Pantelimon Erhan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pantelimon Erhan (ur. 1884 w Tănătari, zm. 1971 w Bukareszcie) – mołdawski i rumuński polityk, premier Mołdawskiej Republiki Demokratycznej między grudniem 1917 a styczniem 1918 r.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył seminarium duchowne w Kiszyniowie i studia filologiczne na Uniwersytecie Cesarskim w Petersburgu. Następnie pracował w stolicy Rosji jako nauczyciel licealny i asystent na uczelni[1]. Po rewolucji lutowej stworzył w Petersburgu razem z Ionem Inculțem Towarzystwo Besarabskie, którego celem było przygotowanie aktywistów do pokierowania wydarzeniami w Besarabii w kierunku poparcia Rządu Tymczasowego[2]. W lipcu 1917 r., po przybyciu do Kiszyniowa, poparł propozycję Vladimira Hertzy, by zwołać regionalne ciało ustawodawcze, które ogłosiłoby autonomię Besarabii w demokratycznej Rosji[1]. W wyborach do tegoż zgromadzenia, nazwanego Radą Kraju, został wybrany z ramienia powstałych spontanicznie w regionie rad chłopskich[1]. Od początku zaliczał się w nim do pierwszoplanowych postaci[3]. Na jego wniosek Ion Inculeț został przewodniczącym Rady[1].

2 grudnia Rada Kraju ogłosiła powstanie autonomicznej Mołdawskiej Republiki Demokratycznej, uznającej zwierzchność Rosji, zaś dwa dni później (według innego źródła - 7 grudnia) powierzyła Erhanowi stanowisko przewodniczącego Rady Dyrektorów Generalnych, równoznaczne ze stanowiskiem premiera autonomicznej Mołdawii[4]. Jeszcze w tym samym miesiącu i ponownie w styczniu 1918 r., w związku ze wzrostem znaczenia ruchu rewolucyjnego i siłą organizacji bolszewickich, niemal otwarcie przygotowujących się do przejęcia władzy w Kiszyniowie, Erhan osobiście prosił władze Rumunii o interwencję w Besarabii i ratowanie Rady Kraju. Wojska rumuńskie faktycznie wkroczyły do Mołdawii i do końca stycznia wyparły z Kiszyniowa, a następnie z całego terenu do Dniestru oddziały bolszewickie[5]. Podobnie jak Inculeț, Erhan nie chciał jednak przyłączenia Mołdawii do Rumunii. Bardziej istotne dla niego od kwestii narodowych były reformy społeczne, przede wszystkim reforma rolna; obaj politycy słusznie przewidywali, że w Rumunii nie będzie możliwe kontynuowanie zmian w tym kierunku, jakie zaczęła wdrażać Rada Kraju[6].

1 lutego 1918 r. Erhan stracił stanowisko premiera Mołdawii (od 24 stycznia już w pełni niepodległej) na rzecz Daniela Ciugureanu[7]. Sam pozostał w jego rządzie jako Dyrektor Generalny (minister) oświaty[1].

Po przyłączeniu Besarabii do Rumunii w tym samym roku Erhan był dyrektorem oświaty na terytorium Besarabii. Został również wybrany do rumuńskiego senatu i przez pewien czas kierował kiszyniowskim liceum im. Bogdana Haşdeu. W 1940 r. opuścił Kiszyniów przed zbliżającą się Armią Czerwoną i osiadł w Bukareszcie, gdzie spędził resztę życia[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Personalitatea zilei. Pantelimon Erhan, „Timpul - Ştiri din Moldova” [dostęp 2017-12-13] (rum.).
  2. W. van Meurs, The Bessarabian Question in Communist Historiography. Nationalist and Communist Policy and History-Writing, Columbia University Press, New York 1994, s. 57.
  3. W. van Meurs, The Bessarabian Question in Communist Historiography. Nationalist and Communist Policy and History-Writing, Columbia University Press, New York 1994, s. 60.
  4. J. Solak, Mołdawia: republika na trzy pęknięta. Historyczno-społeczny, militarny i geopolityczny wymiar "zamrożonego konfliktu" o Naddniestrze, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014, ​​ISBN 978-83-7780-997-6​​, s. 235.
  5. W. van Meurs, The Bessarabian Question in Communist Historiography. Nationalist and Communist Policy and History-Writing, Columbia University Press, New York 1994, s. 63-65.
  6. W. van Meurs, The Bessarabian Question in Communist Historiography. Nationalist and Communist Policy and History-Writing, Columbia University Press, New York 1994, s. 65-66.
  7. J. Solak, Mołdawia: republika na trzy pęknięta. Historyczno-społeczny, militarny i geopolityczny wymiar "zamrożonego konfliktu" o Naddniestrze, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014, ​​ISBN 978-83-7780-997-6​​, s. 237.