Pałac w Czerniejewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Obiekt zabytkowy nr rej. 878/Wlkp/A z 21.02.1964[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Miejscowość Czerniejewo
Adres ul. gen. Lipskiego 5
Rozpoczęcie budowy 1771
Ukończenie budowy 1775
Ważniejsze przebudowy 1790, 1926-1928
Pierwszy właściciel Jan Lipski
Kolejni właściciele Zygmunt Skórzewski
Położenie na mapie Czerniejewa
Mapa lokalizacyjna Czerniejewa
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Położenie na mapie gminy Czerniejewo
Mapa lokalizacyjna gminy Czerniejewo
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Pałac Lipskich w Czerniejewie
Ziemia52°26′03″N 17°29′21″E/52,434167 17,489167

Pałac w Czerniejewie – znajduje się na północnym skraju miasta, połączony z nim długą aleją, wzniesiony w latach 1771-1780[2][3] lub 1790[4] dla Jana Lipskiego[2] według projektu architekta Ignacego Graffa. Pałac pierwotnie późnobarokowy[2], piętrowy na planie prostokąta[3] z dwoma skrzydłami i dwoma dziedzińcami. Pierwszy, zewnętrzny (tzw. avant-cour, przeddziedziniec) ma po bokach wozownie i stajnie[5]. Drugi, wewnętrzny (tzw. cour d'honneur, dziedziniec honorowy) otoczony jest z boków dwiema oficynami z roku 1780[5].

Prawdopodobnie w tym miejscu znajdował się wcześniej zamek[2][5]. Pałac wielokrotnie przebudowywany. Pierwsza przebudowa, z lat 1789-1790 i późniejszych, przeprowadzona prawdopodobnie według projektu Kamsetzera nadała pałacowi charakter klasycystyczny[5]. W 1800 dodano czterokolumnowy[3][5] portyk z tympanonem, wysunięty znacznie przed linię elewacji[2][3]. Portyk umożliwiał kryty dojazd pod samo wejście i dodał rezydencji okazałości. W portyku umieszczono herby Lipskich (Grabie) i Koźminskich (Poraj)[3]. Inne elementy tej przebudowy to gruntowna rearanżacja wnętrz. Powstał wtedy, na osi głównej pałacu, na parterze, wsparty na kolumnach salon (sala terrena, tzw. grota pompejańska wg opisu na planie z 1911[3]), a nad nim, na piętrze, dwukondygnacyjna, nakryta spłaszczoną (pozorną) kopułą sala balowa ozdobiona pilastrami[3]. Te zmiany spowodowały dodanie ryzalitu na fasadzie ogrodowej pałacu.

Przebudowa z lat 1926-1928, wykonana na zlecenie hrabiego Zygmunta Skórzewskiego, przeprowadzona przez architekta Juliusza Nagórskiego polegała na dobudowie wschodniego skrzydła pałacu[2][3] i połączeniu głównego budynku z oficyną wschodnią za pomocą galerii[3]. Oficynę zachodnią połączono galerią z pałacem w latach 1979-1984 (albo 1980-1983[5]), podczas prac restauracyjno–remontowych[2].

Park krajobrazowy (13 ha)[2][5], pierwotnie założony jako ogród francuski, od XIX wieku jako ogród angielski, z alejami lipowymi, grabowymi i stawem[3][5]. W głębi parku budynek bażanciarni z pocz. XIX w.[3][5], przebudowanej potem na domek myśliwski[2].

Po wybuchu II wojny światowej, 5 września 1939 rodzina Skórzewskich (hrabia Zygmunt Skórzewski wraz z żoną, księżniczką Leontyną Skórzewską z d. Radziwiłł) uciekła tuż przed zajęciem pałacu przez wojska niemieckie[6]. Samochodem udało im się dotrzeć do Nieborowa[6]. Herb Skórzewskich, Drogosław, ostatnich przedwojennych właścicieli obiektu zdobi bramę wjazdową[2].

Pałac w czasie II wojny światowej użytkowany był przez Niemców, dlatego zabudowania przetrwały wojnę w stanie nienaruszonym. Wnętrza i wyposażenie uległy znacznemu zniszczeniu w końcowym okresie wojny. Od wyzwolenia do 1977 r. siedziba domu dziecka, później przejęty i wyremontowany przez PGR Żydowo z przeznaczeniem na hotel i centrum konferencyjne. Obecnie również pełni tę funkcję. 3 czerwca 1997 gościł na uroczystym śniadaniu siedmioro przywódców państw Europy Środkowo-Wschodniej, którzy spotkali się tu podczas obchodów 1000-lecia męczeńskiej śmierci Świętego Wojciecha[7].

Zespół figuruje od 21 lutego 1964 w rejestrze zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa, z późniejszymi uzupełnieniami[4]. Pałac znajduje się na Szlaku Pałaców i Dworów Powiatu Gnieźnieńskiego[8].

Panorama pałacu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolska. 2018-09-30.
  2. a b c d e f g h i j Jerzy Kwiatek: Polska – Urokliwy świat małych miasteczek. Wyd. 3. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2006, s. 424-425. ISBN 83-7319-993-4.
  3. a b c d e f g h i j k Włodzimierz Łęcki: Gniezno i okolice. Wyd. I. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1972, s. 102-103.
  4. a b Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 14. [dostęp 12 stycznia 2019].
  5. a b c d e f g h i Franciszek Jaśkowiak, Włodzimierz Łęcki: Poznań i okolice. Sport i Turystyka, 1983, s. 234-235. ISBN 83-217-2434-5.
  6. a b Ryszard Nowicki: Hrabiego Skórzewskiego poszukiwania miejsca na ziemi. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2010, s. 99. ISBN 978-83-7096-772-7. (pol.)
  7. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu oraz Pracownia Krajoznawcza.: Pałac w Czerniejewie (pol.). Region Wielkopolska. [dostęp 20 stycznia 2019].
  8. Turystyka Gniezno (pol.). Starostwo powiatowe w Gnieźnie, 2012. [dostęp 12 stycznia 2019].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]