Ostrów (powiat proszowicki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostrów
wieś
Ilustracja
Pole lawendy
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Proszowice
Liczba ludności (2006) 700
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-112[1]
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0332096
Położenie na mapie gminy Proszowice
Mapa lokalizacyjna gminy Proszowice
Ostrów
Ostrów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostrów
Ostrów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Ostrów
Ostrów
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu proszowickiego
Ostrów
Ostrów
Ziemia50°14′03″N 20°21′41″E/50,234167 20,361389

Ostrówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Proszowice.

Wieś duchowna, własność Opactwa Benedyktynek w Staniątkach położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie proszowskim województwa krakowskiego[2].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Ostrów[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0332104 Janów część wsi

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest w odległości około 8 km na północny wschód od Proszowic. Wieś administracyjnie położona jest w województwie małopolskim, na północny wschód od Krakowa, w gminie Proszowice w powiecie proszowickim. Pod względem historycznym i kulturowym Ostrów leży w Małopolsce, w ziemi krakowskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1238 – wymieniono wieś Ostrow.
  • 1242 – wieś ta wymieniona jest w dokumencie Konrada I, księcia mazowieckiego, potwierdzającego posiadanie jej przez klasztoru benedyktynek w Staniątkach, spisanego w Krakowie. Wcześniej wieś wraz z wieloma innymi miejscowościami darował klasztorowi jego fundator Klemens, kasztelan krakowski.
  • Połowa XV wieku – według Jana Długosza: było we wsi 22 łany kmiece i wyborny (optimum) folwark klasztorny, na trzy pola podzielony, z łąkami. Łany kmiece dają klasztorowi (w Staniątkach) po 20 skotów czynszu, po 2 kapłony a z nimi 2 grosze, 20 jaj, 2 sery, 2 korce owsa i 6 denarów; za miodowe i oprawne po pół grosza. Na Boże Narodzenie, Wielkanoc i Narodzenie Matki Boskiej po groszu i w te ostatnie święto po 2 koguty. Dziesięcinę dają biskupowi krakowskiemu wartości 20 grzywien. Folwark jej nie daje. Jest we wsi karczma, daje 3 grosze grzywny czynszu, i dwóch ogrodziarzy z rolą, dających po fertonie i 1 dniu pieszym roboty na tydzień.
  • 1581 – było tu 18 łanów kmiecych, 3 ogrodziarzy z rolą, 6 komorn (komorników), bez bydła.
  • 1789 – wymieniono 59 domów we wsi, w tym dwór i browar.
  • 1827 – według spisu ludności były we wsi 54 domy i 307 mieszkańców.
  • 1839 – na mapie oznaczony zespół dworski (bez znaków "dwór") z ogrodami i stawami.
  • 1885 – wymieniony jako: wś i folwark pow. Miechowski, gm. Klimontów, parafia Kościelec. Leży w pobliżu drogi bitej ze Skalbmierza do Słomnik, odległość 21 w. od Miechowa. Dobra Ostrów składają się w 1885 roku z folwarku Ostrów i Janów oraz wsi Ostrów. Rozległość dominalna mórg 971: folwark Ostrów grunta orne i ogród mr. 584, łąk mr. 41, nieużytki mr. 24, razem mr. 649; budynków murowanych 4 z drzewa 20; płodozmian 11-polowy. Folwark Janów gruntów ornych i ogrodów mr. 203, łąk mr. 25, pastwisk mr. 2, lasu mr. 86, nieużytki mr. 6, razem mr. 322; budynków z drzewa 3; płodozmian 9-polowy; las nieurządzony. Wś Ostrów osób 49, z gruntami mr. 268.
  • 1895 – urodził się tutaj Andrzej Deskur (zm. 1969), syn Józefa Deskura. Andrzej Deskur był ostatnim właścicielem majtku w Sancygniowie do 1945 roku [5].
  • W okresie międzywojennymfolwark własnością Róży z Deskurów Michalskiej (ur. 1898 zm. 1985)[5].
  • 17 sierpnia 1944 – samolot aliancki z 31 dywizji RAF, po dokonaniu zrzutu dla powstańców warszawskich został zestrzelony i rozbił się w Ostrowie. Z kraksy, spośród 8 członków załogi ocalał tylko II pilot z RPA[6].
  • 1945 – zespół folwarczno-parkowy zdewastowany przez miejscową ludność.
  • Lata 70.XX wieku – rozebrano murowany spichlerz folwarczny z połowy XIX wieku.
  • 1982 – budowa kaplicy pw. św. Ducha. Jest kaplicą filialną parafii pw. św. Wojciecha w Kościelcu.
  • 23 sierpnia 1992 – wmurowanie w ścianę Szkoły Podstawowej tablicy pamiątkowej poświęconej załodze rozbitego 17 sierpnia 1944 roku alianckiego Liberatora.
  • 2004 – rozebrano oficynę pofolwarczną z końca XIX lub początku XX wieku.
  • 2017 - wieś zwyciężyła w konkursie zorganizowanym przez Samorząd Województwa Małopolskiego – został uznany za najpiękniejszą i najbardziej urokliwą wśród wszystkich małopolskich wsi[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kapliczka słupowa datowana na XVII lub XVIII wiek, w stylu barokowym. Położona przy drodze wojewódzkiej nr 776. Jest w formie kamiennej kolumny, nakrytej prostokątnym zwieńczeniem z kolumienkami, w środku rzeźba Matki Boskiej. Ewentualne napisy i data zatarły się.
  • Kapliczka murowana przy drodze wojewódzkiej nr 776, z końca XIX wieku, przebudowana w latach 30.XX wieku i 2008 roku. Wzniesiona na planie prostokąta, nakryta jest dachem dwuspadowym z drewnianą sygnaturką na kalenicy. Wewnątrz znajduje się ołtarz z końca XIX wieku utrzymany w tradycji barokowej.
  • Kamienna figura z 1841 roku położona w centrum wsi na skrzyżowaniu dróg, przedstawiająca rzeźbę Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej.
  • Figurka w lesie Ostrowskim, przedstawia rzeźbę Matki Boskiej na filarowym postumencie. Na filarze znajduje się płaskorzeźba, która przypuszczalnie przedstawia herb Deskurów, napis i data nie czytelne. Figurę można datować na okres pobytu w miejscowym folwarku Józefa Deskura czyli koniec XIX wieku[8].
  • Krzyż przy drodze do Posiłowa. Krzyż żeliwny z postacią Jezusa Chrystusa, osadzony na kamiennym filarze. Napis i data na filarze nie czytelne, całość datuje się na połowę XIX wieku.
  • Krzyż kamienny z 1948 roku. Na filarze krzyża napis NA CHWAŁE BOGU CZŁONKOWIE SPUDZ. JUTRZENKA W OSTROWIE R. 1948. RADA NADZO. BUJAK FR., NOWAK EDW., WIECZOREK J., ŚWIECA J., MUSIAŁ WŁ., JANCZYK WIN., KOWALSKI J., OLENDER JUL., RÓZGA JAN.
  • Budynek dawnej szkoły, drewniana z 1935 roku, przebudowana w latach 60. XX wieku.
  • Zespół folwarczno-parkowy w Ostrowie. Po 1945 roku zdewastowany, rozebrano dwór, czworaki oraz budynki gospodarcze. W latach 70.XX wieku rozebrano okazały murowany spichlerz folwarczny z połowy XIX wieku, reprezentujący styl klasycystyczny. W 2004 roku rozebrano zdewastowaną i grożącą zawaleniem oficynę folwarczną z końca XIX lub początku XX wieku. Park zniszczony, układ kompozycji nie czytelny, wycięto wiele starych drzew, obecnie pozostały dwa szpalery, luźne pojedyncze drzewa głównie kasztany oraz resztki stawów w dolinie.
  • Folwark w Ostrowie-Janowie. Składał się z drewnianych budynków gospodarczych i czworaków. Po 1945 roku wszystkie te budynki zostały rozebrane. Drewno z rozebranych budynków posłużyło okolicznym mieszkańcom do budowy domów. Po folwarku nie pozostał żaden ślad.

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Kaplica pw. św. Ducha - wybudowana w 1982 roku, należy do parafii pw. św. Wojciecha w Kościelcu, pełni role kościoła filialnego. W kaplicy znajduje się późnobarokowy ołtarz główny z I połowy XVIII wieku, przeniesiony z kościoła parafialnego, gdzie znajdował się w nawie bocznej północnej (1 przęsło zachodnie). W ołtarzu, w części środkowej, umieszczony jest barokowy krucyfiks z XVIII wieku, dwie figury ołtarzowe przedstawiające postacie świętych są nowsze od ołtarza, utrzymane w stylu baroku. Ściany kaplicy są pokryte malowidłami z lat 80.XX wieku.
  • Szkoła podstawowa im. Lotników Alianckich.
  • Pamiątkowa tablica z brązu, wmurowana w 1992 r. w ścianę Szkoły Podstawowej[6] - poświęcona załodze alianckiego Liberatora z 31 Dywizjonu Bombowego R.A.F., zestrzelonego 17 sierpnia 1944 r. powracającego do Włoch po dokonaniu zrzutu dla Powstańców Warszawy. Treść tablicy:

"BOHATERSKIM LOTNIKOM ALIANCKIM / 205 GRUPY BOMBOWEJ 31 DYW. S.A.A.F. / KTÓRZY NIOSĄC POMOC WALCZĄCEJ / WARSZAWIE W CZASIE POWSTANIA / ZGINĘLI ŚMIERCIĄ LOTNIKA / W OSTROWIE W DNIU 17 SIERPNIA 1944 R. / Z płonącego LIBERATORA uratował się / 2 Pilot / Lieutenant JANNIE GROENEWALD lat 27 / POLEGLI ZA POLSKĘ / Major Pilot I.J.M. ODENDAAL S.A.A.R. lat 28 / Lieutenant Observer B.T. LOXTON lat – / Lieutenant W/OP. T.T. WATSON lat 21 / Lieutenant W/OP. A.J. HASTINGS lat 23 / W/O I.W/OP. J.B. ERASMUS lat 23 / W/O II.A/G. J.A.C. STEEL lat 18 / Sgt. A/B. G.T. ROBINSON R.A.F. lat – / NIECH BÓG PRZYJMIE ICH OFIARĘ / TABLICĘ TĄ PO WSZE CZASY / UFUNDOWALI: / ZWIĄZEK KOMBATANTÓW / RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ / I BYŁYCH WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH / KOŁO W PROSZOWICACH / I MIESZKAŃCY OSTROWA / 1992"

  • Remiza OSP - założona w 1940 roku. Początkowo mieściła się w spichlerzu folwarcznym. W latach 70.XX wieku został zbudowany obecny budynek remizy na terenie dawnego zespół folwarczno-parkowego. Po przeniesieniu OSP do nowego budynku spichlerz został rozebrany.
  • Ogród pełen lawendy - pole lawendy usytuowane przy drodze gminnej w stronę Kadzic. Każdego roku w czerwcu organizowane są tutaj Małopolskie Dni Lawendy.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 103.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. a b Dzieje rodu Deskurów
  6. a b Patroni Szkoły, Szkoła Podstawowa w Ostrowie
  7. Małopolska.pl
  8. Internetowy Kurier Proszowski

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, tom VII, 1886

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]