Otto Strasser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Otto Strasser
Ilustracja
Otto Strasser w 1957 roku, gdy zakładał Niemiecką Unię Socjalną
Data i miejsce urodzenia 10 września 1897
Bad Windsheim
Data i miejsce śmierci 27 sierpnia 1974
Monachium
Przynależność polityczna NSDAP
Przynależność polityczna Niemiecka Unia Socjalna

Otto Johann Maximillian Strasser (ur. 10 września 1897 w Bad Windsheim, zm. 27 sierpnia 1974 w Monachium) – niemiecki polityk, członek lewego skrzydła NSDAP, brat Gregora Strassera. 4 lipca 1930 roku na skutek konfliktu z Adolfem Hitlerem odszedł z NSDAP wraz z grupką swoich 25 zwolenników[1]. Po odejściu z NSDAP założył własne ugrupowanie o nazwie Czarny Front. W latach 1934-1955 na emigracji, po powrocie do Niemiec założył partie Niemiecka Unia Socjalna.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność polityczna do 1930 roku[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Bawarii. Wziął udział w I wojnie światowej. Po zakończeniu wojny studiował ekonomie, między innymi słuchał wykładów Wernera Sombarta[2]. W 1919 roku wstąpił do niemieckiej partii socjaldemokratycznej SPD[3]. W roku 1920 był przeciwnikiem Puczu Kappa[3]. Jednak odchodził coraz bardziej od reformatorsko – socjalistycznego stanowiska swojej partii, szczególnie gdy rząd SPD stłumił powstanie robotników w Zagłębiu Ruhry. Ostatecznie opuścił SPD w 1920 roku[3]. W 1925 wstąpił do NSDAP, do której już od kilku lat należał jego brat. Wspólnie z bratem wydawał i redagował pisma Der nationale Sozialist i Berliner Arbeiterzeitung. W 1926 roku wspólnie założyli wydawnictwo Kampfverlag[3].

Otto Strasser był w latach 20-tych czołową postacią lewicowej frakcji w NSDAP[4]. Jego brat Gregor Strasser był wówczas obok Josepha Goebbelsa nieformalnym przywódcą północnoniemieckiego odłamu NSDAP. Frakcja skupiona dookoła Gregora Strassera pragnęła pozyskać dla NSDAP robotników, w związku z tym sięgała po retorykę antykapitalistyczną, popierała związki zawodowe i strajki[5], domagała się nacjonalizacji przemysłu, wywłaszczenia majątków rolnych należących do członków rodzin królewskich a w polityce zagranicznej postulowała orientacje na ZSRR[6]. Północnoniemiecki odłam NSDAP niechętnie patrzył także na próby zbliżenia się Hitlera z kościołem katolickim[7]. Otto był związany z frakcją brata i propagował jej poglądy na łamach prasy nazistowskiej.

Hitler nie zgadzał się z niektórymi elementami programu grupy Strassera, uważał, iż są one zbyt radykalne i niekorzystne dla niektórych części społeczeństwa niemieckiego (w szczególności dla klasy średniej i wspierających nazistów przemysłowców). W 1926 roku frakcja Strassera stworzyła luźne stowarzyszenie okręgów partyjnych pod nazwą Wspólnota pracy Północnych i Zachodnioniemieckich okręgów NSDAP (niem. Arbeitsgemeinschaft der nord- und westdeutschen Gaue) i próbowała doprowadzić do rewizji programu NSDAP, chciano wprowadzić do programu korporacjonizm, postulat stworzenia unii celnej środkowej Europy i wprowadzenie publicznej kontroli środków produkcji przy zachowaniu prywatnej własności[8]. W czasie konferencji w Bambergu (1926) próba rewizji programu została jednak powstrzymana przez Hitlera, a sama frakcja Strassera została pozbawiona znaczącego wpływu na kierunek rozwoju i ideologie partii, Joseph Goebbels stanął po stronie Hitlera i odciął się od Strasserów[9].

Wystąpienie z NSDAP, emigracja, powrót do RFN po wojnie[edytuj | edytuj kod]

W 1930 roku Otto Strasser na łamach pisma wydawanego przez Kampfverlag poparł strajk metalowców w Saksonii. Było to wbrew stanowisku Hitlera, który dążył wówczas do pozyskania przedsiębiorców, i wywołało wściekłość Goebbelsa. Jak notował Goebbels: "[Hitler] nie znosi Strasserów i surowo ocenia ten salonowy socjalizm"[10]. 21 maja 1930 roku Hitler zaprosił Strassera na rozmowę, podczas której Otto przeciwstawił się jego poglądom. Oburzony Hitler stwierdził, że Strasser głosi poglądy pro-demokratyczne i marksistowskie. Po rozmowie Hitler nakazał Goebbelsowi wyrzucenie Otto Strassera i jego zwolenników z partii[11]. 4 lipca 1930 roku przeczuwając, że zostanie wydalony Strasser ogłosił, że "socjaliści odchodzą z NSDAP" i, wspólnie z 25 swoimi zwolennikami, wystąpił z partii. Jego brat Gregor pozostał wówczas w NSDAP[12].

Po odejściu z NSDAP Otto założył własną partię pod nazwą Związek walki rewolucyjnych narodowych socjalistów (niem. Kampfgemeinschaft Revolutionärer Nationalsozialisten), partia liczyła około 6 000 członków w 1931 roku, członkowie rekrutowali się głównie spośród rozczarowanych Hitlerem nazistów. W 1931 roku partia przyjęła nazwę Czarny Front[3]. Dążył w ten sposób do rozbicia NSDAP, do żadnego rozłamu jednak nie doszło.

W 1934 roku, po zdobyciu władzy przez nazistów i delegalizacji Czarnego Frontu udał się na emigracje[3]. Początkowo schronił się w Austrii, następnie w Pradze, Szwajcarii i Francji. Później, w roku 1940, przeniósł się na Bermudy, zostawiając żonę i dwoje dzieci w Szwajcarii. W roku 1941 wyemigrował do Kanady, gdzie mieszkał do 1955 roku[3]. Na emigracji Strasser przewodniczył Ruchowi Wolnych Niemców poza krajem, przekonywał ludność niemiecką na całym świecie do działań na rzecz upadku Hitlera i nazizmu. Ruch nie był jednak uznawany przez aliantów ponieważ głosił hasła antysemickie[3].

Po wojnie kraje alianckie oraz rząd RFN nie zgadzały się na powrót Strassera do Niemiec, jako że był on wciąż wierny wielu doktrynom narodowego socjalizmu[potrzebny przypis]. W czasie pobytu na emigracji pisał artykuły na temat Trzeciej Rzeszy i kierownictwa NSDAP dla kilku brytyjskich, amerykańskich i kanadyjskich gazet, w tym New Statesman oraz Montreal Gazette.

Zgodę na powrót Strassera do Niemiec wydał w roku 1955 Federalny Sąd Administracyjny. Strasser odzyskał też obywatelstwo niemieckie, którego został pozbawiony w 1934 roku przez władze III Rzeszy[3]. W roku 1956 założył własną skrajnie prawicową i antydemokratyczną partię Niemiecką Unię Społeczną[3]. Jego ugrupowanie nie zyskało poparcia. Do swojej śmierci (w Monachium w roku 1974) Strasser propagował własną, przedwojenną wizję narodowego socjalizmu[13].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Strasseryzm.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Gregor Strasser

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ian Kershaw: Hitler 1889-1936: hybris. Poznań: 2017, s. 286. ISBN 978-83-7120-927-7.
  2. Armin Nolzen: "Straßer, Otto" (niem.). W: Neue Deutsche Biographie [on-line]. 2013. [dostęp 28.09.2018].
  3. a b c d e f g h i j Nolzen 2013 ↓.
  4. Louis L Snyder: Encyclopedia of the Third Reich.. Hertfordshire: 1998, s. 336. ISBN 1-85326-684-1.
  5. Reinhard Kühnl. Zur Programmatik der nationalsozialistischen Linken: das Strasser-Programm von 1925/26. „Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte”. 14, s. 522, 1966. 
  6. Joseph L. Nyomarkay. Factionalism in the National Socialist German Workers' Party, 1925-26: The Myth and Reality of the "Northern Faction". „Political Science Quarterly”. Vol. 80, No. 1, s. 35, march 1965. 
  7. Kühnl 1966 ↓, s. 519.
  8. Kershaw 2017 ↓, s. 239.
  9. Kershaw 2017 ↓, s. 241.
  10. Kershaw 2017 ↓, s. 284.
  11. Kershaw 2017 ↓, s. 285.
  12. Kershaw 2017 ↓, s. 286.
  13. Troy Southgate, Otto Strasser: The Life and Times of a German Socialist., 2010.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]