojezierza Pomorskiego. Od wschodu graniczy z rzeką Łobżonką. Nieopodal Osieka znajduje się Dębowa Góra (192,4m n.p.m.). Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 194 oraz Linia kolejowa nr 18 PiłaKutno ze stacją Wyrzysk Osiek.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Osiek nad Notecią [3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0533512 Pracz część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Osieku nad Notecią pochodzi z 1378 roku. Wieś należała do parafii wyrzyskiej. Była własnością szlachecką aż do roku 1783, kiedy to Karol Rydzyński został zmuszony do sprzedaży swojego majątku. W latach 18071815 miejscowość znajdowała się w granicach Księstwa Warszawskiego. W 1851 roku do użytku oddano stację kolejową, co spowodowało gwałtowny rozwój Osieka. W zaborze pruskim (1875-1920) i podczas okupacji niemieckiej wieś nosiła nazwę niemiecką Netzthal, zmienioną w 1942 na Netztal. Do niepodległej Polski wieś przywrócono na mocy traktatu wersalskiego w 1920 roku. W okresie międzywojennym osieczanie borykali się z problemem braku kościoła katolickiego. W 1924 roku siłą przejęty został zbór ewangelicki. Skandal ten stał się głośny w całych Niemczech. W 1925 roku utworzono w Osieku parafię pw. św. Józefa. Dopiero po upływie 11 lat ukończono budowę świątyni, w 1942 roku zamienionej przez hitlerowców na magazyn broni. Niemcy przejęli wieś już w pierwszym dniu drugiej wojny światowej i przemianowali ją na Netzthal (tak brzmiała nazwa miejscowości pod pruskim zaborem w latach 1875-1920). 22 stycznia 1945 roku oddział radziecki, liczący 28 osób, dotarł do Osieka i został zaatakowany przez niemieckich żołnierzy. Mimo rozpaczliwej obrony Rosjan hitlerowcy zwyciężyli. 26 stycznia 1945 roku do Osieka wkroczyły wojska radzieckie. Po wojnie zmienił się charakter wsi – z rolniczego na przemysłowy. W latach 1975–1998 Osiek należał do województwa pilskiego[6].

Osiedla Osieka nad Notecią[edytuj | edytuj kod]

  • Pracz – wschodnia część wsi. Do kwietnia 1935 roku stanowiła odrębną miejscowość[2].
  • Tokio – osiedle domków jednorodzinnych. Miejsce rozegrania w 1964 roku Igrzysk Olimpijskich Sportowców Wiejskich[7].
  • Ceramiczne
  • Leśne
  • Berlinek - osiedle domków jednorodzinnych. Zabudowa poniemiecka.

Igrzyska Olimpijskie Sportowców Wiejskich[edytuj | edytuj kod]

II Igrzyska Olimpijskie Sportowców Wiejskich „TOKIO k. Wyrzyska odbyły się w dniach 12–13 września 1964 roku. Po zakończeniu I Igrzysk w Rzymie k. Żnina szukano miejscowości o nazwie Tokio. Ponieważ w Osieku na początku lat 60. XX wieku budowano osiedle Tokio, podjeto decyzję o organizacji kolejnej imprezy w tej miejscowości. W ramach przygotowań do Igrzysk przebudowano stadion sportowy. Starano się zachować ceremoniał: sztafeta przybiegła z ogniem olimpijskim, znicz zapalił olimpijczyk Klemens Bieniakowski, a zawody otworzył ambasador Japonii Ichiro Kawasaki[7]

Organizacje działające na terenie Osieka nad Notecią[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Menos - organizacja pozarządowa, której celem jest sfera działań publicznych określona w Ustawie z dnia 24.04.2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (artykuł 4), a dodatkowo jeszcze inicjowanie, wspieranie i pomoc w różnego rodzaju przedsięwzięciach z zakresu ochrony środowiska, profilaktyki oraz szeroko rozumiany rozwój, aktywność i integracja społeczności lokalnej Osieka[8].
  • w 1909 roku powstała Ochotnicza Straż Pożarna [9]

Turystyka i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Marcin Starszak: Osiek.net. W: Historia Osieka nad Notecią od czasów najdawniejszych do dzisiaj [on-line]. [dostęp 20.04.2009].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. a b Dzieje Osieka w latach 1920-1945 - Zarys historii, web.archive.org, 4 lutego 2012 [dostęp 2020-02-21] [zarchiwizowane z adresu 2012-02-04].
  7. a b Roman Tadych – zbiory archiwaliów – cz 8. Koło fotograficzno-filmowe Oczy Szeroko Otwarte, fotografia.mgokwyrzysk.pl [dostęp 2020-02-21].
  8. Stowarzyszenie Menos |  Cele stowarzyszenia, menos.wrk.org.pl [dostęp 2016-04-16].
  9. Ochotnicza Straż Pożarna w Osieku nad Notecią obchodziła jubileusz 110-lecia powstania [dostęp 2020-02-21] (pol.).