Otton Laskowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Otton Laskowski
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1892
Paduń, gubernia tobolska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 11 listopada 1953
Londyn, Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1915-1947
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie (II RP); Polskie Siły Zbrojne
Jednostki Finlandzki Pułk Lejbgwardii
I Korpus Polski
21 Pułk Piechoty
Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy
Wojskowe Biuro Historyczne
Stanowiska dowódca plutonu
dowódca kompanii
p.o. komendanta Kwatery Głównej 8 Dywizji Piechoty
szef Wojskowego Biura Historycznego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Palm Akademickich (Francja) Kawaler 1. klasy Orderu Miecza (Szwecja) Order Świętego Aleksandra (Bułgaria) Medal Zwycięstwa
Odznaka Strzelecka IIRP
Otton Laskowski jako podporucznik

Otton Laskowski herbu Korab, ps. „Tonio” (ur. 23 marca 1892 w Paduni, zm. 11 listopada 1953 w Londynie) – historyk wojskowości, major piechoty Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych. Był twórcą Encyklopedii wojskowej, pierwszej polskiej encyklopedii wojskowości.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Otton Laskowski urodził się 23 marca 1892 roku w Paduni, w guberni tobolskiej, w rodzinie Wacława Jacka, inżyniera-technologa, i Marii Joanny z Missunów. Ojciec zesłany został na Syberię za przynależność do Gminy Socjalistów Polskich w Petersburgu i współpracę z Narodną Wolą. Miał brata Kazimierza. 26 grudnia 1917 roku zawarł związek małżeński z Marią z Seewaldów, z którą miał troje dzieci: Helenę Franciszkę (ur. 1919), Wacława Bogodara (ur. 1920) i Jerzego Ottona (ur. 1925).

W 1910 roku ukończył gimnazjum klasyczne w Troicku (gub. orenburska). W latach 1910–1914 studiował na Wydziale Mechanicznym Politechniki w Petersburgu.

W 1914 roku, po wybuchu I wojny światowej, wstąpił do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej w Sankt Petersburgu. Od maja 1915 roku, w stopniu chorążego, dowodził kompanią w Finlandzkim Pułku Lejbgwardii. W sierpniu 1915 roku, w bitwie pod Jowniunami, został ciężko ranny. W 1916 roku został awansowany na podporucznika.

W 1917 roku, po wybuchu rewolucji lutowej, uczestniczył w organizowaniu Związku Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie. Organizator i pierwszy dowódca Pierwszej Samodzielnej Kompanii Polskiej przy Naczpolu w Piotrogrodzie, następnie w I Korpusie Polskim w Rosji.

W październiku 1918 roku powrócił do Polski i uczestniczył w akcji rozbrajania oddziałów niemieckich. Walczył w wojnie z bolszewikami jako dowódca kompanii w 21 pułku piechoty "Dzieci Warszawy". Został ranny w bitwie nad Dźwiną i w listopadzie 1919 roku odesłany na tyły (do Warszawy). Ukończył II Kurs Pedagogiczny dla Oficerów i od sierpnia 1920 roku pełnił służbę w Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym kierowanym przez pułkownika Wacława Tokarza, a od listopada 1927 roku w Wojskowym Biurze Historycznym. W prowadzonych badaniach historycznych specjalizował się w staropolskiej sztuce wojennej. 1 grudnia 1924 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów administracji, dział naukowo-oświatowy[1].

Od 1929 roku kierował Przeglądem Historyczno-Wojskowym. Wykładowca historii wojskowości na różnego rodzaju kursach dla oficerów. Członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego. W latach 1930–1939 był naczelnym redaktorem Encyklopedii wojskowej, w której zamieścił wiele swoich artykułów. Współpracownik sekcji obwarowań starych w Zakładzie Architektury Polskiej. Organizator działu polskiego na wystawie wojskowej w Paryżu w 1936 roku. W 1937 roku, w związku z likwidacją grupy oficerów naukowo-oświatowych, został przeniesiony do korpusu oficerów piechoty. W 1939 roku był szefem Wydziału Wojen Dawnych w Wojskowym Biurze Historycznym[2].

W 1939 roku obronił pracę magisterską z historii na Uniwersytecie Warszawskim (jako ekstern). W sierpniu tego roku, zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym, objął obowiązki komendanta kwatery głównej 8 Dywizji Piechoty. 9 września w Brześciu podpułkownik Alojzy Horak przekazał mu szefostwo Wojskowego Biura Historycznego z zadaniem dalszej ewakuacji biura i archiwum, transportem kolejowym, do Złoczowa przez Pińsk, Łuniniec, Sarny, Równe, Dubno.

Po przekroczeniu granicy z Rumunią został internowany. Pełnił funkcję szefa sztabu Dowództwa Obozów WP. Po przybyciu do Francji mianowany został szefem Wojskowego Biura Historycznego. Od lata 1940 roku pełnił obowiązki szefa propagandy i oświaty I Korpusu Polskiego w Szkocji. 31 marca 1941 roku przeniesiony został do Gabinetu Naczelnego Wodza i Ministra Spraw Wojskowych w Londynie na stanowisko zastępcy szefa gabinetu i kierownika Referatu Historycznego[3]. 13 marca 1942 roku powierzono mu kierownictwo Referatu Propagandy i Oświaty w Polskim Biurze Wojskowym (Komendzie Placu).

W latach 1947-1948 zajmował się oświatą w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia. W 1948 roku po zwolnieniu z wojska pozostał na emigracji. W latach 1948-1952 redagował „Teki Historyczne”. Utrzymywał się między innymi z lekcji śpiewu. Zmarł 11 listopada 1953 roku w Londynie. Pochowany na St. Mary's Cementary.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie 180 edytorów pięciotomowej Ilustrowanej encyklopedii Trzaski, Everta i Michalskiego wydanej w latach 1926-1928 gdzie zredagował hasła związane z wojskowością[4][5]. Pełnił również funkcję redaktora naczelnego ośmiotomowej Encyklopedii wojskowej wydanej w latach 1931-1937[6]. Był autorem wielu prac z dziedziny historii wojskowości, w tym:

  • Język i słownictwo wojskowe Prądzyńskiego (1921)
  • Znaczenie ogólne i wychowawcze historii wojskowości (1922)
  • Kampanie Stefana Batorego przeciwko Moskwie (1925)
  • Historia Wojskowości Polskiej (1925)
  • Grunwald 1410 (1926 i 1943 – wydanie angielskie)
  • Badania dawnej polskiej historii wojskowej. Zadania pracy i ogólna charakterystyka źródeł (wspólnie z B. Pawłowskim w 1927)
  • Kampania włoska 1859 roku (wspólnie z S. Płoskim w 1928)
  • Młodość wojskowa Jana Sobieskiego (1929)
  • Przewodnik po polach bitew wojny polsko-rosyjskiej 1830/31 (1930, 2011)
  • Jan III Sobieski (1933 i 1941 wydanie angielskie)
  • Wyprawa wiedeńska 1683 (1933)
  • Piechota w rozwoju historycznym (1936)
  • Odrębność staropolskiej sztuki wojennej (1936, 1952 – wyd. francuskie, 1955 -wyd. II poprawione)
  • Wyprawa na Toropiec (1937)
  • Historia piechoty polskiej do 1792 roku (1937)
  • Taktyka piechoty XVI w. W związku z jej siłą ogniową (1950 i 1964 – wyd. franc. i ang.)

Opracowywał również teksty innych autorów (jako wydawca źródeł), a także tłumaczył, m.in. prace gen. Cammona, marszałków: Joffre i Focha. Ostatnią jego pracą napisaną w Polsce była: Jan III Sobieski jako wódz. Nie została jednak wydana, jej rękopis spłonął w czasie wojny w Warszawie.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku.
  2. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 20, 494.
  3. Gabinet NW 1944 ↓, s. 15, 187.
  4. Trzaska 1939 ↓.
  5. Lam 1926 ↓.
  6. Laskowski 1931 ↓.
  7. Wniosek z 20 sierpnia 1936 r.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 11.11.1932 r.
  9. informacja z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
  10. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 38 z 01.04.1925 r.
  11. Dz. M.S.W. 78/28.
  12. Roz. M.S.W. 83/28.
  13. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 2, s. 20, 11 listopada 1936. 
  14. Sveriges statskalender. Sztokholm: 1925, s. 922
  15. Na podstawie fotografii Plik:Otton Laskowski.jpg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Organizacja i obsada Gabinetu NW 1939-1944, sygn. A.XII.1/47. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Otton Laskowski: Encyklopedia wojskowa. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1931.
  • Encyklopedia wojskowa, Warszawa 1934, t. IV, s. 748.
  • Encyklopedia wojskowa, Warszawa 2007, t. I, ​ISBN 978-83-01-15175-1
  • Teczka personalna Ottona Laskowskiego, Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie (ap 5323 + 5345 + 6032).
  • Z żałobnej karty: ś. p. mjr Otton Laskowski, [w] Bellona (Kwartalnik Wojskowo-Historyczny), Zeszyt IV, Październik-Grudzień 1953, Londyn.
  • T. Dubicki, "Wojsko Polskie w Rumunii 1939-1941", Warszawa 1994, ss. 97, 119-121,136,166,174,176,310.
  • B. Miśkiewicz, Polska Historiografia Wojskowa, Poznań 1996, ss. 201-210.
  • Polski Słownik Biograficzny, T. XVI, Warszawa 1971, s. 532-533.
  • Dokumenty rodzinne w posiadaniu autora.
  • Ludwik Głowacki, Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939, Wydawnictwo MON, wyd. V, Warszawa 1985, ​ISBN 83-11-07109-8​, s. 355.
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1278, 1401.
  • Trzaska: Katalog wydawnictw Trzaski, Everta i Michalskiego. Warszawa: Trzaska, Evert i Michalski, 1939.
  • Stanisław Lam: Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego, t.I (A-E). Warszawa: Trzaska, Evert i Michalski, 1926.