Parady i marsze równości w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parady i Marsze Równości
Parada Równości
Ilustracja
Marsze i Parady równości w Polsce 2001-2019
Państwo  Polska
brak współrzędnych
Strona internetowa

Parady i marsze równości w Polscezgromadzenia publiczne w formie marszów (najczęściej łączonych z manifestacją), których głównym celem jest demonstracja przeciwko dyskryminacji prawnej i społecznej, zwrócenie uwagi na prawa grup mniejszościowych, promowanie akceptacji społecznej, celebracja dumy mniejszości, zwłaszcza mniejszości seksualnychlesbijek, gejów, osób biseksualnych, transpłciowych i queer (LGBTQ), jakie odbywają się w Polsce od 2001 . Marsze w Polsce były inspirowane podobnymi wydarzeniami organizowanymi w miastach Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej, które odbywają się tam od lat 70. XX wieku zazwyczaj pod nazwą Gay Pride lub Pride Parade („Marsz Dumy”).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym wydarzeniem równościowym w kontekście praw osób LGBT+ w Polsce był zorganizowany 17 czerwca 1995 na dziedzińcu Uniwersytetu Warszawskiego przez Lambdę Warszawa i Pink Press Dzień Dumy Gejowskiej, w ramach którego odbył się koncert zespołu Balkan Electrique. Organizatorzy nie uzyskali zgody na przemarsz[1].

Warszawskie początki (2001-03)[edytuj | edytuj kod]

Pomysłodawcą pierwszej warszawskiej Parady Równości w 2001 był Szymon Niemiec, ówczesny prezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Gejów i Lesbijek na Rzecz Kultury w Polsce (ILGCN-Polska). W gronie współzałożycieli Parady znaleźli się również m.in.: Robert Ciepiela, Agata Gorządek, Miłosz Rodziewicz i Krzysztof Szymborski. Pomysł na Paradę Równości i jej nazwę zrodził się po pokazie reportażu z Gay Pride w Sydney zorganizowanym w jednym z nieistniejących już warszawskich klubów gejowskich. Nazwa Parady, odbiegająca od podobnych imprez w innych krajach, miała na celu podkreślenie idei wolności, równości i tolerancji wobec wszystkich grup mniejszościowych i marginalizowanych[2]. Pierwsze parady w latach 2001-03 odbywały się 1 maja, a ich organizatorem było ILGCN-Polska.

Zakazy i wyjście poza stolicę (2004-05)[edytuj | edytuj kod]

Warszawa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Parada Równości w Warszawie.

W latach 2004 i 2005 ówczesny prezydent Warszawy, Lech Kaczyński wydał zakaz dla zgłoszonych kolejnych Parad Równości, powołując się na przepisy Prawa o ruchu drogowym. W 2004 w akcie protestu przeciw zakazowi odbył się pod Ratuszem Wiec Wolności. Natomiast w 2005 Parada przeszła ulicami Warszawy mimo zakazu. Wprowadzone zakazy miały odwrotny skutek od zamierzonego – znacząco wzrosło zainteresowanie wydarzeniem, a wsparcia udzielili mu liczni politycy lewicy, którzy przeszli w marszu, m.in. minister spraw wewnętrznych i administracji Ryszard Kalisz, wicepremier Izabela Jaruga-Nowacka, wicemarszałek Sejmu Tomasz Nałęcz, senatorowie Maria Szyszkowska i Kazimierz Kutz oraz niemieccy europarlamentarzyści Claudia Roth i Volker Beck[2]. Skutkiem zakazów prezydenta Kaczyńskiego była decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich Andrzeja Zolla o skierowanie przepisów, na które powoływał się w zakazie prezydent Warszawy, do Trybunału Konstytucyjnego. Wniosek ten, złożony 30 czerwca 2005, został rozpatrzony na rozprawie 18 stycznia 2006, której przewodniczyła prof. Ewa Łętowska. Trybunał orzekł, że zaskarżony przepis jest niezgodny z Konstytucją w takim zakresie, w jakim narusza on wolność do zgromadzeń. Również 18 stycznia 2006Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą wszelką dyskryminację ze względu na orientację seksualną. Organizatorzy Parady zaskarżyli tez zakaz do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w wyroku z 3 maja 2007 orzekł, że władze Warszawy, zakazując przeprowadzenia Parady Równości w 2005 naruszyły Europejską Konwencję Praw Człowieka[2].

Kraków[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Marsz Równości w Krakowie.
Marsz Równości w Krakowie LGBT prawa strona
Queerowy maj w Krakowie, czyli festiwal środowisk LGBTQ, w ramach którego organizowany jest Marsz Równości

7 maja 2004, w ramach festiwalu „Kultura dla tolerancji”, przeszedł I Marsz Tolerancji zorganizowany z inicjatywy lokalnego oddziału Kampanii Przeciw Homofobii. W marszu wzięło udział ok. 1500 osób[3]. W 2005 ze względu na żałobę po śmierci papieża Jana Pawła II odwołano planowany na maj krakowski marsz.

Poznań[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Marsz Równości w Poznaniu.

W Poznaniu, w ramach obchodów Dni Równości i Tolerancji, I Marsz Równości odbył się 20 listopada 2004. Współorganizatorami były m.in. Stowarzyszenie Kobiet "Konsola" i Lambda Poznań. Manifestanci zdołali przejść zaledwie 200 m, po czym zostali zatrzymani przez kordon policji, oddzielający ich od kontrmanifestantów[4]. Rok później prezydent miasta Ryszard Grobelny zakazał zaplanowanego na 19 listopada marszu, zasłaniając się przepisami o zagrożeniu dla porządku publicznego, życia, zdrowia lub mienia w znacznych rozmiarach. Jego decyzję podtrzymał wojewoda wielkopolski. Mimo to próba marszu odbyła się, Młodzież Wszechpolska zorganizowała kontrmanifestację, a kordon policji usiłował rozdzielić obie strony i w końcu zatrzymał marsz, który wówczas zaczął chodzić w kółko, a na końcu przerodził się w protest siedzący. Policja zatrzymała tego dnia 65 uczestników marszu. Wydarzenia w Poznaniu, podobnie jak warszawskie z tego samego roku, przedostały się do opinii światowej. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po marszu uznał, że prezydent Poznania złamał prawo polskie i europejskie, zakazując marszu[5].

Po 2005 żaden marsz równości w Polsce nie został już skutecznie zakazany, choć niektórzy włodarze miast podejmowali jeszcze takie próby.

Kolejne duże miasta organizują marsze (2006-2016)[edytuj | edytuj kod]

Warszawa[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w 2005 została powołana Fundacja Równości, której celem była organizacja kolejnych Parad Równości. Jej założycielami były ówcześnie największe polskie organizacje LGBT: ILCGN–Polska, Kampania Przeciw Homofobii i Lambda Warszawa. To ona była organizatorem kolejnych wydarzeń w latach 2006-09[2]. W 2010 Parada się nie odbyła, ponieważ Warszawa była gospodarzem EuroPride, wydarzenia środowisk LGBT organizowanego co roku w europejskich miastach z okazji Christopher Street Day. Warszawa była wówczas głównym gospodarzem EuroPride[6], a ulicami miasta przeszło ok. 8 tys. osób – w tym goście z zagranicy[7]. Było to więcej niż na dotychczasowych paradach, ale organizatorzy spodziewali się nawet kilkudziesięciu tysięcy osób i nie kryli rozczarowania brakiem wsparcia ze strony władz miasta[8]. Dla porównania kolejna edycja (2011), która odbyła się w Rzymie, zgromadziła około miliona uczestników. Od 2011 roku kolejne marsze odbywają się stale pod nazwą Parady Równości. Za ich organizację odpowiedzialny stał się nieformalny Komitet Organizacyjny – zrzeszenie osób prywatnych oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych, partii politycznych, mediów i innych podmiotów[2]. W 2012 zarejestrowana została Fundacja „Wolontariat Równości”[9], która od 2013 przejęła główną rolę w organizowaniu Parady, natomiast Komitet Organizacyjny stał się ciałem pomocniczym[2]. Prezesem zarządu fundacji do 2016 roku był Łukasz Pałucki. Obecnie prezeską Fundacji i główną organizatorką Parady jest Julia Maciocha.

Kraków[edytuj | edytuj kod]

W latach 2006-09 Marsz Tolerancji był organizowany przez Fundację „Kultura dla Tolerancji” wraz z innymi organizacjami LGBT. Początkowo w ramach corocznego Krakowskiego Festiwalu Kultury Gejowskiej i Lesbijskiej „Kultura dla Tolerancji”, a od 2009 w ramach nowego festiwalu – „Queerowy Maj”, w ramach którego odbywa się do teraz. Organizatorem stał się nieformalny Komitet Organizacyjny związany z nowym festiwalem. W 2010 zmieniono nazwę wydarzenia na Marsz Równości, co według organizatorów ma lepiej oddawać cele marszu, jakim jest walka o równouprawnienie społeczności LGBT[10]. W tym okresie w marszach uczestniczyło zazwyczaj od 500 do 2000 osób.

Poznań[edytuj | edytuj kod]

Także w Poznaniu Marsz Równości na stałe wpisał się w cykl wydarzeń miejskich. W 2006 po raz pierwszy udało się przejść całą trasę, a blokujących trasę członków Młodzieży Wszechpolskiej usunęła policja[11]. W kolejnych latach marsz odbywał się w ramach listopadowego festiwalu "Dni Równości i Tolerancji", jednak ta pora roku nie sprzyjała dużej frekwencji – z każdym kolejnym rokiem liczba uczestników spadała aż do 100 osób w 2014[12]. Zmiana nastąpiła w kolejnym roku. Termin imprezy przeniesiono na wrzesień, organizatorem została nowa poznańska organizacja LGBT Stowarzyszenie Grupa Stonewall, a marsz odbył się w ramach pierwszego Poznań Pride Week. Wzięło w nim udział ok. tysiąca osób, w tym urzędujący prezydent Poznania – Jacek Jaśkowiak[13]. W 2016 prezydent przemawiał podczas marszu, w którym wzięło udział 3 tys. osób[14], a w mieście po raz pierwszy oficjalnie zawisły tęczowe flagi[15].

Katowice[edytuj | edytuj kod]

17 maja 2008 odbył się I Marsz Równości w Katowicach. Jego organizatorem był Rafał Janowski z Kampanii Przeciw Homofobii. Wzięło w nim udział niecałe 100 osób. O połowę mniej było kontrmanifestantów, których jednak odgradzała policja, dzięki czemu nie doszło do żadnych poważnych incydentów[16]. Marsz w kolejnych latach nie był jednak wznawiany. Na ulice Katowic miał powrócić dopiero po 10-letniej przerwie, w 2018, kiedy za jego organizacji podjęło się Stowarzyszenie Tęczówka z Katowic.

Wrocław[edytuj | edytuj kod]

24 października 2009 , w ramach VII Festiwalu Przeciwko Wykluczeniom Lesbijki, Geje i Przyjaciele odbył się I Marsz Równości we Wrocławiu. Zgromadził on około 300 osób i około 150 kontrmanifestantów z Narodowego Odrodzenia Polski[17]. Marsz odbywa się od tamtej pory każdego roku jesienią. Organizatorami pierwszych marszów byli wrocławscy członkowie Kampanii Przeciw Homofobii[18]. W 2013 marsz zorganizowany został w ramach Queer Festiwal przez Stowarzyszenie Q Alternatywie[19]. Od 2014 marsz odbywa się w ramach Festiwalu Równych Praw, a jego organizatorem jest Stowarzyszenie Kultura Równości. W 2016 wzięło w nim udział już ponad tysiąc osób[20].

Łódź[edytuj | edytuj kod]

I Marsz Równości w Łodzi odbył się 14 maja 2011 w ramach festiwalu Maraton Równości. Choć kontrmanifestantów było więcej niż uczestników marszu, dzięki zabezpieczeniu policji udało się przejść całą zaplanowaną trasę[21]. Organizatorem byli lokalni działacze Kampanii Przeciw Homofobii. Kolejne marsze organizowane były przez działaczy KPH, oraz grupę Fabryka Równości, która z czasem sformalizowała się stając stowarzyszeniem i przejęła organizację łódzkiego Maratonu Równości i towarzyszącego mu marszu. Łódzkie marsze w tym okresie nie były liczne – w 2016 roku w marszu wzięło udział 150-200 osób[22].

Gdańsk[edytuj | edytuj kod]

W Trójmieście pierwszy marsz społeczności LGBT+ odbył się dopiero w 2015 . Zorganizowany został przez gdańskie Stowarzyszenie na rzecz osób LGBT „Tolerado” w ramach Trójmiejskich Dni Równości. Frekwencja zaskoczyła organizatorów – w marszu wzięło udział 1,5 tys. osób[23]. W kolejnym, 2016 była niższa – w II Trójmiejskim Marszu Równości wzięło udział około 800 uczestników. Marsze spotykały się z kontrmanifestacjami, ale policja uniemożliwiła zablokowanie trasy przejścia[24].

Przełom: wejście do średnich i małych miast (2017-19)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Marsz Równości w Toruniu.

Wraz z dojściem do władzy Prawa i Sprawiedliwości (PiS) jesienią 2015 znacząco wzrosła aktywność społeczna środowisk liberalnych, sprzeciwiających się nowej polityce rządu. Zaczęło się to przekładać na szersze wsparcie marszy równości, do których dołączyły osoby spoza środowisk LGBT+, jak np. członkowie i sympatycy Komitetu Obrony Demokracji, a później również innych grup opozycyjnych wobec PiS. Frekwencja na warszawskiej Paradzie Równości według danych organizatorów wzrosła z 18 tys. uczestników w 2015 przez 36 tys. w 2016[25] do 50 tys. w 2017[26].

W roku 2017 do miast organizujących marsze równości dołączył Toruń, który był pierwszym średniej wielkości miastem, w którym odbyła się taka manifestacja. Sukces frekwencyjny (w marszu wzięło udział ok. 1000 osób)[27] zachęcił środowiska z innych ośrodków do przygotowania lokalnych wydarzeń także u siebie.

W 2018 i 2019 roku na mapie Polski pojawiło się kilkadziesiąt nowych marszów.

Nowe miasta w 2018[edytuj | edytuj kod]

W roku 2018 po raz pierwszy zostały zorganizowane marsze równości w Koninie, Rzeszowie, Opolu, Częstochowie, Szczecinie, Lublinie, Zielonej Górze i Gdyni. Po 10 latach przerwy marsz równości odbył się również ponownie w Katowicach. Marsz w Koninie przeszedł 18 maja pod nazwą Marszu Tolerancji i został zorganizowany spontanicznie przez licealistów oburzonych falą hejtu, jaka spadła ze strony prawicowych środowisk na dwa konińskie licea, które promowały tolerancję. Wzięło w nim udział około 400 osób[28]. Jeden z młodych organizatorów marszu – Mikołaj Marcinkowski – został za jego organizację usunięty z grona ministrantów[29]. Marsze w Opolu, Szczecinie, Zielonej Górze i Gdyni, pomimo pojawienia się kontrmanifestantów, przebiegały stosunkowo spokojnie, ze znaczną agresją przed i w trakcie marszy pojawiło się w Rzeszowie, Częstochowie i Lublinie.

Rzeszów[edytuj | edytuj kod]
Publiczny coming out przed gmachem Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego przy ul. Grunwaldzkiej

Pierwszy na „ścianie wschodniej” marsz równości przeszedł 30 czerwca 2018 przez Rzeszów. Organizatorami tego wydarzenia były rzeszowskie struktury Partii Razem, miejscowy oddział Kongresu Kobiet, Podkarpacka Rada Programowa Kobiet oraz stowarzyszenie Równość z Krakowa. Wzięło w nim udział około tysiąca osób, na przeciwko stanęli kontrmanifestanci z różnych środowisk – od katolickich po kibolskie. Policja jednak sprawnie oddzielała obydwie grupy, choć marsz przechodził miejscami zaledwie kilka metrów od przeciwników. Najbardziej agresywnych kontrmanifestantów policja musiała skuć[30].

Częstochowa[edytuj | edytuj kod]
Marsz Równości w Częstochowie i kontrowersyjne transparenty: tęczowe godło Polski oraz kopia obrazu Czarnej Madonny w tęczowej aureoli

I Marsz Równości w Częstochowie, który został zaplanowany na 8 lipca 2018 spotkał z silną reakcją środowisk narodowych, które zarzuciły organizatorom prowokację – termin wydarzenia pokrywał się z odbywającą się na Jasnej Górze doroczną Pielgrzymką Rodziny Radia Maryja[31][32]. Ostatecznie marsz przeszedł prawie całą zaplanowaną trasę, a wzięło w nim udział około 600 osób[33]. Podczas częstochowskiego marszu wylegitymowano aktywistę Bartosza Staszewskiego niosącego flagę z z symbolem białego orła na tęczowym tle. Zdaniem środowisk konserwatywnych i prawicowych przedstawienie takie stanowiło znieważenie symboli narodowych z art. 137 § 1 Kodeksu karnego, a ówczesny Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Joachim Brudziński zarzucił Staszewskiemu "profanację" symboli narodowych [34].W sprawie tej wpłynęło zawiadomienie do prokuratury, ta jednak odmówiła wszczęcia śledztwa z uwagi na brak znamion czynu zabronionego[35].

Lublin[edytuj | edytuj kod]

Podobnie silną reakcję wywołał I Marsz Równości w Lublinie, tym bardziej, że miał odbyć się on na 8 dni przed wyborami samorządowymi. Niespodziewanie na 5 dni przed marszem, 8 października, prezydent Lublina Krzysztof Żuk zakazał zarówno Marszu Równości, jak i zapowiedzianych wobec niego kontrmanifestacji, powołując się na art. 14 ust. 2 ustawy Prawo o zgromadzeniach, który pozwala na zakazanie zgromadzenia publicznego z uwagi na zagrożenie życia, zdrowia lub mienia w znacznych rozmiarach[36]. Zarówno organizatorzy marszu, jak i kontrmanifestacji, odwołali się od decyzji do sądu. Sąd okręgowy podtrzymał decyzję prezydenta[37]. Dopiero sąd apelacyjny przychylił się do argumentacji organizatorów marszu i Rzecznika Praw Obywatelskich, i 12 października – na dzień przed planowanym terminem marszu – uchylił zakaz. W uzasadnieniu wyroku znalazły się m.in. argumenty, że wolność zgromadzeń pełni fundamentalną rolę w społeczeństwach demokratycznych, że to zadaniem państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom korzystającym z tej konstytucyjnej wolności, i że niedopuszczalne jest ograniczanie prawa do manifestowania z powodu pogróżek ze strony przeciwników demonstracji[38]. Atmosfery przed marszem nie poprawiały wypowiedzi polityków, m.in. wojewody lubelskiego, który określił marsz jako promocję „zboczeń, dewiacji i wynaturzeń". Maszerujący od samego początku musieli liczyć się z aktami agresji ze strony przeciwników, którzy nieustannie próbowali blokować i atakować maszerujących i osłaniającą ich policję. Z tego powodu kilkukrotnie dochodziło do zatrzymywania marszu i zmiany trasy. Ostatecznie jednak 1,5 tys. uczestników zdołało dojść do planowanego końca manifestacji[39].

Łącznie w 2018 odbyło się w Polsce 16 marszów zorganizowanych przez środowiska LGBT+, w tym połowa w miastach, w których wcześniej tego typu wydarzeń nie było.

Nowe miasta w 2019[edytuj | edytuj kod]

W 2019 odbyły się marsze we wszystkich miastach, w których miały one miejsce w roku poprzednim, oraz w 13 kolejnych. Nowymi gospodarzami marszów równości zostały: Koszalin, Gniezno, Bydgoszcz, Olsztyn, Kielce, Białystok, Kostrzyn nad Odrą (w ramach Pol’and’Rock Festival), Płock, Radomsko, Gorzów Wielkopolski, Słupsk, Kalisz i Elbląg.

6 kwietnia bez poważnych incydentów przeszedł marsz w Koszalinie, w którym wzięło udział ok 650 osób[40]. Problemy pojawiły się z organizacją marszu w Gnieźnie – prezydent miasta Tomasz Budasz z Platformy Obywatelskiej zakazał marszu i 16 zgłoszonych kontrmanifestacji, uzasadniając swą decyzję względami bezpieczeństwa[41]. Organizatorzy odwołali się od tej decyzji i w obydwu instancjach (prezydent od pierwszego wyroku się też odwołał) uzyskali nakaz uchylenia decyzji zakazującej marszu[42]. Ostatecznie w marszu wzięło udział około 400 osób, na przeciw nich stanęło kilka grup kontrmanifestantów, których w kulminacyjnym momencie było około 500[43].

I Marsz Równości w Bydgoszczy odbył się 11 maja 2019, wzięło w nim udział ponad 2 tys. osób[44]. Pomimo prób zakłócenia marszu przez kontrmanifestantów wydarzenie przebiegło spokojnie. Demonstracja otrzymała oficjalny patronat prezydenta miasta Rafała Bruskiego z PO[45]. Podobnie spokojnie odbył się I Marsz Równości w Olsztynie, gdzie przeszło ponad 1 tys. osób, choć ze względu na kontrmanifestację miasto wymusiło na organizatorach zmianę trasy na mało uczęszczane, osiedlowe drogi[46]. Bez incydentów odbył się również marsz w Kielcach, choć prezydent miasta Bogdan Wenta z PO również początkowo wydał zakaz, podważony następnie w sądzie. W marszu wzięło udział ponad tysiąc osób, a po spokojnym przebiegu wszystkich zgromadzeń prezydent podziękował ich uczestnikom[47].

Białystok[edytuj | edytuj kod]
Solidarność naszą siłą, happening zorganizowany w Bielsku-Białej w solidarności z zaatakowanymi przez kontrmanifestantów uczestnikami i uczestniczkami Marszu Równości w Białymstoku

I Marsz Równości w Białymstoku został zaplanowany na 20 lipca 2019 [48]. Według szacunków policji w zgromadzeniu udział wzięło ok. 800 osób[49]. Organizatorem wydarzenia była nowo powstała organizacja LGBT – Tęczowy Białystok[50]. Jeszcze przed marszem sytuacja była coraz bardziej napięta z powodu konfrontacyjnych wypowiedzi wielu polityków prawicy oraz arcybiskupa białostockiego, abp Tadeusza Wojdy, który wprost nawoływał, by mieszkańcy Białegostoku nie pozwolili na przejście marszu[51]. Wszystko to sprawiło, że uczestnicy marszu zostali brutalnie zaatakowani, a marsz zakończył się zamieszkami i licznymi zatrzymaniami. Wydarzenia były szeroko komentowane w mediach, w tym zagranicznych[52][53][54][55][56]. W kontrze do marszu zgłoszono 70 wydarzeń[57], w tym Piknik Rodzinny, organizowany przez marszałka województwa Podlaskiego Artura Kosickiego[49][58]. Podczas marszu doszło do prób blokady, wykrzykiwania wulgarnych haseł i pobić[59]. Wśród kontrmanifestantów znajdowali się pseudokibice klubu sportowego Jagiellonia Białystok[60]. W trakcie przemarszu uczestnicy zostali obrzuceni różnymi przedmiotami, w tym kamieniami i petardami. W ten sposób zaatakowano również funkcjonariuszy policji[49]. W efekcie doszło do starć[49][58][61]. Wobec zakłócających przebieg marszu policja użyła gazu pieprzowego, oraz granatów hukowych[62].

Na dzień 23 lipca w związku z popełnionymi przestępstwami bądź wykroczeniami ustalono tożsamość 68 osób[59]. Trudna do ustalenia pozostaje liczba osób poszkodowanych, ponieważ większość z nich nie zgłosiła się do żadnych służb. Z nagrań wrzucanych w mediach społecznościowych policja ustaliła tożsamość części ofiar i do nich dotarła. Do szpitala trafiła jedna policjantka[58][59]. Cztery osoby usłyszały zarzuty[63] W zgromadzeniu usiłującym zablokować trasę marszu, które pojawiło się w okolicach białostockiej bazyliki archikatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, udział wzięli politycy Prawa i Sprawiedliwości. Prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski zapowiedział złożenie zawiadomienia do prokuratury w sprawie marszałka województwa Artura Kosickiego, radnego PiS w sejmiku Sebastiana Łukaszewicza, p.o. dyrektora gabinetu marszałka Roberta Jabłońskiego oraz radnego miejskiego Henryka Dębowskiego[64].

Po wydarzeniach białostockich[edytuj | edytuj kod]

W związku z wydarzeniami podczas marszu równości w Białymstoku, powstawać zaczęły wydarzenia o charakterze non violence i pro-LGBT[65], których celem było wyrażenie solidarności wobec poszkodowanych. Jednym z nich było "Miasteczko Równość" i spontaniczny marsz, jaki przeszedł 2 sierpnia 2019 na festiwalu Pol’and’Rock w Kostrzynie nad Odrą[66]. Pierwszym zaplanowanym marszem po białostockim był I Marsz Równości w Płocku, który odbył się 10 sierpnia i okazał się frekwencyjnym sukcesem – wzięło w nim udział około dwóch tysięcy osób[67]. Mimo kontrmanifestacji ze strony środowisk prawicowych wydarzenie przebiegło stosunkowo spokojnie, policja zatrzymała tylko 2 osoby[68]. Pod wpływem wydarzeń w Białymstoku 19-letni aktywista Ksawery Olczyk zorganizował I Marsz Równości w niespełna 50-tysięcznym Radomsku. Próby zablokowania marszu przez Młodzież Wszechpolską i ONR nie powiodły się i około 300 osób przeszło 17 sierpnia w kolorowej manifestacji[69].

Zakazy marszów[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Po zakazie i zatrzymaniach uczestników poznańskiego Marszu, w połowie grudnia 2005 dwie agendy ONZ wystosowały interpelacje do polskich władz, 18 stycznia 2006 Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą homofobię w Europie. W uzasadnieniu powołano się na Europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz inne przepisy do przestrzegania których zobowiązane są państwa członkowskie Unii Europejskiej w tym Polska[70]. Sprawiło to, że władze polskie ograniczyły podobne działania[potrzebny przypis].

Zgodnie z polskim prawem władze samorządowe nie mogą prewencyjnie zakazać zgromadzeń powołując się na potencjalne zagrożenie zdrowia, życia i mienia obywateli[potrzebny przypis]. Obowiązkiem zarówno władz samorządowych jak i aktywności policji jest zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom manifestacji, wieców i przemarszów[potrzebny przypis]. Mimo obowiązujących przepisów dochodziło w Polsce jednak do zakazów prawa wolności zgromadzeń jako naruszających[potrzebny przypis] art. 14 ust. 2 Prawo o zgromadzeniach, art. 57 i 32 Konstytucji oraz art. 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności oraz nawoływań do jego omijania[potrzebny przypis].

Na pikniku gminnym w Zbuczynie 12 sierpnia 2019 przed mającymi się odbyć wyborami parlamentarnymi prezes PiS Jarosław Kaczyński zapytany co zamierza zrobić z tak zwanymi marszami równości oświadczył - gdyby to ode mnie zależało, no to byłoby jasne. Mój brat świętej pamięci, warszawiak, gdy był prezydentem Warszawy, to zakazał. Natomiast, no tu jest sprawa przepisów Unii Europejskiej. No uchylą nam takie zakazy. Sądy zresztą też uchylą, bo sądy są całkowicie pod wpływem tej ideologii. To trzeba inaczej, spokojnie ograniczyć to. W ten sposób, żeby to nie niszczyło polskiej kultury, nie niszczyło polskiego Kościoła. I o to będziemy walczyć[71].

Kontekst zakazu dyskryminacji osób LGBT poruszany był również w 2018. Stojący na czele delegacji polskiego rządu Łukasz Piebiak, omawiając w Brukseli tekst Konkluzji Rady Unii Europejskiej ws. stosowania Karty Praw Podstawowych w 2017 przyjął stanowisko jej zawetowania. Powodem było zbyt mocne potępienie dyskryminacji osób LGBT w stosunku do potępienia dyskryminacji ze względów religijnych[72].

Odpowiedzią na zakazy i akty agresji wobec uczestników Marszu równości w Białymstoku w 2019 roku były gesty solidarności ze strony osób i środowisk, które wcześniej nie popierały postulatów[brak potwierdzenia w źródle] zwolenników związków partnerskich i równouprawnienia osób homoseksualnych[73].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia lesbijek [w:] Laszuk, Anna., Dziewczyny, wyjdźcie z szafy!, wyd. Wyd. 1, Płock: Fundacja Lorga, 2006, s. 245, ISBN 978-83-923554-1-0, OCLC 144598372 [dostęp 2019-09-26].
  2. a b c d e f Historia Parady Równości (pol.). Parada Równości. [dostęp 19 września 2019].
  3. Marsz Tolerancji – 2004 (pol.). Kampania Przeciw Homofobii. [dostęp 19 września 2019].
  4. Marsz Równości 2004 (pol.). Gazeta Wyborcza, 25 września 2015. [dostęp 19 września 2019].
  5. Marsz Równości 2005 (pol.). Gazeta Wyborcza, 25 września 2015. [dostęp 19 września 2019].
  6. Europride - test dla warszawiaków (pol.). Gazeta Wyborcza, 9 stycznia 2010. [dostęp 19 września 2019].
  7. EuroPride 2010: Pochód na ulicach Warszawy (pol.). Newsweek Polska, 17 lipca 2010. [dostęp 19 września 2019].
  8. EuroPride 2010 parada równości w Warszawie obrzucona jajkami (pol.). Rzeczpospolita, 18 lipca 2010. [dostęp 19 września 2019].
  9. Fundacja Wolontariat Równości (pol.). Krajowy Rejestr Sądowy, 9 marca 2012. [dostęp 19 września 2019].
  10. Marsz Równości przeszedł ulicami Krakowa (pol.). Newsweek Polska, 15 maja 2010. [dostęp 19 września 2019].
  11. Marsz Równości 2006 (pol.). Gazeta Wyborcza, 25 września 2015. [dostęp 19 września 2019].
  12. Marsz Równości 2014 (pol.). Gazeta Wyborcza, 25 września 2015. [dostęp 19 września 2019].
  13. Poznań Pride Week 2015 (pol.). Poznań Pride Week. [dostęp 19 września 2019].
  14. Marsz Równości w Poznaniu. Trzy tysiące ludzi pod tęczowymi flagami przeszło głównymi ulicami miasta (pol.). Gazeta Wyborcza, 24 września 2016. [dostęp 19 września 2019].
  15. Poznań Pride Week 2015 (pol.). Poznań Pride Week. [dostęp 19 września 2019].
  16. Relacje medialne z I Marszu Równości w Katowicach (pol.). homiki.pl, 19 maja 2008. [dostęp 20 września 2019].
  17. Marsz Równości we Wrocławiu (pol.). WP Wiadomości, 24 października 2009. [dostęp 20 września 2019].
  18. Marsze we Wrocławiu. Geje i Wolne Konopie (pol.). Newsweek Polska, 1 października 2011. [dostęp 19 września 2019].
  19. Przez Wrocław przejdzie Marsz Równości: miłość nie pyta o płeć (pol.). tuWrocław, 1 października 2013. [dostęp 20 września 2019].
  20. Marsz Równości we Wrocławiu (pol.). Gazeta Wyborcza, 8 października 2016. [dostęp 20 września 2019].
  21. Łódź: Marsz Równości i pikieta prorodzinna (pol.). Dziennik Łódzki, 14 maja 2011. [dostęp 20 września 2019].
  22. Marsz Równości na Piotrkowskiej w Łodzi (pol.). Dziennik Łódzki, 24 kwietnia 2016. [dostęp 20 września 2019].
  23. Tęczowy Gdańsk. Pierwszy Marsz Równości przeszedł przez miasto (pol.). Gazeta Wyborcza, 30 maja 2015. [dostęp 20 września 2019].
  24. Trójmiejski Marsz Równości w Gdańsku. Doszło do zamieszek (pol.). Gazeta Pomorska, 21 maja 2016. [dostęp 22 września 2019].
  25. Parada Równości w Warszawie (pol.). Onet, 11 czerwca 2016. [dostęp 22 września 2019].
  26. Parada Równości 2017 w Warszawie. "Tęczowy" pochód przeszedł przez centrum stolicy (pol.). Polska Times, 3 czerwca 2017. [dostęp 22 września 2019].
  27. Marsz Równości i kontrmanifestacja „W obronie normalności” (pol.). Nasze Miasto, 14 października 2017. [dostęp 22 września 2019].
  28. Marsz Tolerancji w Koninie. Kilkaset osób przeszło ulicami miasta w marszu przeciwko nienawiści (pol.). Gazeta Wyborcza, 18 maja 2018. [dostęp 22 września 2019].
  29. Usunięty z grona ministrantów za Marsz Tolerancji (pol.). Nasze Miasto, 28 maja 2018. [dostęp 22 września 2019].
  30. I Marsz Równości. Tysiąc osób maszerowało ulicami Rzeszowa. Okrzyki i ataki narodowców (pol.). Gazeta Wyborcza, 30 czerwca 2018. [dostęp 22 września 2019].
  31. Nacjonaliści chcą zablokować I Marsz Równości w Częstochowie. Czy Urząd Miasta im pomoże? (pol.). OKO.Press, 22 czerwca 2018. [dostęp 23 września 2019].
  32. Porażka nacjonalistów. Marsz Równości jednak dotrze na Jasną Górę (pol.). OKO.Press, 4 lipca 2018. [dostęp 23 września 2019].
  33. Częstochowa. Próbowali zatrzymać Marsz Równości pod Jasną Górą (pol.). Gazeta Wyborcza, 8 lipca 2018. [dostęp 23 września 2019].
  34. Biały orzeł na tęczowym tle. Minister Brudziński zarzuca "profanację" symboli narodowych (pol.). TVN24, 8 lipca 2018. [dostęp 23 września 2019].
  35. Gazeta.pl: Tęczowy orzeł to nie profanacja symboli narodowych. Prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa (pol.). Agora (przedsiębiorstwo), 2018-09-04. [dostęp 2019-10-28].
  36. Marsz Równości w Lublinie. Prezydent Krzysztof Żuk zakazał marszu i kontrmanifestacji (pol.). Kurier Lubelski, 9 października 2018. [dostęp 23 września 2019].
  37. Nie będzie Marszu Równości w Lublinie. Sąd podtrzymał zakaz. "Zapraszamy na spacer" (pol.). gazeta.pl, 10 października 2018. [dostęp 23 września 2019].
  38. Sąd Apelacyjny uchyla zakaz Marszu Równości w Lublinie. Zgadza się z argumentami RPO (pol.). Rzecznik Praw Obywatelskich, 12 października 2018. [dostęp 23 września 2019].
  39. Marsz Równości w Lublinie. Policja użyła armatek wodnych. Było naprawdę groźnie (pol.). Gazeta Wyborcza, 13 października 2018. [dostęp 23 września 2019].
  40. I Marsz Równości przeszedł ulicami Koszalina (pol.). Głos Koszaliński, 6 kwietnia 2019. [dostęp 24 września 2019].
  41. Marsz Równości w Gnieźnie zakazany. „Zagrożenie zdrowia i życia oraz zniszczenia infrastruktury” (pol.). OKO.Press, 10 kwietnia 2019. [dostęp 24 września 2019].
  42. Zakaz marszu równości w Gnieźnie – prawomocnie uchylony (pol.). Rzecznik Praw Obywatelskich, 12 kwietnia 2019. [dostęp 24 września 2019].
  43. Marsz równości przeszedł ulicami Gniezna - fotorelacja (pol.). Gniezno24.com, 13 kwietnia 2019. [dostęp 24 września 2019].
  44. Bydgoszcz na jeden dzień tęczową stolicą. I Marsz Równości (pol.). Gazeta Wyborcza, 11 maja 2019. [dostęp 2 listopada 2019].
  45. Ruszył pierwszy Marsz Równości w historii miasta (pol.). Queer.pl, 11 maja 2019. [dostęp 2 listopada 2019].
  46. Pierwszy Olsztyński Marsz Równości już za nami! (pol.). Gazeta Olsztyńska, 15 czerwca 2019. [dostęp 2 listopada 2019].
  47. Po Marszu Równości w Kielcach. Tego się nikt nie spodziewał! (pol.). echodnia.eu, 15 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  48. Pierwszy marsz równości w Białymstoku. Prezydent nie zabroni, ale patronatu nie da (pol.). Gazeta Wyborcza, 7 czerwca 2019. [dostęp 2 listopada 2019].
  49. a b c d „Nie ma przyzwolenia na chuligańskie zachowania”. Kilkadziesiąt zatrzymanych po marszu w Białymstoku (pol.). TVN24, 21 lipca 2019. [dostęp 2 listopada 2019].
  50. Będzie pierwszy Marsz Równości w Białymstoku? (pol.). Queer.pl, 26 lipca 2018. [dostęp 3 listopada 2019].
  51. Metropolita białostocki abp Tadeusz Wojda przed marszem LGBT: "Non possumus" (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 7 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  52. Polonia, botte e insulti al gay-pride di Bialystok (wł.). la Repubblica, 21 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  53. Polen: Hooligans bewerfen Gay-Pride-Parade mit Steinen (niem.). Frankfurter Allgemeine Zeitung, 21 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  54. Lara Keay: Far-right mob attack Polish city's first ever LGBTQ pride parade with 25 detained by police (ang.). Daily Mail, 21 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  55. Polish Gay Pride marchers defy stone-throwing hooligans (ang.). France 24, 20 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  56. Tara John, Muhammad Darwish: Polish Gay Pride marchers defy stone-throwing hooligans (ang.). CNN, 21 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  57. „Białystok domem dla wszystkich” – to hasło Marszu Równości. Kibole szykują się do „obrony miasta” (pol.). OKO.Press, 19 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  58. a b c Pierwszy Marsz Równości w Białymstoku zaatakowany przez kiboli (pol.). rp.pl, 20 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  59. a b c Krystian Winogrodzki (oprac.): Marsz Równości w Białymstoku. Jest aresztowanie za pobicie 14-latka (pol.). Wirtualna Polska, 2019-07-23. [dostęp 3 listopada 2019].
  60. Zamieszki podczas marszu równości z udziałem kibiców Jagiellonii. Cezary Kulesza: Nie odpowiadam za każdą osobę ubierającą barwy klubu (pol.). Kurier Poranny, 23 lipca 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  61. Starcia na paradzie równości w Białymstoku. Kilkadziesiąt osób zatrzymanych (pol.). TVP Info, 21 lipca 2019. [dostęp 3 listopada 2019].
  62. Zamieszki podczas Marszu Równości w Białymstoku. Policja obrzucona kostką brukową (pol.). RMF24, 20 lipca 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  63. „To nie jest kwestia LGBT. To kwestia Polski i Polaków jako całości”, TVN24.pl [dostęp 2019-07-24].
  64. Działacze PiS nagrani wśród kontrmanifestantów. „Oburzające i odrażające insynuacje”, TVN24.pl [dostęp 2019-07-24]
  65. Solidarni z Białymstokiem. Przyjdź na demonstrację przeciwko homofobii i przemocy, Noizz, 22 lipca 2019 [dostęp 2019-07-24] (pol.).
  66. „Strefa wolna od nienawiści”. Spontaniczny Marsz Równości przeszedł przez festiwal Pol’and’Rock (pol.). OKO.Press, 2 sierpnia 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  67. W Płocku napędzano... podział, Tygodnik Płocki, 13 sierpnia 2019 [dostęp 2019-11-09].
  68. Pierwszy Marsz Równości przeszedł ulicami Płocka. Dwie osoby zatrzymane (pol.). TVN24, 10 sierpnia 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  69. Pierwszy Marsz Równości w Radomsku. Kontrmanifestanci rzucali jajkami w stronę policji (pol.). Gazeta Wyborcza, 17 sierpnia 2019. [dostęp 7 listopada 2019].
  70. Homofobia w Europie, „Teksty przyjęte”, P6_TA(2006)0018, Strasburg , 18 stycznia 2006 [dostęp 2019-11-09] (pol.).
  71. Kaczyński: UE uchyli nam zakazy marszów równości. Sądy też uchylą, bo są pod wpływem ideologii LGBT, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2019-09-24].
  72. Piebiak: Nie mogliśmy pozwolić na zakłamywanie rzeczywistości w dokumencie unijnym, www.gazetaprawna.pl [dostęp 2019-09-26].
  73. Tłumy Polaków na ulicach największych miast. Sprzeciwili się temu, co stało się w Białymstoku, naTemat.pl [dostęp 2019-09-26] (pol.).